Upang magwakas ang kahirapan

UPANG MAGWAKAS ANG KAHIRAPAN

"But kings and mightiest potentates must die,

for that's the end of human misery."

~ from Henry VI, by William Shakespeare

sinulat na noon ni Shakespeare ang katotohanan

dapat elistista't burgesya'y mawalang tuluyan

nang magwakas ang pagsasamantala't kaapihan

na dinaranas ng sinuman at ng aping bayan

aniya, patayin ang mga trapo, hari't pari

silang nagpapasasa sa pribadong pag-aari

silang dahilan ng hirap ng inaaping uri

silang mapagsamantala'y sadyang kamuhi-muhi

ngunit may batas silang mga mapagsamantala

korte, senado, kongreso, pulis, ay kontrol nila

pati iyang simbahan, paaralan, at masmidya

upang mamamayang inaapi ay di mag-alsa

kaya dapat tayong kumilos tungong rebolusyon

upang mapagsamantalang uri'y mawala ngayon

kung nais nating mawala ang kahirapang iyon

dapat tigpasin ang ulo ng naghaharing leyon

baligtarin ang tatsulok, kalusin silang todo

salamat, William Shakespeare, at nauunawaan mo

gamit ang panitikan, sinulat mo ang totoo

kaya tulad kong makata sa iyo ay saludo

- gregoriovbituinjr.

08.01.2024

Ang tungkulin ng makata

ANG TUNGKULIN NG MAKATA

"Poets are the unacknowledged legislators of the world." ~ Percy Byshe Shelley

ako'y naaalatan sa maraming paksa

na para bang minsan, ayoko nang tumula

pangit na isyu't paksa, nakakatulala

di matanggap ng loob, nakakaasiwa

nariyan ang ginagawa ng trapong bulok

at mga naghahari sa sistemang bulok

patayan, dungisan ng dangal, mga hayok

na sa ating lipunan ay talagang dagok

subalit ang mga makata'y may tungkulin

sa masa ng sambayanan at mundo natin

mga makatang may kakaibang pagtingin

upang ilarawan ang nangyayari man din

kaya narito pa rin akong nagninilay

na aking mga tula'y nagsisilbing tulay

upang masa'y mamulat sa kanilang lagay

sa sistemang itong dapat palitang tunay

di lang namin tungkulin ang pananaludtod

o masdan ang patak ng ulan sa alulod

makata'y para ring kalabaw sa pagkayod

na tangan ang isyu ng pabahay at sahod

ang makata'y tinig ng mga walang boses

ng dukhang sa pagkaing pagpag nagtitiis

ng manggagawang dapat magkabigkis-bigkis

palitan ang lipunang di kanais-nais

- gregoriovbituinjr.

07.31.2024

Ilog sa Montalban at 2 kasama sa Ex-D

ILOG SA MONTALBAN AT 2 KASAMA SA EX-D

kamakailan lamang ay nagpunta kami

sa bahay ng dalawang kasama sa Ex-D

na mula sa Litex, kami'y isang sakay lang

dumalaw, nagtalakayan, at nag-inuman

bago magtanghali nang doon makarating

at nagkita-kita ang mga magigiting

plano ng Ex-D, dalawin bawat kasapi

at iyon ang una sa aming plano't mithi

dating pangulo ng Ex-D yaong dinalaw

plano't proyekto ng grupo'y aming nilinaw

nainom nami'y apat na bote ng Grande

apat na Coke, dalawang Red Horse na malaki

katabi lang ng ilog ang lugar na iyon

bumubula, tila may naglaba maghapon

bago umuwi, ang ilog ay binidyuhan

pagragasa ng tubig ay mapapakinggan

kumusta kaya nang dumating si Carina

sana'y ligtas sila pati na gamit nila

nabatid ko sa ulat, Montalban ay baha

tiyak ilog na ito'y umapaw na sadya

sana ang mag-asawang kasama sa Ex-D

ngayon sana'y nasa kalagayang mabuti

nawa bago magbagyo sila'y nakalabas

at nakaakyat din sa lugar na mataas

- gregoriovbituinjr.

07.31.2024

* bidyo ng tabing-ilog, kuha ng makatang gala noong Hulyo 14, 2024

* Ex-D o Ex-Political Detainees Initiative (XDI) kung saan ang makatang gala ang kasalukuyang sekretaryo heneral

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/reel/1192747778706789 

Baby pisak sa nagdeliver ng ayuda

BABY PISAK SA NAGDELIVER NG AYUDA

sadyang nakaluluha ang nasabing ulat:

"Baby, pisak sa nagdeliver ng ayuda"

ang tsuper ba'y lasing at walang pag-iingat?

bakit ang ganito'y nangyayaring talaga?

di ba nakitang mag-ate ay tumatawid

patay ang sanggol na buhat ng dalaginding

sayang ang buhay, ilang luha ma'y mapahid

napakabata pa'y agad nang ililibing

ayon sa ulat, bata'y edad isang taon

ngunit nasagasaan ng rescue vehicle

na may dalang relief goods, ayuda ang layon

subalit bakit ang nangyari'y di napigil

ang biktima'y nadala pa raw sa ospital

subalit sa pinsala sa ulo't katawan

ang sanggol ay dineklarang dead on arrival

tsuper ay kinustodiya ng kapulisan

kahindik-hindik ang ganitong pangyayari

ulat na sadyang dudurog sa iyong puso

paano kung anak mo ang naaksidente

aba, puso mo'y habambuhay magdurugo

- gregoriovbituinjr.

07.31.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante Tonite, Hulyo 29, 2024, pahina 1 at 2

Payak na pananghalian

PAYAK NA PANANGHALIAN

inulam ko'y talbos ng kamote

at saka sibuyas at kamatis

gulay ay pampalakas, ang sabi

at baka rin gumanda ang kutis

payak lamang ang pananghalian

upang di malipasan ng gutom

sa munting hardin, mamitas lamang

kahit amoy mo ang alimuom

talbos ay isapaw sa sinaing

kaysa ilaga nang makatipid

hanguin pag kanin na'y nainin

ulam itong may ginhawang hatid

tara, kaibigan, salo tayo

at tiyak, mabubusog ka rito

- gregoriovbituinjr.

07.31.2024

Tara munang magkape

TARA MUNANG MAGKAPE

tara munang magkape

dito sa bahay, pare

at magkwentuhan dine

bago lalong gumabi

kumusta ang trabaho

tumaas ba ang sweldo

o amo mo ang paldo

habang nganga kang todo

pag ako'y nag-iisa

pakape-kape muna

aklat ay binabasa

kung di tula, nobela

pahinga lang sandali

nang pagod ay mapawi

sarap ng kape't ngiti

mababakas sa labi

- gregoriovbituinjr.

07.30.2024

Soneto sa pananghalian

SONETO SA PANANGHALIAN

sa pagnilay sa paksang nanamnam

biglang aabalahin ng gutom

tiyan ko na pala'y kumakalam

nalalanghap ko na'y alimuom

kaya ako'y agad na nagsaing

naabalang muli yaring isip

ayos lang basta huwag gutumin

babalikan na lang ang nalirip

salamat, kanin ay nainin na

buti'y may natirang isdang prito

kaibigan, kumain ka na ba?

tara rito't saluhan mo ako

sa aking munting pananghalian

nang muling lumakas ang katawan

- gregoriovbituinjr.

07.30.2024

Yanga at saplad

YANGA AT SAPLAD

napakaliit na bagay lang ito sa marami
subalit para sa akin ito'y sadyang malaki
di madali ang itaguyod ang wikang sarili
upang pagbuhusan ko ng panahong sinasabi

tulad na lang sa nasagutan kong palaisipan
ang PASO pala ay YANGA, ang SAPLAD naman ay DAM
salita bang lalawiganin o may kalaliman
kahit sa munti mang tula'y maging tulay sa bayan

bakit ba pinag-aaksayahan ko ng panahon
ang ganitong salitang animo'y sagradong misyon
sa gawaing ito ba sa hirap makakaahon?
o gawain ng makata'y sa ganyan nakakahon?

tungkulin ng makatang tulad ko ang itaguyod
ang mga ganitong salitang nakita sa krosword
tungkuling pinagsisikapan at kayod ng kayod
at pinagtitiyagaan wala man ditong sahod

marahil, sadyang ganito ang buhay ng makata
hinahawi ang alapaap ng mga kataga
nakikipagbuno sa alon ng mga salita
hagilap ang ginto sa gitna ng putik at sigwa

- gregoriovbituinjr.
07.30.2024

* litrato mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hulyo 29, 2024, pahina 10
* 17 Pababa - Saplad - DAM
* 20 Pababa - Paso - YANGA

Kalat at dumi

KALAT AT DUMI

animo ang kalsada'y luminis
ang nasabi sa akin ni misis
bagyong Carina na ang nagwalis
gabok, basura't dumi'y inalis

baka iyan ang kasiya-siya
sa ginawa ng bagyong Carina
subalit kayraming nasalanta
na dapat nating tulungan sila

ngunit bakit ba may mga kalat
na basura't plastik, anong ulat
nagbara ba sa kanal ang lekat
ganyan ba'y ating nadadalumat

kahit sa laot ang mga isda
microplastic na ang nginunguya
kaya tiyan nila'y nasisira
pagkat basura'y di mailuwa

ano ngayon ang ating tungkulin
pagkalat ng basura'y di gawin
binabahang lugar ay ayusin
ah, ito'y pag-isipan pa natin

- gregoriovbituinjr.
07.29.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

Pag-idlip

PAG-IDLIP

ngayong hapon ay naalimpungatan ako

nakita si alaga, tulog din tulad ko

animo'y nananaginip, aba'y tingnan mo

paa't buntot gumalaw nang kunan ng bidyo

pag tulog ba ako'y pagmamasdan din niya?

ano kayang ginagawa't aking itsura?

pansin ba niyang nagmuta ang aking mata?

o mas uunahin niya'y dagang puntirya?

paumanhin kung siya ang paksa na naman

siya kasi'y isang tapat na kaibigan

sa pag-uwi ko'y nagbibigay kasiyahan

kung may bigat ng loob ay biglang gagaan

sige, alaga, balik tayo sa pagtulog

abutin natin ang pangarap na kaytayog

at bakasakaling makapitas ng niyog

nakainom na, tayo pa ay mabubusog

- gregoriovbituinjr.

07.28.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/reel/882316533741238 

Sakay sa traysikel

SAKAY SA TRAYSIKEL

sakay kami ni misis sa traysikel

nakaupo roon, siya'y siniil

ko ng halik sa pisngi, di napigil

ang damdaming tila walang hilahil

kami'y nagtungo noon sa palengke

at mga kailangan ay binili

noodles, sardinas, okra, talbos, kape,

bigas, buti't di inabot ng gabi

bumili rin ng binhing itatanim

nang umulan, nagpahinga sa lilim

habang naiisip ko nang taimtim

ang nasalanta ng bahang kaylalim

ah, dapat mayroong laman ang bahay

kung umulan man, may kukuning tunay

lalo ngayong di tayo mapalagay

baka may bagyong muling masisilay

sa traysikel sumakay kaming muli

nang sa aming bahay ay makauwi

pahinga muna, sa lakas babawi

bukas itatanim ang bagong binhi

- gregoriovbituinjr.

07.28.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/reel/411971717942142

Pananaliksik

PANANALIKSIK

patuloy akong magsasaliksik

ng anumang paksang natititik

o sa lansangan ay isyu't hibik

o usaping dapat isatitik

marahil iyan ang magagawa

ng tulad kong abang mangangatha

magsaliksik, maghanap, mangapa

ng paksang dapat batid ng madla

anong isyu ng dukha't obrero

bakit dapat itaas ang sweldo

bakit dapat labanan ang trapo

at ibagsak kasama ng amo

bakit maralita'y naghihirap

dahil ba sa trapong mapagpanggap

anong sistemang dapat magagap

ng maralitang di nililingap

patuloy kong gagawin ang misyon

sa kauri't gampanan ang layon

sasaliksikin ko ang kahapon

upang iugit sa bagong ngayon

- gregoriovbituinjr.

07.28.2024

Si alaga

SI ALAGA

nakatunganga sa pinto, tila gustong lumabas 

nang binuksan ko ang pinto, ayaw namang lumabas

gabi na, di umuulan, di siya kumaripas

bumalik sa loob, dito na siya nagpalipas

ganyan si alaga, mayroong higaang sarili

di hinahayaan, baka ako'y di mapakali

aba'y ilang bubuwit na ba ang kanyang nahuli

lalabas siya sa araw, bumabalik sa gabi

kahit paano'y natutuwa kami't may alaga

na animo'y mandaragit, nag-aabang ng daga

kaya nga madalas ang inuulam ko na'y isda

tirang ulo, hasang, buntot, ay sa alagang pusa

tara, alaga ko, sa banig, tayo nang umidlip

naroon ang musa ng panitik sa panaginip

sa pagtulog makata'y patuloy na nag-iisip

sana, nasalanta ng bagyo'y tuluyang masagip

- gregoriovbituinjr.

07.27.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/reel/1043137127245996 

Lumaki akong nagbabaha sa Sampaloc, Maynila pag may bagyo

LUMAKI AKONG NAGBABAHA SA SAMPALOC, MAYNILA PAG MAY BAGYO

asahan mo nang baha sa Sampaloc pag nagbagyo
kaya bata pa lang ako, pagbaha'y nagisnan ko
pinapasok ang loob ng bahay ng tubig-sigwa
bibili nga ng pandesal ay lulusong sa baha

ilang beses palutang-lutang ang tanim ni Ina
kinakapa ko sa baha tanim niyang orkidya
pag may bibilhin sa tindahan, ako ang lulusong
dapat alam mo saan may butas nang di mahulog

nasa kinder pa lamang ako'y akin nang nagisnan
na isang malaking ilog ang highway ng Nagtahan
bababa kami noon ng dyip galing sa Bustillos
pakiwari ko'y kahoy pa ang tulay doong lubos

matapos naman masunog ang likod-bahay namin
sinemento na ang Nagtahan nang ito't tawirin
upang pumasok sa eskwela, maputik ang landas
kaya suot kong sapatos ay may putik madalas

subalit laging nagbabaha pa rin sa Sampaloc
kaya nagbobota pag sa eskwela na'y papasok
pinataasan na ni Ama ang sahig ng bahay
ngunit ang lugar ng Sampaloc ay mababang tunay

sa nakaraang bagyong Carina, muling lumubog
ang aming bahay nang pumasok ang baha sa loob
nagbabalik ang alaala noong ako'y bata
na ako nga pala'y lumaki sa bagyo't pagbaha

- gregoriovbituinjr.
07.27.2024

* litrato ay screenshot sa selpon, mula sa GMA News, Hulyo 24, 2024

21 patay kay 'Carina'

21 PATAY KAY 'CARINA'

inulat ng dalawang pahayagan

namatay ay dalawampu't isa na

kaya ingat-ingat, mga kabayan

dahil kaytindi ng bagyong 'Carina'

apat ang namatay sa Central Luzon

sa Calabarzon, sampu ang namatay

pito sa National Capital Region

dahil sa bagyo'y nawalan ng buhay

nasugatan ay labinlimang tao

habang lima yaong pinaghahanap

ayaw mang dinggin ang ulat na ito

ngunit mahalagang ito'y magagap

bakasakaling may maitutulong

paano kung tayo ang nasalanta

lalo't namatay ay walang kabaong

na tinangay ng baha, ni Carina

baka mayroon tayong kamag-anak

na walang kuryente't di na mabatid

ligtas ba o natabunan ng lusak

sana'y nasagip, ang mensaheng hatid

- gregoriovbituinjr.

07.26.2024

* ulat mula sa headline ng pahayagang Bulgar at Pilipino Star Ngayon, Hulyo 26, 2024

Meryendang abukado

MERYENDANG ABUKADO

bigay lang sa amin ang abukado

na nang bata pa'y aking paborito

sa gitna abukado'y hinati ko

binukod muna ang naroong buto

ang laman ay kinayod kong talaga

saka ko nilagay sa aking tasa

kaunting asukal ay nilagay pa

saka aking hinalo ng kutsara

subalit si misis ay di mahilig 

sa prutas, kaya ako ang kumahig

ng abukadong kaytamis, malamig

sa dila't animo'y nakakakilig

marami pong salamat sa nagbigay

at maganda ito sa pagninilay

tila ba tula ko'y nagiging tulay

upang daigdig ay maging makulay

- gregoriovbituinjr.

07.25.2024

Balitang Carina

BALITANG CARINA

tinunghayan ko ang pahayagan

ngayong araw, kaytitinding ulat

ng unos na naganap kahapon

nagbaha ang buong kalunsuran

nilampasan na ang bagyong Ondoy

sa buong pagluha ni Carina

baha sa maraming kabayanan

mga pamilya'y sinaklolohan

dahil nagsilubog ang tahanan

nilikha iyon ng kalikasan

ipinakita ang buong ngitngit

nagngangalit ang klima at langit

climate action na nga'y kailangan

upang matugunan ang naganap

subalit anong gagawing aksyon

makipag-usap sa P.M.C.J.,

K.P.M.L., Sanlakas, B.M.P.,

S.M. ZOTO, CEED, A.P.M.D.D

samahan natin sila sa rali

panawagan: climate emergency

mag-shift sa renewable energy

climate adaptation, mitigation

ipagbawal na ang mga coal plant

pati ang liquified natural gas

kontakin ang Bulig Pilipinas

para sa ating maitutulong

sa mga biktima ni Carina

kailangan ng kongkretong aksyon

para sa sunod na henerasyon

na may ginawa rin tayo ngayon

- gregoriovbituinjr.

07.25.2024

* litrato ay mga headline ng pahayagang Abante Tonite at Pilipino Star Ngayon, Hulyo 25, 2024

* PMCJ (Philippine Movement for Climate Justice)

* KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod)

* BMP (Bukluran ng Manggagawang Pilipino)

* SM-ZOTO (Samahan ng Mamamayan - Zone One Tondo Organization)

* CEED (Center for Energy, Ecology, and Development)

* APMDD (Asian People's Movement on Debt and Development)

Pitaya (dragon fruit)

PITAYA (DRAGON FRUIT)

mabuti't may dragon fruit o Pitaya

na siya namin ngayong mineryenda

aayaw-ayaw pa ako nang una

subalit kaysarap pala ng lasa

salamat sa dragon fruit, may pagkain

habang bagyo't humaginit ang hangin

dito sa Cubao ay meryenda namin

na buti't mataas, hindi bahain

si Bruce Lee nga'y nagunita ko ngayon

habang dragon fruit itong nilalamon

bida si Bruce Lee sa Enter the Dragon

at bida rin sa The Way of the Dragon

ang Pitaya ay binigay kay misis

na nang tikman ko ay manamis-namis

panlaban daw ito sa diabetes,

sa kanser, maging sa Parkinson's disease

laban din sa Alzhaimer o kalimot

prutas pala itong mabisang gamot

na sa atin pala'y may buting dulot

salamat sa Pitaya o dragon fruit

- gregoriovbituinjr.

07.24.2024

* ilang pinaghalawan ng datos:

- https://pharmeasy.in/blog/10-health-benefits-and-recipes-of-dragon-fruit-pitaya/ 

- https://en.wikipedia.org/wiki/Pitaya 

Halaman

HALAMAN

nagtatabaan ang mga halaman

pagkat binubusog sila ng ulan

natighaw ang uhaw ng lupang tigang

sa bahaging ito ng kalunsuran

tag-araw pa'y lagi nang nagdidilig

ng halaman, iyon ang aking hilig

ngayon, sipol ng bagyo'y umaantig

sa puso't tila musika'y narinig

mga gulay sa paso, talong, sili

petsay, alugbati, kangkong, kamote

may gamot din sa kanser: ang mulberry

upang sa botika'y di na mawili

salamat sa mga tanim ni misis

habang tinanim ko'y okra't kamatis

mayroon din namang tanim na atis

na sana'y magsitubo nang mabilis

- gregoriovbituinjr.

07.24.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/reel/1083181226565202     

Tagas sa loob ng bahay

TAGAS SA LOOB NG BAHAY

yerong bubong namin ay butas na

panay ang tagas ngayong may bagyo

apat na timba'y nilagay ko pa

upang tulo'y sahuring totoo

tila may waterfalls na sa bahay

unos at patak nga'y maririnig

patak ay minamasdan kong tunay

habang katawa'y nangangaligkig

tinapalan naman ito noon

tila di umubra ang bulkasil

patak na tila patalon-talon

na sa diwa ko'y umuukilkil

inipon ko ang naroong timba

na agad itinapat sa butas

habang lansangan na'y binabaha

subalit nais kong makalabas

nais kong bumili ng pang-ulam

ngunit bagyo'y kaylakas sumipol

tila ako'y tatangayin naman

ng bagyong animo'y nagmamaktol

- gregoriovbituinjr.

07.24.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/twgyPWor2R/