Biyernes, Agosto 7, 2015
Huwebes, Agosto 6, 2015
Miyerkules, Agosto 5, 2015
Sabado, Agosto 1, 2015
GloBasura: Ang Globalisasyon ng Pagtatapon ng Basura
GLOBASURA: ANG GLOBALISASYON NG PAGTATAPON NG BASURA
ni Gregorio V. Bituin Jr.
Ang Pilipinas ang bagong Payatas. Tapunan ng basura, di lamang sa isang rehiyon, kundi ng mapangyarihang bansang malayo sa kanyang kinapapaloobang rehiyon. Pilipinas ang tapunan ng basura ng bansang Canada, isang maunlad at malaking bansang katabi ng makapangyarihang Estados Unidos.
Unang inilagak sa bansa ang limampung container van na puno ng mga basura galing Canada, at ilang buwan pa ang nakaraan ay nadagdagan ito ng apatnapu't walo, galing pa rin ng Canada.
Hindi na ito usapin ng soberanya tulad ng ipinahahayag ng maraming pangkat pangkalikasan. Usapin ito ng Globasura o globalisasyon ng pagtatapong ng basura.
Kung ating matatandaan, nagsimula ang pakikipagniig ng bansa sa globalisasyon nang pumirma ang bansa sa World Trade Organization (WTO) noong 1995, sa pamamagitan ni dating Senador at naging pangulong Gloria Macapal Arroyo.
Pumutok naman ang usapin ng pagtatapon ng basura sa isyu ng JPEPA (Japan-Philippines Economic Partnership Agreement) kung saan nagkaisang makibaka laban dito ang kilusang paggawa at mga pangkat pangkalikasan. Maraming usapin sa makapal na dokumentong JPEPA, tulad ng pangisdaan, trabaho para sa mga nars na Pinay, manggagawa, industriya, ngunit ang ipinagngitngit ng mga pangkat pangkalikasan ay ang pagtatapon sa Pilipinas ng mga basurang galing Japan kapalit ng trabahong ibibigay para sa mga nars na Pinay. Bakit ganoon?
Ilang ulit kaming nagrali sa tapat ng Senado, at nagkaroon pa ng talakayan sa loob ng Senado hinggil sa isyung JPEPA kasama ang ilang senador at ang mga nagpoprotestang pangkat pangkalikasan. Panahon iyon bago dumikit sa kamalayan ng publiko ang tanong na "nakaligo ka na ba sa dagat ng basura?" na tila ba nagbabadya ng mangyayari sa Pilipinas kung aaprubahan ng Pilipinas ang JPEPA. Maliligo ang Pilipinas, o ang mga Pilipino sa dagat ng basura.
Iyan na ang simula ng pag-arangkada ng globalisasyon sa usaping basura. At mula sa JPEPA na nasubaybayan ng mga matitinik nating mga pangkat pangkalikasan, aba'y biglang nakalusot naman ang mga konte-container van na basura galing sa Canada. Wala tayong kamalay-malay na iyan na ang pagpapatupad ng GloBasura - globalisasyon ng mga basura - at ang unang biktima ng globalisasyong ito sa ating rehiyon ay ang Pilipinas.
Hindi sana problema ang globalisasyon kung dulot nito'y pagkakaisa ng uring manggagawa, pagpapakatao at pakikipagkapwa-tao, at pagdadamayan ng bawat isa. Ngunot hindi. Ito'y globalisasyong pakana ng mga kapitalista. Globalisasyong ang hangad ay kontrolin ang mga pabrika sa buong mundo at alipinin ang mga manggagawa, tulad ng makina at sinaunang alipin. Etsapuwera ang manggagawa. Etsapwera ang masa, ang dukha, ang mga naghihirap, ang buong sambayanan. Ang turing sa kanila'y kagamitan lang sa produksyon. Hindi sila tao tulad ng mga haring kapitalista.
Kaya ano ang aasahan natin sa globalisasyong ito kundi ang maging etsapwera rin tulad ng iba.
Kaya nga ang turing ng mayayamang bansa tulad ng Japan at Canada sa Pilipinas ay malayong pook na maaari nilang pagtapunan ng kanilang basura. Basurahan ang Pilipinas ng ibang bansa. Nagaganap na ang globalisasyon ng pagtatapon ng basura.
Kaya usapin ba ito ng soberanya? Hindi. Ginagamit lang natin ang isyung soberanya bilang pagbabakasakali. Pagbabakasakaling mapahiya ang Canada sa paningin ng buong mundo at kunin nila ang basurang itinambak nila sa atin.
Dahil kung usapin ito ng soberanya o kalayaan ng Pilipinas na itapon lang ang sarili nating basura sa sariling bayan, ang tanong: bakit nagtatapon din ng basura ang Pilipinas sa lalawigan ng Tarlac kung ayaw ito ng mga tao roon. Pagtinging mikro. Kung sa Lungsod Quezon, bakit pagtatapunan ang Payatas kung ayaw ng mga tao roon. Soberanya? Pag sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na pagtapunan ng basura ang Tarlac o ang Payatas, may magagawa ba ang mga taga-Tarlac o taga-Payatas? Power of eminent domain? Usaping makro. Pag sinabi ng pamahalaan ng Canada na pagtatapunan nila ang Pilipinas, may magagawa ba ang Pilipinas? Panahon na ng salot na globalisasyon. Anong dapat gawin kung estapwera ang Pilipinas o minamaliit ng ibang bansa kaya pinagtatapunan lang ng basura? Anong sabi ng mga taga-DENR, hindi naman toksik ang basura kaya ayos lang. Ganyan ba dapat ang asal ng mga lingkod bayang nag-iisip ng soberanya? Hindi na nila maiisip ang soberanya sa panahon ng globalisasyon.
Mas pinag-uusapan nga ngayon ay ang paglabag ng Canada sa Basel Convention, at hindi naman ginagamit ng Pilipinas, pati ng mga pangkat pangkalikasan ang Republic Act 9003 o Ecological Solid Waste Management Act of 2000. Wala bang nakasulat sa RA 9003 na maaaring makasuhan ang mga bansang nagtatapon ng basura nila sa Pilipinas? Kung mayroon man, magkano lang ang multa, na marahil ay mani lang sa Canada.
Dahil sa globalisasyon ng mga kapitalita, hindi na rin sinusunod ang tinatawag na Basel Convention, o yaong pandaigdigang tratado o kasunduan ng bansa sa iba pang bansa, na hinggil sa pagpigil na mailipat o mapadala ang mga mapanganib na basura mula sa mga maunlad na bansa patungo sa hindi pa maunlad na bansa. Ang buong pamagat ng tratadong ito ay Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal na nalagdaan noong Marso 22, 1989 sa Basel, Switzerland. Noong 1995, nais ng iba pang mga bansa na amyendahan ito, kaya nagkaroon ng panawagang Basel Ban Amendment na hindi pa nakakapirma ang Pilipinas. May butas kasing nakita sa Basel Convention kung saan ang isang bansa'y pinadadala sa ibang bansa ang kanilang basura na kunwari ay ireresiklo. Nais ng Basel Ban Amendment na isama na sa batas ang pagbabawal ng mga basurang iniluluwas sa ibang bansa para iresiklo.
Paparating pa ang APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation). Pagpapalitan ng kalakalan. Pagsasarehiyon ng mga pabrika. Paano ang pagtatapon ng basura? Pagtatapunan ba muli tayo ng ibang bansa, o tayo na ang magtatapon ng basura sa ibang bansa? Sa parehong punto, parehong mali. Bakit tayo pagtatapunan ng basura ng taga-ibang bansa, at bakit natin itatapon ang basura natin sa ibang bansa. Tapat mo, linis mo? Tapat ko, linis ko? Ang basurang iyong itinapon ay babalik din sa iyo! Pinagtatapunan ba ng basura ng mga dayuhan ang ating bansa dahil ang utak ng mga namumuno sa atin ay basura? Pulos katiwalian, pulos kurakutan, pulos basura ang nasa isip, dahil pawang sariling interes lang ang naiisip.
Tama lamang na pigilan natin ang pagtatapon ng basura ng mga taga-ibang bansa sa Pilipinas. Tama lamang iyon. Ngunit higitan pa natin ang panawagang iyon, dahil hindi na iyon usapin ng soberanya. Usapin na iyon ng globalisasyon kung saan ang ekonomya ng mga bansa ay pinag-iisa na nang hindi nahaharangan ng mga patakarang pambansa. Hindi ba't ang tatlong anak ng globalisasyon ay iyan ang kahulugan? Walang balakid. Sa deregulasyon, merkado na ang magdidikta ng presyo ng pangunahing mga bilihin at hindi na ang pamahalaan ng Pilipinas. Sa pribatisasyon, isinasapribado na ang mga pampublikong ahensya ng pamahalaan, tulad ng tubig at kuryente, at dahil pribado na, wala nang magagawa pa ang pamahalaan, dahil pribadong sektor na ang magpapatakbo ng mga mahahalagang ahensyang ito. Liberalisasyon. Pinaluwag na at malaya na ang mga mamumuhunan sa kanilang pang-ekonomya't pampulitikang pamumuhay, at hindi na sila maaaring diktahan ng pamahalaan.
Soberanya? Ano pang silbi ng pamahalaan sa panahon ng globalisasyon kundi pangdekorasyon na lamang. Kung may pamahalaan pa talaga, dapat hindi zero tariff ang buwis na iniluluwas dito sa bansa ng mga kumpanyang dayuhan.
At ang matindi nito, nais ng mga dayuhang mamumuhunan, at ilang mga pulitiko, na tanggalin na ang 60%-40% na pag-aari ng mga dayuhan sa Pilipinas, tulad ng lupa at pabrika. At magagawa lang nila ito sa pamamagitan ng ChaCha o Charter Change. Papayag ba tayo? Mula sa charter change tungo sa globasura? Masalimuot pa ang usaping ito ng globalisasyon.
Ngunit iisa lang ang maliwanag, hindi soberanya ang sagot sa globasura, kundi pagkakaisa ng uring pinagsasamantalahan laban sa uring mapagsamantala, pagkakaisa ng dukha at manggagawa sa uring kapitalista, pagkakaisa ng karaniwang tao laban sa burgesya upang itayo ang isang lipunang tunay na makatao, nagpapakatao at nakikipagkapwa-tao, at itinuturing ang bawat isa na kapatid, kapuso, kapamilya, at pagtatayo ng isang sistemang nakabatay sa pantay-pantay na hatian ng yaman sa lipunan, at hindi sa pribadong pag-aari ng mga kagamitan sa produksyon.
Sa ganitong paraan, ang nangyayari ngayong GloBasura ay maging pantasya o kwentong kanto na lamang ng mga bangag.
ni Gregorio V. Bituin Jr.
Ang Pilipinas ang bagong Payatas. Tapunan ng basura, di lamang sa isang rehiyon, kundi ng mapangyarihang bansang malayo sa kanyang kinapapaloobang rehiyon. Pilipinas ang tapunan ng basura ng bansang Canada, isang maunlad at malaking bansang katabi ng makapangyarihang Estados Unidos.
Unang inilagak sa bansa ang limampung container van na puno ng mga basura galing Canada, at ilang buwan pa ang nakaraan ay nadagdagan ito ng apatnapu't walo, galing pa rin ng Canada.
Hindi na ito usapin ng soberanya tulad ng ipinahahayag ng maraming pangkat pangkalikasan. Usapin ito ng Globasura o globalisasyon ng pagtatapong ng basura.
Kung ating matatandaan, nagsimula ang pakikipagniig ng bansa sa globalisasyon nang pumirma ang bansa sa World Trade Organization (WTO) noong 1995, sa pamamagitan ni dating Senador at naging pangulong Gloria Macapal Arroyo.
Pumutok naman ang usapin ng pagtatapon ng basura sa isyu ng JPEPA (Japan-Philippines Economic Partnership Agreement) kung saan nagkaisang makibaka laban dito ang kilusang paggawa at mga pangkat pangkalikasan. Maraming usapin sa makapal na dokumentong JPEPA, tulad ng pangisdaan, trabaho para sa mga nars na Pinay, manggagawa, industriya, ngunit ang ipinagngitngit ng mga pangkat pangkalikasan ay ang pagtatapon sa Pilipinas ng mga basurang galing Japan kapalit ng trabahong ibibigay para sa mga nars na Pinay. Bakit ganoon?
Ilang ulit kaming nagrali sa tapat ng Senado, at nagkaroon pa ng talakayan sa loob ng Senado hinggil sa isyung JPEPA kasama ang ilang senador at ang mga nagpoprotestang pangkat pangkalikasan. Panahon iyon bago dumikit sa kamalayan ng publiko ang tanong na "nakaligo ka na ba sa dagat ng basura?" na tila ba nagbabadya ng mangyayari sa Pilipinas kung aaprubahan ng Pilipinas ang JPEPA. Maliligo ang Pilipinas, o ang mga Pilipino sa dagat ng basura.
Iyan na ang simula ng pag-arangkada ng globalisasyon sa usaping basura. At mula sa JPEPA na nasubaybayan ng mga matitinik nating mga pangkat pangkalikasan, aba'y biglang nakalusot naman ang mga konte-container van na basura galing sa Canada. Wala tayong kamalay-malay na iyan na ang pagpapatupad ng GloBasura - globalisasyon ng mga basura - at ang unang biktima ng globalisasyong ito sa ating rehiyon ay ang Pilipinas.
Hindi sana problema ang globalisasyon kung dulot nito'y pagkakaisa ng uring manggagawa, pagpapakatao at pakikipagkapwa-tao, at pagdadamayan ng bawat isa. Ngunot hindi. Ito'y globalisasyong pakana ng mga kapitalista. Globalisasyong ang hangad ay kontrolin ang mga pabrika sa buong mundo at alipinin ang mga manggagawa, tulad ng makina at sinaunang alipin. Etsapuwera ang manggagawa. Etsapwera ang masa, ang dukha, ang mga naghihirap, ang buong sambayanan. Ang turing sa kanila'y kagamitan lang sa produksyon. Hindi sila tao tulad ng mga haring kapitalista.
Kaya ano ang aasahan natin sa globalisasyong ito kundi ang maging etsapwera rin tulad ng iba.
Kaya nga ang turing ng mayayamang bansa tulad ng Japan at Canada sa Pilipinas ay malayong pook na maaari nilang pagtapunan ng kanilang basura. Basurahan ang Pilipinas ng ibang bansa. Nagaganap na ang globalisasyon ng pagtatapon ng basura.
Kaya usapin ba ito ng soberanya? Hindi. Ginagamit lang natin ang isyung soberanya bilang pagbabakasakali. Pagbabakasakaling mapahiya ang Canada sa paningin ng buong mundo at kunin nila ang basurang itinambak nila sa atin.
Dahil kung usapin ito ng soberanya o kalayaan ng Pilipinas na itapon lang ang sarili nating basura sa sariling bayan, ang tanong: bakit nagtatapon din ng basura ang Pilipinas sa lalawigan ng Tarlac kung ayaw ito ng mga tao roon. Pagtinging mikro. Kung sa Lungsod Quezon, bakit pagtatapunan ang Payatas kung ayaw ng mga tao roon. Soberanya? Pag sinabi ng pamahalaan ng Pilipinas na pagtapunan ng basura ang Tarlac o ang Payatas, may magagawa ba ang mga taga-Tarlac o taga-Payatas? Power of eminent domain? Usaping makro. Pag sinabi ng pamahalaan ng Canada na pagtatapunan nila ang Pilipinas, may magagawa ba ang Pilipinas? Panahon na ng salot na globalisasyon. Anong dapat gawin kung estapwera ang Pilipinas o minamaliit ng ibang bansa kaya pinagtatapunan lang ng basura? Anong sabi ng mga taga-DENR, hindi naman toksik ang basura kaya ayos lang. Ganyan ba dapat ang asal ng mga lingkod bayang nag-iisip ng soberanya? Hindi na nila maiisip ang soberanya sa panahon ng globalisasyon.
Mas pinag-uusapan nga ngayon ay ang paglabag ng Canada sa Basel Convention, at hindi naman ginagamit ng Pilipinas, pati ng mga pangkat pangkalikasan ang Republic Act 9003 o Ecological Solid Waste Management Act of 2000. Wala bang nakasulat sa RA 9003 na maaaring makasuhan ang mga bansang nagtatapon ng basura nila sa Pilipinas? Kung mayroon man, magkano lang ang multa, na marahil ay mani lang sa Canada.
Dahil sa globalisasyon ng mga kapitalita, hindi na rin sinusunod ang tinatawag na Basel Convention, o yaong pandaigdigang tratado o kasunduan ng bansa sa iba pang bansa, na hinggil sa pagpigil na mailipat o mapadala ang mga mapanganib na basura mula sa mga maunlad na bansa patungo sa hindi pa maunlad na bansa. Ang buong pamagat ng tratadong ito ay Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal na nalagdaan noong Marso 22, 1989 sa Basel, Switzerland. Noong 1995, nais ng iba pang mga bansa na amyendahan ito, kaya nagkaroon ng panawagang Basel Ban Amendment na hindi pa nakakapirma ang Pilipinas. May butas kasing nakita sa Basel Convention kung saan ang isang bansa'y pinadadala sa ibang bansa ang kanilang basura na kunwari ay ireresiklo. Nais ng Basel Ban Amendment na isama na sa batas ang pagbabawal ng mga basurang iniluluwas sa ibang bansa para iresiklo.
Paparating pa ang APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation). Pagpapalitan ng kalakalan. Pagsasarehiyon ng mga pabrika. Paano ang pagtatapon ng basura? Pagtatapunan ba muli tayo ng ibang bansa, o tayo na ang magtatapon ng basura sa ibang bansa? Sa parehong punto, parehong mali. Bakit tayo pagtatapunan ng basura ng taga-ibang bansa, at bakit natin itatapon ang basura natin sa ibang bansa. Tapat mo, linis mo? Tapat ko, linis ko? Ang basurang iyong itinapon ay babalik din sa iyo! Pinagtatapunan ba ng basura ng mga dayuhan ang ating bansa dahil ang utak ng mga namumuno sa atin ay basura? Pulos katiwalian, pulos kurakutan, pulos basura ang nasa isip, dahil pawang sariling interes lang ang naiisip.
Tama lamang na pigilan natin ang pagtatapon ng basura ng mga taga-ibang bansa sa Pilipinas. Tama lamang iyon. Ngunit higitan pa natin ang panawagang iyon, dahil hindi na iyon usapin ng soberanya. Usapin na iyon ng globalisasyon kung saan ang ekonomya ng mga bansa ay pinag-iisa na nang hindi nahaharangan ng mga patakarang pambansa. Hindi ba't ang tatlong anak ng globalisasyon ay iyan ang kahulugan? Walang balakid. Sa deregulasyon, merkado na ang magdidikta ng presyo ng pangunahing mga bilihin at hindi na ang pamahalaan ng Pilipinas. Sa pribatisasyon, isinasapribado na ang mga pampublikong ahensya ng pamahalaan, tulad ng tubig at kuryente, at dahil pribado na, wala nang magagawa pa ang pamahalaan, dahil pribadong sektor na ang magpapatakbo ng mga mahahalagang ahensyang ito. Liberalisasyon. Pinaluwag na at malaya na ang mga mamumuhunan sa kanilang pang-ekonomya't pampulitikang pamumuhay, at hindi na sila maaaring diktahan ng pamahalaan.
Soberanya? Ano pang silbi ng pamahalaan sa panahon ng globalisasyon kundi pangdekorasyon na lamang. Kung may pamahalaan pa talaga, dapat hindi zero tariff ang buwis na iniluluwas dito sa bansa ng mga kumpanyang dayuhan.
At ang matindi nito, nais ng mga dayuhang mamumuhunan, at ilang mga pulitiko, na tanggalin na ang 60%-40% na pag-aari ng mga dayuhan sa Pilipinas, tulad ng lupa at pabrika. At magagawa lang nila ito sa pamamagitan ng ChaCha o Charter Change. Papayag ba tayo? Mula sa charter change tungo sa globasura? Masalimuot pa ang usaping ito ng globalisasyon.
Ngunit iisa lang ang maliwanag, hindi soberanya ang sagot sa globasura, kundi pagkakaisa ng uring pinagsasamantalahan laban sa uring mapagsamantala, pagkakaisa ng dukha at manggagawa sa uring kapitalista, pagkakaisa ng karaniwang tao laban sa burgesya upang itayo ang isang lipunang tunay na makatao, nagpapakatao at nakikipagkapwa-tao, at itinuturing ang bawat isa na kapatid, kapuso, kapamilya, at pagtatayo ng isang sistemang nakabatay sa pantay-pantay na hatian ng yaman sa lipunan, at hindi sa pribadong pag-aari ng mga kagamitan sa produksyon.
Sa ganitong paraan, ang nangyayari ngayong GloBasura ay maging pantasya o kwentong kanto na lamang ng mga bangag.
Biyernes, Hulyo 31, 2015
Miyerkules, Hulyo 29, 2015
Huwebes, Hulyo 23, 2015
Miyerkules, Hulyo 22, 2015
Bawasan natin ang polusyon
 |
| Kinatha ni Gregorio V. Bituin Jr. para sa Diwang Lunti; tulang may siyam na pantig bawat taludtod. |
Biyernes, Hulyo 17, 2015
Lunes, Hulyo 13, 2015
Sabado, Hulyo 11, 2015
salin ng tulâ sa punò ni Joyce Kilmer
Palagay ko’y hindi na ako makakakita pa
Ng tulang ang rikit animo’y punò ang kapara
Sa nagugutom nitong bibig yaong puno'y handâ
Laban sa kaytamis na agos ng dibdib ng lupà;
Sa araw-araw ay punong sa Diyos nakatingin,
Angat ang malabay na bisig upang manalangin;
Isang punong maaring sa tag-init ay isuksok
Ang pugad ng mga ibong robin sa kanyang buhok;
Na sa sinapupunan ang niyebe’y nakahimlay;
Kapiling ang ulan ay matapat na namumuhay.
Tulad kong hangal ang lumilikhâ ng mga tulâ
Ngunit tanging Diyos ang sa puno'y makalilikhâ.
~ Joyce Kilmer
~ isinalin ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod
I think that I shall never see
A poem lovely as a tree.
A tree whose hungry mouth is prest
Against the earth's sweet flowing breast;
A tree that looks at God all day,
And lifts her leafy arms to pray;
A tree that may in summer wear
A nest of robins in her hair;
Upon whose bosom snow has lain;
Who intimately lives with rain.
Poems are made by fools like me,
But only God can make a tree.
~ Joyce Kilmer
Ng tulang ang rikit animo’y punò ang kapara
Sa nagugutom nitong bibig yaong puno'y handâ
Laban sa kaytamis na agos ng dibdib ng lupà;
Sa araw-araw ay punong sa Diyos nakatingin,
Angat ang malabay na bisig upang manalangin;
Isang punong maaring sa tag-init ay isuksok
Ang pugad ng mga ibong robin sa kanyang buhok;
Na sa sinapupunan ang niyebe’y nakahimlay;
Kapiling ang ulan ay matapat na namumuhay.
Tulad kong hangal ang lumilikhâ ng mga tulâ
Ngunit tanging Diyos ang sa puno'y makalilikhâ.
~ Joyce Kilmer
~ isinalin ni Gregorio V. Bituin Jr.
15 pantig bawat taludtod
I think that I shall never see
A poem lovely as a tree.
A tree whose hungry mouth is prest
Against the earth's sweet flowing breast;
A tree that looks at God all day,
And lifts her leafy arms to pray;
A tree that may in summer wear
A nest of robins in her hair;
Upon whose bosom snow has lain;
Who intimately lives with rain.
Poems are made by fools like me,
But only God can make a tree.
~ Joyce Kilmer
Biyernes, Hulyo 3, 2015
Lunes, Hunyo 29, 2015
Miyerkules, Hunyo 24, 2015
Linggo, Mayo 24, 2015
Pahayag ng Diocese ng Gumaca laban sa itinatayong 1,200 MW coal-fired power plant sa Atimonan, Quezon
mula sa facebook ng Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ)
Biyernes, Mayo 22, 2015
Tuwing Mayo 22 - Pandaigdigang Araw ng Saribúhay (World Biodiversity Day)
TUWING MAYO 22 - Pandaigdigang Araw
ng Saribúhay (World Biodiversity Day)
ni Gregorio V. Bituin Jr.
Sa pahina 175 ng UP Diksyunaryong Pilipino ay ganito ang nakasulat:
biodiversity (bá-yo-day-vér-si-tí) png [Ing]: pagkakaiba-iba ng mga haláman at hayop: SARIBÚHAY
Ibig sabihin, may salin sa wikang Filipino ang biodiversity, at ito nga ang saribúhay.
Ang biology ay biyolohikal, at ang diversity naman ay (day-vér-si-tí) png [Ing]: iba't ibang uri ng bagay, idea, tao, lahì, hayop, halaman, at iba pa: dibersidad.
Ang Pandaigdigang Araw para sa Biyolohikal na Dibersidad (o Pandaigdigang Araw ng Saribúhay) ay isang idineklarang araw ng Nagkakaisang mga Bansa (United Nations) para itaguyod ang iba't ibang isyu o usapin hinggil sa saribúhay, na itinalaga ang Mayo 22 bilang siyang araw nito.
Nalikha ito ng Ikalawang Lupon ng UN General Assembly noong 1993, at mula noon hanggang taon 2000, ito'y ginugunita tuwing Disyembre 29, na araw na nagkabisa ang Convention on Biological Diversity. Ganap itong napalitan ng petsa at naging Mayo 22 upang gunitain ang pagpapatibay ng nasabing kombensyon noong Mayo 22, 1992 sa Rio Earth Summit, at upang hindi na rin ito masabay sa napakarami pang pista opisyal sa huling bahagi ng Disyembre.
Mahalaga ang taunan nating paggunita sa Pandaigdigang Araw ng Saribúhay tuwing Mayo 22, dahil binibigyan tayo ng panahon nitong pag-isipan at pahalagahan ang mga bagay-bagay sa ating paligid, na karaniwang di natin pinapansin. Paano nga ba nagkakaiba-iba ang sari-saring buhay sa ating daigdig, at paano tayo aangkop at paano natin sila aalagaan upang makaangkop din sila sa atin, o sa daigdig na ito.
Halimbawa na lamang ay ang mga punong pino o pine tree ng Baguio. Mabubuhay kaya sila pag itinanim natin ang mga ito sa mga lupa sa lungsod, tulad ng Mehan Garden sa Maynila o sa Sunken Garden sa Diliman, o mangungulila lamang sila o mamamatay. Ang GMO (o genetically modified organisms) naman tulad ng Bt corn at Bt talong ay malaking kapangahasan sa pagtataguyod ng saribúhay, na sa bandang huli ay maaaring pagsisihan ng sandaigdigan.
Tulad ng mga elepante sa Manila Zoo, na matagal na panahon nang wala sa kagubatan ng Thailand kung saan marami silang kalahi. Nangungulila sila, bagamat hindi sila namatay dahil sa kalungkutan, dahil na rin sa tuwinang pangangalaga sa kanila at pagpapakain. Ngunit tama bang nakakulong sila o napadpad sila sa lugar na hindi sila angkop. Di sila tulad ng tao na maaaring mag-OFW, bagamat ang mga OFW karamihan ay napilitan ding iwan ang kanilang pamilya ng matagal na panahon para mabigyan ng magandang kinabukasan ang kanilang pamilya.
Ang pagpapahalaga at pag-unawa natin sa saribúhay ay malaki na nating ambag sa pagpapanatili ng kaayusan ng ating paligid. Dapat natin itong gunitain at tuwina'y pag-usapan ang iba't ibang isyung kaakibat nito. Tama ba o mali ang idudulot ng mga hakbang o programang isinasagawa? Laging tumpak na kumilos tayo laban sa mga mali.
Editoryal ng pahayagang Diwang Lunti, isyu ng Mayo 2015, pahina 3.
Biyernes, Mayo 15, 2015
Kamayan para sa Kalikasan Forum, May 15, 2015, tackles Organic Meat Industry
Kamayan Para sa Kalikasan Forum with this month's environmental theme: “Organic Meat Industry, Challenges and Issues” held on May 15, 2015. Speakers were the following:
Marc Dumlao - Organic Meat Retailer
Ben Rara - Organic Meat Producer
Chester Chang - Formerly Organic Hog Raiser, at present focusing on vermicompost production
picture from Patria Gwen
Martes, Mayo 5, 2015
Lunes, Mayo 4, 2015
KARABANA para sa Hustisya at Karapatan mula Sta. Cruz, Zambales hanggang Malakanyang, Inilunsad
mula Sta. Cruz, Zambales hanggang Malakanyang, Inilunsad
Naglunsad ng karabana mula sa Sta. Cruz, Zambales sa pangunguna ng mga kasapi ng Concerned Citizens of Sta. Cruz, Zambales (CCOS). Anim na sasakyan ang kanilang sabay-sabay na nagkarabana upang iparating sa pamahalaan, at sa mamamayan ng Zambales, na dapat nang ipatigil ang pagmimina sa buong Zambales, lalo na sa Sta. Cruz. Nagsimula sila nitong Abril 29, 2015 ng umaga.
Iisa lang ang kanilang panawagan: "Itigil na ang pagmimina sa Sta. Cruz, Zambales!" Matatandaang apat na kumpanya ng pagmimina ang namamahala ng operasyon sa Sta. Cruz, at ito'y ang Benguet Nickel Mines, Inc. (BNMI), Eramen Minerals Inc. (EMI), Zambales Diversified Metals Corporation (ZDMC/DMCI), at Filipinas Mining Corporation / LnL Archipelagic Minerals, Inc. (FMC/LAMI). Dahil dito'y nagkaisa ang mga manggagawa ng apat na minahan na itayo ang Mining Workers for the Environment Association (MWEA) noong Nobyembre 2014 sa isang lugar sa Candelaria, Zambales.
At bilang malaking bahagi ng kanilang pagkilos, inilunsad nila ang karabana, kasama ang iba't ibang grupo sa pangunguna ng CCOS, MWEA, ATM (Alyansa Tigil Mina), PMCJ (Philippine Movement for Climate Justice), PMPI (Philippine Misereor Partnership Inc.), BK (Bantay Kita), BMP (Bukluran ng Manggagawang Pilipino) at Sanlakas.
Una silang naglunsad ng rali sa harapan ng City Hall ng Sta. Cruz. Matapos nito'y nagtungo sila sa pamahalaang panlalawigan o Governor's Hall sa Iba, Zambales, at ipinahayag din nila ang panawagang itigil na ang pagmimina sa kanilang lugar. Habang naglalakbay, sila'y may trompang nagsisilbi para mas marinig ng mamamayan ang mga tagapagsalitang kasama sa karabana. Ipinahayag nila sa dinaanan ng karabana ang paninindigan ng mamamayan ng Sta. Cruz laban sa pagmimina.
Dumaan sila ng Olongapo at nagpahinga sila roon. Maraming mga aberyang nangyari sa karabana, tulad ng pagka-flat ng gulong ng isang sasakyan, at pagkaligaw ng isang kasamang nakamotor. Gabi na nang sila'y makarating sa harapan ng tanggapan ng Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa Visayas Avenue sa Lungsod Quezon. Doon sila sa bangketa nito nagpalipas ng magdamag. Naglagay sila ng mga tarpolin, lona, at karton na tulugan.
Kinabukasan, Abril 30, naglunsad sila ng programa sa harapan ng DENR. Bago makapananghali ay nagtungo sila sa Commission on Human Rights (CHR) sa Diliman, at nakipag-usap kaharap ang dalawang commissioner doon.
Bandang hapon ay nagtungo na sila sa Morayta upang magmartsa patungong Mendiola. Sa Morayta ay hinintay nila ang isa pang malaking bulto ng nagmamartsa na mula naman sa Las Piñas upang magpalipas naman ng magdamag sa tulay ng Mendiola. Bisperas iyon ng Pandaigdigang Araw ng Paggawa.
Mayo Uno, kasama na nila ang iba't ibang grupo ng manggagawa at doon ay ipinahayag ng mga nakilahok sa karabana na dapat nang matigil ang pagmimina sa kanilang lugar sa Sta. Cruz sa Zambales. (Ulat ni Greg Bituin Jr.)
(mga litrato kuha ni Dok Ben Molino ng CCOS)
bahagi ng polyetong inilabas hinggil sa Karabana
KARABANA PARA SA HUSTISYA AT KARAPATAN TUTUNGO SA MALAKANYANG
Ang mga minero at opisyales ng gobyerno ay patuloy na nagkukutsabahan kaya patuloy ang perwisyong pagmimina na dulot ay paglabag sa karapatang pantao at inhustisya sa mamamayan at kapaligiran.
Nitong nagdaang taon - Hunyo at Hulyo - ay nasuspindi ang hauling at mining operations ng mga kumpanyang pagmimina sa mga bayan ng Sta. cruz at candelaria sa Zambales. Nasuspindi ang hauling operations ng Benguet Nickel Mines, Inc. (BNMI), Eramen Minerals Inc. (EMI) noong Hunyo at mining operations ng apat kasama ang Zambales Diversified Metals Corporation (ZDMC/DMCI), at Filipinas Mining Corporation / LnL Archipelagic Minerals, Inc. (FMC/LAMI) noong Hulyo. Subalit noong unang Linggo ng Disyembre, ang Mines and Geoscience Bureau - Region 3 (MGB3) ay nag-issue ng Ore Transport Permit (OTP) samantalang nananatili pa ang suspension sa apat na kumpanya. Ilegal ito dahil hindi pa natanggal ang suspension sa pagmimina at hauling operations.
Pero dahil sa ito ay itinaon sa buwan ng Disyembre - magpa-Pasko, ang Concerned Citizens of Sta. Cruz, Zambales (CCOS) ay hindi makakilos. Kung kumilos ang CCOS para tutulan ang ilegal na hauling operations, magmumukha itong kontrabida. Tapos na ang Pasko at Bagong Taon pero nagpatuloy pa rin ang ilegal na pagmimina kung kaya kumilos na ang CCOS noong Enero. Pero sa buwang ito ay binawi naman ng Environmental Management Bureau - Region 3 (EMB3) ang suspension ng hauling operations at ng MGB3 sa mining operations samantalang hindi pa nakatupad sa mga kundisyones na nakasaad sa mga suspension, tulad ng:
(1) pagsasaayos ng lahat ng naperwisyong sakahan, palaisdaan, ilog, batis, at baybay-dagat;
(2) pagbayad sa lahat ng nabiktima ng mapanirang pagmimina;
(3) pagkakaroon ng sariling kalsada; atbp.
Inisyu daw ang OTP para hakutin ang mga ilegal na stockpile sa bundok para makaiwas sa sakuna. Ito ay PALUSOT dahil una ay ilegal ang stockpile sa mining site (dapat ay parusa ang igawad sa mga minero) at tapos na ang tag-ulan.
Maliwanag sa dalawang pagkakataon na magkakutsaba ang mga minero at mga opisyales ng gobyerno sa pagsira ng kapaligiran at hindi paggalang sa karapatan ng mga mamamayan sa karapatan na magkaroon ng malusog at balanseng ekolohiya (1987 Saligang Batas, Artikulo II, Seksyon 16). Magkakutsaba din sila sa paggawa ng inhustisya - hindi na nga nila binabayaran ng tama ang mga danyos sa mga nasirang sakahan, palaisdaan at kapaligiran, binalak pa nilang tanggalan ng karapatan ang mga naperwisyong mamamayan sa paghabol ng danyos sa pamamagitan ng pagpapapirma ng waiver at quitclaim noong Enero.
Maliban sa ilegal na pagmimina ay nilabag din ng mga minero ang karapatan ng mga manggagawa sa pagmimina. Hindi sila binigyan ng angkop na sahod at hindi akma ang kanilang mga benepisyo kung meron man. Masahol pa, ang ilan ay walang benepisyo at kinaltasan ng sahod pambenepisyo pero wala naman silang mga TIN, SSS, at PhilHealth.
Dahil sa patuloy ang inhustisya, pagsira ng kapaligiran, at patuloy ang panloloko sa mamamayan ng mga magkakutsabang mga minero at mga opisyales ng gobyerno ay dadalhin ng mamamayan ang reklamo sa Malakanyang upang:
(1) Singilin ang gobyerno ni PNoy sa patuloy na pagkasira ng kapaligiran na umabot na sa karagatan ng mga bayan ng Sta. Cruz at Candelaria sa Zambales sanhi ng perwisyong pagmimina;
(2) Ipanawagan ang kanselasyon sa lahat ng permiso ng perwisyong pagminina;
(3) Ipanawagang ibalik ang kaayusan ng kapaligiran ng mga apektadong bayan;
(4) Ipabayaran ang lahat ng naperwisyong mamamayan: magsasaka, mangingisda, magpapalaisdaan, manggagawa, atbp.
(5) Ipanawagan ang pagkakaroon ng bagong batas sa pagmimina.
CCOS-MWEA/ATM/PMCJ/PMPI/BK/BMP/SANLAKAS
Kahulugan ng mga daglat:
CCOS - Concerned Citizens of Sta. Cruz, Zambales
MWEA - Mining Wokers for the Environment Association
ATM - Alyansa Tigil Mina
PMCJ - Philippine Movement for Climate Justice
PMPI - Philippine Misereor Partnership Inc.
BK - Bantay Kita
BMP - Bukluran ng Manggagawang Pilipino
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)