Kung manalasa muli ang unos

KUNG MANALASA MULI ANG UNOS

titigan mo ang langit, animo'y bagong umaga

ang kariktan ng paligid ay kahali-halina

puti ang mga ulap, ang panahon ay kayganda

ngunit maya-maya'y nangitim, handang manalasa

nagbabadya ang unos, matalim ang mga titig

ng langit, animo'y luluha, ramdam mo sa pintig

kung sakaling magbaha, tiyak ang pangangaligkig

kaya dapat maging alerto sa lagim at lamig

dapat lang paghandaan ang paparating na bagyo

baka ihahatid nito'y ang lagim ng delubyo

para bang digma, sa bagyo'y mapapalaban tayo

kaya pamilya'y unahing sagipin sa ganito

taon-taon na lang may nakakasagupang unos

na madalas na dinudulot ay kalunos-lunos

ang ngitngit ng kalikasan pag tuluyang nang-ulos

mga nasalanta'y parang kandilang nauupos

kaya paghandaan natin ang panibagong digma

maging malinaw ang isip, huwag matutulala

at kung kinakailangan, magtulungan ang madla

pinakamatatag na payo'y dapat maging handa

- gregoriovbituinjr.

Samutsaring balita

SAMUTSARING BALITA

samutsaring balita

ang pahatid sa madla

datapwat ano pa nga

minsan di makahuma

binabasa ang ulat

na kung saan nagbuhat

marami nga raw kalat

sa ating sapat't dagat

trapong nakipagtalo

sa kapwa pulitiko

baka kakandidato

kung ano'y binabato

mga balitang COVID

na ipinababatid

lunas ba'y ihahatid

na di dapat malingid

mga kwentong artista

at nagseseksihan pa

senador, kongresista

may nagawang batas ba

apektado ang madla

sa maraming balita

huwag lang matulala

kung sa ulat magitla

ang trapong laging palso

ay huwag nang iboto

kung maupo sa pwesto

kawawa ang bayan ko

balita'y nararapat

tunay ang isiwalat

na kumbaga sa sugat

may lunas na pang-ampat

- gregoriovbituinjr.

Bawal magyosi

BAWAL MAGYOSI

"No Smoking" ang nakasabit doong karatula

na alagaan ang kalusugan ang paalala

o huwag itapon doon ang upos na basura

dahil mga dahon ay baka magliyab talaga

mapagliliyab ba ang dahon ng may sinding upos

marahil kung malakas ang apoy na lumalagos

sa bawat dahong tila tanda ng paghihikahos

lalo't nalagas sa punong pinanahanang lubos

"Bawal manigarilyo!" o kaya'y "Huwag magyosi!"

na sa kalaunan ay upang di tayo magsisi

sinong malusog, sinong may kanser, sinong may tibi

marahil makasasagot lang ay ang mga saksi

naglagay ng karatula'y may dahilang malalim

bukod sa magandang lugar na may punong malilim

baka sa tingin niya, yosi'y karima-rimarim

na nagdudulot lang sa kanya ng abang panimdim

may nagyoyosi, may hindi, tayo'y magrespetuhan

lalo't malinis na hangin ay ating karapatan

sa iba, ang yosi'y sandigan ng kaliwanagan

ng isip kaya ito'y isang pangangailangan

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa isang pook niyang napuntahan

Pagkalunod

PAGKALUNOD

minsan, sabik na sabik tayong maligo sa dagat

dahil maalinsangan, dadamhin ang tubig-alat

habang iniiwasang umatake ang pulikat

at dikya na nasa isip pa rin ang pag-iingat

dahil marami nang nadisgrasya sa pag-iisa

iba'y nangungulila sa kawalan ng hustisya

iba'y di na natantya ang pag-iwas sa sakuna

at nadadale ng minsanan, minsanang disgrasya

minsan, di lang sa tubig tayo nalulunod man din

kundi sa dami ng nagsulputang alalahanin

minsan, nalulunod tayo sa daming suliranin

na dapat lang pagtulungan upang ito'y lutasin

minsan sa pagsisid may kaharap palang panganib

di na napapansing ginagawa'y sariling yungib

sa masukal na kabundukan o malayong liblib

habang pinipilit itong kayanin niring dibdib

kayganda man doon sa laot na sinisisid mo

dahil may oksiheno'y nakukunan ng litrato

ngunit kung maubusan ng oksiheno'y paano

sakaling malunod nawa'y dumating ang saklolo

- gregoriovbituinjr.

* litrato ng balita mula sa pahayagang tabloid na Pilipino Star Ngayon, Hulyo 13, 2021, pahina 9

Pagbubukod ng basura

PAGBUBUKOD NG BASURA

isinama na naman ang plastik na di mabulok

sa mga nalagas na dahong madaling mabulok

yaong nagtapon ng boteng plastik ba'y isang bugok

o walang pakialam kahit may laman ang tuktok

itinuro namang tiyak sa mga paaralan

ang paghihiwalay ng basura sa basurahan

ngunit paano kung itinapon na lang kung saan

sino bang sa basurang ito'y may pananagutan

kawawa ang tagalinis na alam ang pagbukod

ng basura habang patuloy siyang kumakayod

batid ang batas ngunit marami'y di sumusunod

boteng plastik kahalo ng dahon, nakakapagod

kaya pakiusap, ibukod natin ang basura

huwag paghaluin, baka magkasakit ang masa

aralin muli ang mga napag-aralan mo na

tungkol sa kalikasan, kapaligiran at kapwa

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa isang lugar niyang napuntahan

Patuloy na paggawa ng ekobrik

PATULOY NA PAGGAWA NG EKOBRIK

naggugupit-gupit pa rin ng sangkaterbang plastik

angking misyon habang ilog at sapa'y humihibik

sa naglulutangang basurang plastik na tumirik

sa kanilang kaluluwang animo'y nakatitik

ginagawa ko iyon nang walang kakurap-kurap

walang patumpik-tumpik na talagang nagsisikap

tingni ang paligid, kalikasa'y sisinghap-singhap

na kinakain na'y basurang di katanggap-tanggap

may bikig na sa lalamunan ang laot kumbaga

kaya paggawa ng ekobrik ay munti kong larga

nagbabakasakaling ako'y may naambag pala

upang kalikasan ay mailigtas sa disgrasya

tingni, walang lamang boteng plastik ay may espasyo

kaya ginupit na plastik ay ipapasok dito

patitigasing parang brick, purong plastik lang ito

hanggang maging matigas na ekobrik ang gawa mo

minsan, sa paggupit-gupit, ramdam mo'y nangingimay

napapagod din iyang mga daliri sa kamay

mahalaga'y nagagawa ang niyakap na pakay

upang kalikasan ay mapangalagaang tunay

- gregoriovbituinjr.

07.12.2021

Pagtatanim sa paso

PAGTATANIM SA PASO

nakakatuwang masdan ang luntiang kalunsuran

kung paanong tayo animo'y nasa kagubatan

mapuno, mahangin, maraming tanim na halaman

na sa pakiramdam ay talagang nakagagaan

kaya magtanim-tanim kahit sa mumunting paso

diligan araw at gabi nang may buong pagsuyo

alagaan ang mga tanim nang walang pagsuko

bakasakaling mamunga pag ito'y napalago

kung di man mamunga ang halaman ay pwede na rin

kung makakasagap ka naman ng sariwang hangin

kung polusyon sa paligid ay maiwasan natin

kung kaaya-aya rin ito sa ating paningin

tunay ngang ang kalikasan ay kadikit ng pusod

magandang halimbawa ang lunting nakalulugod

kaya urban farming sa bawat isa'y itaguyod

halina't magtanim-tanim din kahit nasa lungsod

- gregoriovbituinjr.

07.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa loob ng Bantayog ng mga Bayani sa Lungsod Quezon

Halaan

HALAAN

muli akong nag-ulam ng paboritong halaan

binibili namin ni Itay noong kabataan

matapos mag-jogging sa Manila Bay, pagpawisan

lalo't araw ng Linggo't nagrerelaks-relaks naman

may nagtitinda kasi ng halaan sa aplaya

ng Maynila o Manila Bay, kaysarap talaga

ng halaan, anila'y pampatibay ng tuhod pa

makakaiwas daw sa megaloblastic anemia

marami itong benepisyo, ayon sa eksperto

bukod sa binibigay sa inang nagpapasuso

sa sakit sa puso'y makakaiwas pa raw tayo

dahil may omega-3 fatty acids nga raw ito

hinigop ko ang sabaw ng halaan dahil na rin

upang maibsan ang aking nararanasang migraine

panlaban sa fatty liver disease dahil sa choline

para sa malusog na isip ay may riboflavin

aba'y sa palengke'y natsambahan ko lamang ito

at agad akong bumili ng kalahating kilo

nang tikman muli ang halaan ng kabataan ko

naiwasan na ang thyroid, pampalusog pa ito

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala

Pinaghalawan ng ilang datos: 

https://ph.theasianparent.com/halaan-soup    

Sa ikatlong anibersaryo ng aming kasal

gaano man karami ang problemang dinaanan

at gaano man katindi ang bawat karanasan

naririto pa rin tayong matatag ang samahan

magkalayo man, magkalapit ang puso't isipan

pagpupugay sa ating ikatlong anibersaryo

kahit na dumaan pa ang samutsaring delubyo

magkatalingpuso sa mga usapin at isyu

lalo na sa kalikasang dapat ay protektado

sinusulong nang magkatuwang yaring adhikain

para sa buti ng kapwa't marangal na layunin

tulong-tulong upang kinabukasa'y paunlarin

walang iwanan, puso'y patuloy na bibigkisin

daghang salamat sa aking diwata, tanging mutya

at patuloy nating gagawin ang ating panata

- gregoriovbituinjr.

07.07.2021

Sa pagtatanim ng mabuting binhi

SA PAGTATANIM NG MABUTING BINHI

itanim din natin ang makabubuti sa budhi

habang pagpapakatao ay pinapanatili

itatanim natin ay pulos mabubuting binhi

upang mawakasan ang panahon ng mga imbi

at bubungkalin natin ang lupa ng kawalan

upang itanim ay pawang binhi ng kabuluhan

araw-gabing didiligan kung kinakailangan

upang magkasanga't magkaroon ng katuturan

mga sanga'y hahaba, tutubo ang mga dahon

magiging bunga ba'y mapakla o masarap iyon

marahil, depende sa mga ginagawang aksyon

kung maganda ang patutunguhan ng nilalayon

hanggang dumating na ang panahon ng pamimitas

dito na malalaman kung tama ang nilalandas

- gregoriovbituinjr.

Sa ikalimang taon ng pagpaslang kay Gloria Capitan

SA IKALIMANG TAON NG PAGPASLANG KAY GLORIA CAPITAN

ah, limang taon na pala yaong nakararaan

nang pinaslang ang magiting na si Gloria Capitan

na kampanyador laban sa coal mining sa Bataan

tunay na human rights defender nitong sambayanan

sa lugar niya sa Bataan, sa nayong Lucanin

nang binaril ng dalawang di-kilalang salarin

ito'y mensahe upang mamamayan ay takutin

lalo't lumalaban sa mapaminsalang coal mining

sa unang araw ng pag-upo ng Ama ng Tokhang

ay naging madugo't si Ka Gloria ay tumimbuwang

siya ang una sa sunod-sunod na pamamaslang

due process o wastong proseso'y di na iginalang

kalikasan ay nararapat nating ipagtanggol

upang mabuting hangin ay di natin hinahabol

hustisya kay Gloria Capitan! kasamang tumutol

laban sa coal mining, coal stockpiles, mga plantang coal

taaskamaong pagsaludo ang tangi kong handog

tangan niyang prinsipyo'y akin ding iniluluhog

tama na ang mga coal plants, bayan na'y lumulubog

epekto nito sa kalusuga'y nakadudurog

- gregoriovbituinjr.

07.01.2021

* mga litrato mula sa google

Mga pinaghalawan:

https://www.frontlinedefenders.org/en/case/case-history-gloria-capitan

https://www.greenpeace.org/philippines/press/1057/greenpeace-statement-on-the-murder-of-gloria-capitan-anti-coal-activist-in-bataan/

https://www.fidh.org/en/issues/human-rights-defenders/the-philippines-assassination-of-ms-gloria-capitan

https://www.euronews.com/green/2021/02/22/killed-for-campaigning-meet-the-women-fighting-the-coal-giants

Kaplastikan

KAPLASTIKAN

pulos kaplastikan na sa ating kapaligiran

pulos plastik at upos sa dagat naglulutangan

sadyang kalunos-lunos na ang ganyang kalagayan

at ngayon ay bansa ng plastik tayong naturingan

sa isang editoryal nga'y Plastic Nation ang tawag

sa ating bansang may ilan pang gubat na madawag

kayrami raw nating, oo, nating basurang ambag

na tila sa ulat na ito'y di tayo matinag

ang nabanggit bang editoryal ay nakakahiya

na dahil sa plastik, tila ba tayo'y isinumpa

anong gagawin ng bansa upang ito'y mawala

aba'y magtulungan at magbayanihan ang madla

kayrami mang nagawa, di sapat ang Ocean Cleanup

paano bang kalinisan ng ilog ay maganap

ang Ilog Pasig, tingnan mo anong kanyang nalasap

habang tayo'y abalang kamtin ang abang pangarap

pulos plastik, pulos kaplastikan na ang paligid

pulos microplastic sa dagat pag iyong sinisid

ano bang dapat nating gawin, turan mo, kapatid

bago pa kaplastikan sa dilim tayo ibulid

- gregoriovbituinjr.

06.30.2021

* litrato mula sa Editoryal ng pahayagang Inquirer, petsang Hunyo 20, 2021

Magulong kapaligiran

MAGULONG KAPALIGIRAN

parang gulong ang buhay sa samutsaring dinanas

paikot-ikot, pasikot-sikot, pare-parehas

ramdam mong masalimuot ang bawat nilalandas

nilulutas ang mga suliraning di malutas

mula sa puno'y naglalagasan ang mga dahon

nakabitiw sa mga sanga't di na makaahon

sadyang ganito ba ang kalakarang parang kahon

isinilang, naging tao, mamamatay paglaon

subalit sa pagitan ng buhay at kamatayan

ay makadarama ng pag-ibig at kabiguan

ng kasiyahan, ng kapaitan, ng kalungkutan

di matakasan ang magulong kapaligiran

sa patutunguhan mo nga'y dadalhin ka ng gulong

nakabisikleta man o nakaawto'y susuong

sa balak puntahan, pangarap, saanman humantong

basta matumbok ang dinulot ng sariling dunong

- gregoriovbituinjr.

06.30.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa Bantayog ng mga Bayani, Lungsod Quezon

Kontra-baha sa Provident Village

KONTRA-BAHA SA PROVIDENT VILLAGE

isang magandang balitang makabagbag-damdamin

na huli man at magaling sana'y magawa pa rin

higit sampung taon nang nakaraan nang bahain

ang Provident Village na talagang lumubog man din

nanalasa ang ngitngit ng Ondoy, kaytinding bagyo

lumubog sa baha ang buong subdibisyong ito

dalawampung talampakan, abot anim na metro

higit limampung tao umano'y namatay dito

at naganap ang bangungot sa ikalawang beses

nang manalasa ang mas matinding bagyong Ulysses

nitong nakaraang taon lang, bagyo'y naninikis

muling lumubog ang Provident, sadyang labis-labis

buti't may gagawin ang lokal na pamahalaan

nang di na maulit ang bahang di mo makayanan

higit isangdaang metrong bakod, ito'y lalagyan

kung bumagyo't umapaw ang ilog ay may haharang

kaytagal hinintay ang ganitong inisyatiba

salamat sa alkalde ng Lungsod ng Marikina

at sana'y matatag ang bakod na gagawin nila

upang di maulit ang mga bangungot at dusa

- gregoriovbituinjr.

06.29.2021

Mga pinaghalawan ng datos:

https://news.abs-cbn.com/nation/09/28/09/78-dead-devastated-marikina

https://newsinfo.inquirer.net/1360021/like-ondoy-all-over-again

Linisin ang Ilog Pasig

LINISIN ANG ILOG PASIG

di ligtas at marumi ang tubig sa Ilog Pasig

iyan ang sinambit ng marami't nakatutulig

pag naligo rito'y di lang basta mangangaligkig

pag nagkasakit ka pa'y sarili mo ang uusig

aba'y para kang naligo sa dagat ng basura

tulad ng trapong sa maraming lupa'y nanalasa

ang paglinis sa Ilog Pasig ba'y magagawa pa

marahil, kung magtulong tayong ito'y mapaganda

pulos basura, di naman basurahan ang ilog

kung anu-ano ang nakalutang at nakalubog

sa karumihan nga sa mundo ito'y napabantog

tayo'y walang magawa, sa puso'y nakadudurog

ngunit kailan pa ito malilinis, kailan

di lang basura kundi langis din ay naglutangan

mula pabrika't sasakyang pantubig na dumaan

di ito malilinis kung di ito sisimulan

halina't kumilos, bakasakaling may magawa

Ilog Pasig ay simbolo ng kultura ng bansa

walang malasakit sa ilog, sa tao pa kaya

ah, nais kong magboluntaryo't tumulong ng kusa

- gregoriovbituinjr.

Dito sa kagubatan

DITO SA KAGUBATAN

kayraming puno sa kagubatan

na bunga'y pipitasin na lamang

mga hayop ay nagmamahalan

at bawat isa'y nagbibigayan

oo, di sila tulad ng tao

na kabig doon at kabig dito

serbisyo'y ginagawang negosyo

ginto ang nasa puso ng tuso

naglalaguan ang mga puno

sana mga ito'y di maglaho

ngunit kung puputlin ng maluho

ay mabebenta saanmang dako

gubat ma'y kunin ng manunulsol

upang gawing silya o ataul

lalabanan ang gintong palakol

kagubata'y dapat ipagtanggol

buhay man iwi yaong kapalit

tahanan itong dapat igiit

bahay ng hayop, ibon mang pipit

huwag hayaang sila'y magipit

ah, mabuti pa rito sa gubat

kasamang hayop ay matatapat

na bawat bunga'y para sa lahat

at walang basta nangungulimbat

mamitas lamang ng bungangkahoy

habang nagsasaya pati unggoy

na sa baging ay uugoy-ugoy

pagong ay sa sapa naglulunoy

mga pagkain dito'y sariwa

luntiang gubat na pinipita

mga hayop na sadyang malaya

ay nabubuhay nang mapayapa

- gregoriovbituinjr.

06.28.2021

Wala mang kasangga

WALA MANG KASANGGA

sino sa inyo'y kakampi ko sa pag-eekobrik

pati na rin sa ginagawang proyektong yosibrik

wala bang kakampi sa kalikasang humihibik

dahil sino ba ako't upang kayo'y mapaimik

baka tingin kasi'y isa akong dakilang gago

mag-ekobrik ay gawain lang daw ng isang gago

namumulot daw ng plastik at upos ang tulad ko

subalit sa kalikasan ay may tungkulin tayo

kahit ako'y pinagtatawanan ng mga matsing

akong kaytagal na ring sinipa sa toreng garing

kahit nanlalait sila't pulos na lang pasaring

ang aking ginagawa'y tatapusin kong magaling

di pa rin ako sumusuko, wala mang kasangga

sa akin man ay nandidiri't nanliliit sila

dahil tinututukan ko'y pawang mga basura

na Inang Kalikasan ay mailigtas pa sana

marahil sa pangangampanya nito, ako'y palpak

kaya pinagtatawanan ng mga hinayupak

lalo't ginagawa'y proyektong walang kitang pilak

proyektong di nila pagkakakitaan ng limpak

mag-isa man, aking itutuloy ang adhikain

baka maunawaan lamang ang aking gawain

pag bagyo'y muling nanalasa, at tayo'y bahain

o maintindihan lang pag ako'y namatay na rin

- gregoriovbituinjr.

Pag may suloy na ang itinanim

PAG MAY SULOY NA ANG ITINANIM

patuloy pa rin akong nagtatanim ng pag-asa

lalo sa panahong ito'y apektado ang masa

sa lupit ng pandemyang dinulot ay pagdurusa

sa marami't di matingkalang pag-asa'y wala na

sa panahon ng pandemya'y natuto nang magtanim

sa mga walang lamang boteng plastik na nakimkim

sa puso't diwang ang kawalan ay di na maatim

naging magsasaka sa lungsod, huwag lang manimdim

buti't may mga suloy na ang mga tanim kong halaman

na tanda ng tiyaga at pag-asang inaasam

sana'y patuloy silang makarating sa tagpuan

hanggang biyayang mula sa tiyaga'y masumpungan

tara, tayo rin ay maging magsasaka sa lungsod

magtanim-tanim at urban farming ay itaguyod

tinitiyak kong ang inyong pamilya'y malulugod

lalo na't mamunga ang inyong pagpapakapagod

- gregoriovbituinjr.

06.10.2021

National Ballpoint Pen Day

Patuloy ang paggawa ng yosibrick

PATULOY ANG PAGGAWA NG YOSIBRICK

ngayong World Oceans Day, patuloy na nagyo-yosibrick

ang inyong lingkod dahil karagata'y humihibik

pagkat siya'y nalulunod na sa upos at plastik

kayraming basurang sa dagat na'y nagpapatirik

masdan mo kung anong nabibingwit ng mangingisda

pulos basura ang nalalambat imbes na isda

di ba't ganito'y kalunos-lunos, kaawa-awa

basura'y pumulupot na sa tangrib at bahura

kaya sa munting gawa'y di na nagpatumpik-tumpik

wala mang makapansin sa gawa't di umiimik

na marami nang tao sa mundo'y nag-eekobrik

at ngayon, pulos upos naman sa yosibrick project

masdan mo ang mga pantalan, liblib na aplaya

hinahampas-hampas ng alon ang laksang basura

habang wala tayong magawa sa ating nakita

marahil dahil di alam na may magagawa pa

plastik at upos ay isisiksik sa boteng plastik

pulos plastik, walang halo, ang gawaing ekobrik

upos ng yosi'y tinitipon naman sa yosibrik

baka may magawa upang dagat ay di tumitik

paulit-ulit na problema'y paano malutas

laksa-laksang basura'y talagang nakakabanas

ekobrik at yosibrik na pansamantalang lunas

ay pagbabakasakali't ambag kong nilalandas

- gregoriovbituinjr.

06.08.2021

World Oceans Day

Halina't tayo'y mag-ecobrick

HALINA'T TAYO'Y MAG-ECOBRICK

pulos single-use plastic ang mga pinagbalutan

ng maraming pagkaing naggaling sa pamilihan

itatapon na lang matapos mawala ang laman

ipinroseso sa pabrika't isang gamitan lang

aba'y ganyan lang ba ang silbi ng single-use plastic

di maresiklo, isang beses lang gamiting plastik

na nagpatambak sa laksang basura ng daigdig

ano bang lohika nito, sinong dapat mausig?

bakit gawa ng gawa ng plastik para sa madla

kung sa kapaligiran ito'y sumasalaula

baka may kalutasan ang problemang dambuhala

pagbabakasakali ang ecobrick na nagawa

patuloy pa rin tayong maghanap ng kalutasan

pagkat ecobrick ay pansamantalang kasagutan

habang walang ibang lunas, ito'y gawain naman

upang ating mapangalagaan ang kalikasan

isuksok ang ginupit na plastik sa boteng plastik

at patitigasin natin itong kapara ng brick

gawing istrukturang mesa o silya ang ecobrick

ginawa mang tahimik, ito ang aking pag-imik

- gregoriovbituinjr.

06.08.2021

World Oceans Day