Ang tula'y aking tulay

ANG TULA'Y AKING TULAY

ang tula'y aking tulay

sa masang matatatag

sa kanila ko alay

bawat paksang nilatag

halimbawa'y dalita

ramdam lagi ang hirap

di basta kawanggawa

ang dapat na malasap

kundi ang pagbabago

nitong sistemang bulok

sa tula ba'y paano

sa pagkilos mag-udyok

kaya sa adhikaing

baguhin ang sistema

makata'y may tungkuling

pagkaisahin sila

tula'y pagpapatuloy

ng saknong at taludtod

kahit na kinakapoy

pagtula'y aking lugod

tula'y tulay ko't layon

sa dukha't sambayanan

ito ang aking misyon

sa daigdig at bayan

- gregoriovbituinjr.

06.06.2024

Hunyo 5, 2024

HUNYO 5, 2024

ikasandaan dalawampu't limang anibersaryo

ng pagkakapaslang kay Heneral Antonio Luna

at ikasampung anibersaryo ng kamatayan

ng magiting na kasamang si Ka Romy Castillo

ginugunita'y pang-apatnapung anibersaryo

ng World Environment Day, ito'y isang paalala

kaarawan din ng katotong Danilo C. Diaz

makatang kilala sa kanyang mga tula't bugtong

pagpupugay sa lahat ng mga may kaarawan

ngayong ikalima ng Hunyo, mabuhay po kayo!

di ko man mabanggit sa tula ang inyong pangalan

ang mahalaga'y personal ang pagbati sa inyo

ngayong World Environment Day, isipin ang daigdig

pakiramdaman mo't puso ng mundo'y pumipintig

sa pagprotekta nito, tayo na'y magkapitbisig

at huwag hayaang sistemang bulok ang manaig

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

* Heneral Antonio Luna (Oktubre 29, 1866 - Hunyo 5, 1899)

* Ka Romy Castillo (Marso 8, 1952 - Hunyo 5, 2014), dating bilanggong pulitikal noong panahon ng batas militar at unang pangulo ng Bukluran ng Manggagawa para sa Pagbabago (BMP) (circa 1993)

* World Environment Day - first held in 1974

* mga litrato mula sa google

Pananghalian

PANANGHALIAN

kamatis, pipino't sibuyas ang pananghalian

habang ang inumin ko naman ay nilagang bawang

nagtitipid na'y nagpapalakas pa ng katawan

iwas-karne, at habang walang isda'y gulay naman

mabuti ngang kalusugan pa rin ang nasa isip

bagamat maraming suliranin ang halukipkip

lagi mang sa putik nakatapak ay nalilirip

ang mga pagkilos naming marami ring nahagip

ah, payak na pananghalian ngunit pawang gulay

busog ka na, diwa't kalooban mo pa'y palagay

mabuting pampalusog habang dito'y nagninilay

upang makapagsulat ng kwento, tula't sanaysay

tara, mga katoto, at ako'y saluhan ninyo

tulad ko'y tinitiyak kong mabubusog din kayo

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

Nais ko pa ring mag-aral

NAIS KO PA RING MAG-ARAL

di pa huli ang lahat / upang mag-aral muli

maganda ring tapusin / ang kurso kong pinili

kailangan ko lamang / talagang magpunyagi

gayong ako rin naman / ay di nagmamadali

o kaya'y palitan na / ang aking dating kurso

baka di na interes, / pumurol na ang ulo

di ko natapos noon / ang BS Math kong kurso

dahil agad nagpultaym / yakap ang aktibismo

baka kunin ko ngayon / BS Pilipino na,

malikhaing pagsulat / o pagdidiyarista

hahanapin kung saan / nababagay talaga

na pagtutuunan ko / ng sakripisyo't pwersa

bagamat aktibismo'y / di ko naman iiwan

sapagkat ako'y isang / aktibistang Spartan

adhika ko lang ngayo'y / makapagtapos naman

ng kursong nababatay / sa aking kakayahan

edad ko'y kalahating / siglo na ring mahigit

halos tatlong dekadang / pultaym, ngayon hihirit

taon ng pag-aaral / ay baka isang saglit

habang ipapasa ko / ang bawat pagsusulit

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

* litrato mula sa pahayagang Abante, 05.23.2024, p.8

Buklog

BUKLOG

ayon sa diksyunaryo, may entabladong sayawan

tinatawag na buklog ang estrukturang kawayan

na ang taas ay abot dalawampung talampakan

ginagamit na sayawan kapag may pagdiriwang

nakikinita ko na sa aking imahinasyon

na sa lalawigan ay palasak din ang ganoon

may estrukturang kawayan kapag may selebrasyon

salamat, may buklog, katutubong salita iyon

baka magandang gamitin ang nasabing salita

sa mga kwento, tula't balita kong inaakda

tungkulin ko ring pasikatin ang ganyang kataga

bilang pagpapayabong na rin sa sariling wika

subalit laliman pa natin ang pananaliksik

kung buklog ay wastong gamitin, di basta isiksik

lalo't pag may nasaliksik, ako na'y nananabik

na gamitin ito sa mga kathang sinatitik

sa pananaliksik, ito'y ritwal pasasalamat

ng mga Subanen, katutubo sa komunidad

di lang estrukturang kawayan, kundi kalinangan

ng mga katutubo sa kanilang pagdiriwang

pasasalamat dahil ani nila'y masagana

pagkaligtas mula sa karamdaman o sakuna

sa mga bagong hirang na pinuno'y pagkilala

di lamang estrukturang kawayan kundi kultura

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

Pinaghalawan:

UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 200

https://en.wikipedia.org/wiki/Buklog 

https://www.facebook.com/PHinFrankfurt/photos/buklog-thanksgiving-ritual-system-of-the-subanennational-heritage-month-2020-par/797641590764517/ 

Anong nasa pagitan ng palad at galang-galangan?

ANONG NASA PAGITAN NG PALAD AT GALANG-GALANGAN?

ano bang tawag sa pagitan

ng palad at galang-galangan?

hinahanap kong sadya iyan

upang magamit sa tulaan

para rin sa paglalarawan

ng isport o ng martial art man

matigas na bahagi iyon

dikit sa palad na malambot

pinatatama kasi roon

ang bola ng balibolista

pag kanya nang hinampas iyon

tiyak di palad ang pantira

sa kung fu film napapanood

pantira ay sakong ng palad

kaya di palad na malambot

kundi ang bahaging matigas

gilid ng palad nga'y panagâ

ng karatista at judoka

kung sa boksingero, kamao

iba pag sa balibolista

sakong ng palad ang tatama

hanggang ngayon ay hanap ko pa

sa iba't ibang diksyunaryo

kung isa-isahin talaga

baka nga matanda na ako

ay di ko pa rin nakikita

kaya tulong ang kailangan

ng abang makatang tulad ko

wrist sa ingles, galang-galangan

palm ay palad, at ano naman

ang tawag sa pagitan nila

kung alam mo, sabihan ako

taospusong pasasalamat

agad masasabi sa inyo

- gregoriovbituinjr.

06.04.2024

Pinaghalawan ng litrato:

https://www.facebook.com/TriviaAndFactsPhilippines/photos/a.114199990276994/192280899135569/?type=3 

https://www.facebook.com/TriviaAndFactsPhilippines/posts/ngayong-araw-atin-namang-balikan-ang-minsan-ng-naging-salin-ng-lupon-ng-agham-pa/654524966244491/ 

https://promova.com/english-vocabulary/parts-of-the-hand-vocabulary 

https://loveenglish.org/parts-of-the-hand/ 

Dapithapon, dapit-tanghali, dapit-umaga

DAPITHAPON, DAPIT-TANGHALI,  DAPIT-UMAGA

noon pa man, dapithapon na'y batid

at sa kwento't tula na'y nagagamit

oras ng pag-aagawdilim iyon

bandang mag-iikaanim ng hapon

mayroon pa palang dapit-tanghali

oras bago ang ganap na tanghali

bandang alas-onse na iyong sadyâ

sa pananghalian na'y naghahandâ

at nariyan din ang dapit-umaga

o nagbukangliwayway nang talaga

mga salitang ngayon lang napansin

na sa kwento't tula na'y gagamitin

magagandang salitang natagpuan

na dagdag sa kaalaman ng bayan

sino pa bang diyan magpapasikat

bukod sa makata'y ang masang mulat

di namimilosopong masasabi

o salita'y inimbento lang dini

pagkat ito'y nalathalang totoo

sa iginagalang na diksyunaryo

- gregoriovbituinjr.

06.04.2024

* nasaliksik mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 265

Halik

HALIK

paano daw hagkan ang sinisinta?

idikit ang labi sa labi niya!

inyong pusong magkausap tuwina

at inyong damdamin ang mapagpasya

halik ba'y patungkol lang sa pagdampi

ng labi mo sa anumang bahagi

ng katawan ng iyong sintang mithi

na dama mo'y pag-ibig na masidhi

sa tahanan pag dumating ang mahal

o saang lugar nagtagpo't dumatal

pupupugin ng halik na kaytagal

maging asam ninyong pagsinta'y bawal

O, halik, halika sa aking tabi

ako'y pupugin sa noo ko't pisngi

- gregoriovbituinjr.

06.04.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

Hapunan

HAPUNAN

matapos ang aming maghapong gawa

ay kailangang maghapunan na nga

upang lamnan ang tiyan, puso't diwa

may nilagang itlog, tilapyang prito

may talbos ng kamote pa't pipino

tanging maybahay ang aking kasalo

animo'y may paruparo sa tiyan

tila nadama ko'y katiwasayan

gayong nasa makauring digmaan

maya-maya lang ako'y napadighay

ang loob ko'y tila di mapalagay

buti't si misis ay nakaalalay

tinagay ko'y dalawang basong tubig

ramdam ang ginaw sa gabing kaylamig

kaya hinalukipkip yaring bisig

pagkatapos kong hugasan ang pinggan

ay nagtungo na kami sa higaan

ngunit diwa ko'y naglakbay na naman

- gregoriovbituinjr.

06.03.2024

Sa pagsalubong ng bukangliwayway

SA PAGSALUBONG NG BUKANGLIWAYWAY

sumikat ang araw / na dala'y pag-asa

na may kalutasan / ang bawat problema

kinakaharap na / ang bagong umaga

tulad ng pag-ibig / ng minutyang sinta

aking gugugulin / ang buong maghapon

upang pagnilayan / bawat mga hamon

nasa isip lagi / ang layon at misyon

na baka magwagi / sa takdang panahon

maraming kasama / sa bukangliwayway

kay-agang gumising / na di mapalagay

agad nagsiunat / at muling hinanay

ang mga gawaing / dapat mapaghusay

may bagong pag-asang / dapat madalumat

ng sanlaksang dukhang / sa ginhawa'y salat

sa bukang liwayway, / maraming salamat

ang pagsalubong mo'y / pag-alay sa lahat

- gregoriovbituinjr.

06.02.2024

Huling umaga ng Mayo 2024

HULING UMAGA NG MAYO 2024

ginising ako ng alarma

ng relo, umaga na pala

ang haring araw sa silangan

ay unti-unting nagpakita

tila baga nangungumusta

akong antok pa sa higaan

ay nag-inat na ng katawan

kaylamig pa upang maligo

hinanda muna ang agahan

pandesal at kape na naman

sa talakayan patutungo

sapagkat may isyung di biro

na dapat pag-usapan namin

baka bansa'y biglang gumuho

at kalayaan ay maglaho

kaylamig, ako'y nababahin

habang isyu'y dapat basahin

dapat handa sa sigwa't gera

bago pa sa baha lubugin

bago pa sa luha lunurin

- gregoriovbituinjr.

05.31.2024

Paghahanda sa hapunan

PAGHAHANDA SA HAPUNAN

kahit mag-isa man sa tahanan

ay naghahanda rin ng hapunan

ganyan ang aktibistang Spartan

nasa isip lagi'y kalusugan

binili'y dalawang kilong bigas

kamatis at lata ng sadinas

sampung okra't dahon ng sibuyas

gulay na dapat lang pinipitas

nais ko sa hapunan may gulay

na maganda habang nagninilay

dapat loob ay napapalagay

upang makapag-isip na tunay

ulam upang diwa'y di maglaho

tarang kumain pag nakaluto

- gregoriovbituinjr.

05.29.2024

Isdang espada pala'y tagan

ISDANG ESPADA PALA'Y TAGAN

tanong pahalang ay ISDANG ESPADA

di ko alam iyon, ah, limang letra

kaya pababa'y sinagutan muna

iyon, isdang espada'y TAGAN pala

tiningnan ko sa isang diksyunaryo

kung ano nga bang kahulugan nito

isda, nguso'y parang lagari, sakto

ito na nga ang sagot sa tanong ko

isdang espada, ang nguso'y lagari

na sa kanyang kalaban ay panghati

o depensa laban sa katunggali

pag natusok nito'y baka masawi

walang duda, isdang espada'y TAGAN

bagong dagdag sa ating kaalaman

magagamit sa tula, kwentong bayan,

dula at pabula sa panitikan

- gregoriovbituinjr.

05.29.2024

* 25 Pahalang - isdang espada

* palaisipam mula sa pahayagang Abante, Abril 2, 2024

* tagan - isdang tabang (Pritis microdon) na may mahabang nguso na parang lagari, humahaba ng 1 metro, abuhin ang sapad na katawan na may maraming tinik na maliliit, kulay tsokolate, at dilaw ang dulo (mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, Ikalawang Edisyon, pahina 1200)

Paglaba't pagsampay ng basahan

PAGLABA'T PAGSAMPAY NG BASAHAN

di lamang damit ang aking nilabhan

kundi ang pitong tuwalyang basahan

na nabasa sa tulo sa tahanan

mula sa bubungan dahil sa ulan

animo sa bahay ay naglawa na

kahit may tagasalong palanggana

basang-basa ang basahang tuwalya

sa sahig ay pinampunas talaga

walang ibang gagawa kundi ako

sa sabon ay binabad munang todo

kinusot, binanlawan, sinampay ko

sana mamaya'y matuyo na ito

paglalaba'y karaniwang gawain

sunod, damit namang ginamit namin

ang kukusutin at aatupagin

na pag natuyo'y may maisuot din

- gregoriovbituinjr.

05.28.2024

Tulog na si alaga

TULOG NA SI ALAGA

si alaga ko'y tulog na

ay, heto't ako'y gising pa

madaling araw na, aba

ay dapat nang magpahinga

nais ko na ring pumikit

tulad ng pusang kaybait

at sa pagtulog mabitbit

ang pangarap na kakabit

bakit nga ba nagsisikap

na abutin ang pangarap

upang di na naghihirap

pagkabigo'y di malasap

ano pa bang inaarok

di pa dalawin ng antok

at mamaya na'y puputok

iyang araw sa ituktok

sabayan na si alaga

at huwag nang tumunganga

mata'y ipikit nang kusa

hanggang makatulog na nga

- gregoriovbituinjr.

05.27.2024

Nilay sa madaling araw

NILAY SA MADALING ARAW

kung bakit di ako makatulog

gayong madaling araw na pala

sa pagbabasa kasi uminog

itong maghapon mula umaga

dapat magbasa ng dokumento

dapat magbasa ng panitikan

babasahin ang nabiling libro

sa kwaderno'y magsusulat naman

isusulat anong naninilay

sa buong maghapon at magdamag

at kakatha ng tula't sanaysay

upang buhay ay di maging hungkag

madaling araw na'y di pa antok

baka gising pa ng alas-sais

mapupuyat, sasakit ang batok

ah, pipikit na lang ng alas-tres

huwag pabayaan ang katawan

ang kabilin-bilinan ni Inay

nasa diwa'y makakatulugan

matapos ang mahaba kong nilay

- gregoriovbituinjr.

05.27.2024

Ano ang gusto mong kape?

ANO ANG GUSTO MONG KAPE?

ano ang gusto mong kape?

nang tuminik sa diskarte

sikmura'y minamasahe?

o pampaayos ng siste?

nais mo ba'y Cafe Puro?

Ricoa ba'y paborito?

Nescafe, Great Taste ba ito?

ako? ay, kapeng barako

magkakape sa umaga

bago puntang opisina

o sa rali sa kalsada

kape'y popular talaga

ginigising ang isipan

pati ang buong kalamnan

maaaring mabawasan

yaong taba sa katawan

anong kapeng iyong nais?

yaong pampawi ng inis?

huwag lang sobra sa tamis

upang iwas-diabetes

magkape pag nakatunghay

sa laban ni Manny Pacquiao

o kaya'y pag nagninilay

sa malayo nakatanaw

- gregoriovbituinjr.

05.25.2024

* litrato mula sa google

Sabaw ng nilagang bawang

SABAW NG NILAGANG BAWANG

iniinom ko sa umaga

ay nilagang bawang tuwina

pampatibay daw, sabi nila

animo'y kinakape ko na

pampalakas ng immune system

na may active compound allicin

na ang mikrobyo'y papatayin

nang di tayo maging sakitin

ito'y payo ng matatanda

maganda ang bawang na laga

sabaw ay iinuming kusa

parang salabat na tinungga

higit sampung butil ang bilang

nitong bawat kumpol ng bawang

araw-gabi'y inumin lamang

sa sakit na'y may pananggalang

pag ubos ko ng isang baso

ng bawang ay babantuan ko

ng mainit na tubig ito

at tiyak ako na'y ganado

- gregoriovbituinjr.

05.25.2024

Tarang maghapunan

TARANG MAGHAPUNAN

payak na hapunan ng tibak na Spartan

pais na bangus, dahon ng sibuyas, bawang,

pati kamatis, pampalakas ng katawan

mumurahin mang gulay, mabubusog naman

ganyan madalas pag mag-isa lang sa bahay

at di pa umuuwi ang mutyang maybahay

batid niyang hilig ko lang ay isda't gulay

na may bitamina at mineral na taglay

pag walang pagkilos, nagkukulong sa silid

magsusulat, magsusuri, may binabatid

sa mga isyu ng sektor ng sagigilid

nang tinig nila'y mapalakas, di maumid

payak man ang ulam, maghapunan ta ngayon

upang sa pagtulog, di makadamang gutom

- gregoriovbituinjr.

05.23.2024

* litratong kuha ng makatang gala

Agahan

AGAHAN

tara munang mag-almusal

bago magtungo't dumatal

sa dadaluhang pestibal

at pulong na magpapagal

dapat may laman ang tiyan

pag umalis ng tahanan

nang di magutom sa daan

may lakas sa talakayan

dadaluha'y isang misyon

na usapin ay translasyon

mga tagasalin roon

ay may gawaing maghapon

kaya ako'y naghahanda

sa dadaluhang adhika

nang mapaunlad ang diwa

at ang tungkulin sa wika

- gregoriovbituinjr.

05.18.2024