Linggo, Nobyembre 29, 2020

Pananalasa ni Ulysses, nagpalubog sa mga lalawigan ng Cagayan at Isabela

PANANALASA NI ULYSSES, NAGPALUBOG SA MGA LALAWIGAN NG CAGAYAN AT ISABELA
Saliksik at sanaysay ni Greg Bituin Jr.

Nagmistulang dagat ang binahang mga lalawigan dahil sa pananalasa ng bagyong Ulysses. Nakakakilabot habang pinapanood sa telebisyon. Paano kung tayo ang nasa kanilang kalagayan? Gutom, antok, pagod, dusa, sakripisyo, agam, mga negatibong karanasang animo’y bangungot.

Ayon sa isang ulat, "Mula sa kanilang mga bubong, nanawagan ng tulong ang mga residente ng Cagayan Valley at Isabela matapos lumubog sa baha ang kanilang bahay - dahilan para idaan ng netizens sa social media ang panawagan na agarang pagsagip sa mga residente. Nasa state of calamity ngayon ang buong probinsiya ng Cagayan, kung saan 9 na ang kumpirmadong patay, apat dito ang natabunan ng landslide, dalawa ang nakuryente habang nagre-rescue, at tatlo naman ang nalunod."

"Ayon kay Cagayan Governor Manuel Mamba, umagos ang tubig-ulan sa mga probinsiya ng Quirino, Nueva Vizcaya, Kalinga, at Isabela sa kanilang probinsiya, dahilan para mag-overflow ang tubig sa Cagayan River at matapon ito sa ilang bayan. Nangyari ang pagbaha kahit walang storm signal na nakataas sa bansa matapos umalis ang bagyong Ulysses sa Philippine area of responsibility."

Sa isa pang balita, "Isinailalim naman sa state of calamity ang Isabela City, kung saan 3 ang namatay batay sa inisyal na tala ng mga awtoridad. Unang nabanggit din ng LGU na nasa 144,000 indibidwal ang naapektuhan ng baha."

At sa isa pang balita, "At sa dulo din umano ng ilog sa Magapit ay paliit o kumikipot ang ang bahagi ng river sa bahagi ng Alcala kaya naiimbudo ang tubig at naiipon doon. Ayon kay PAGASA administrator Vicente Malano, kahit alisin ang tubig na inilabas ng Magat dam, babaha at babaha pa rin ang Cagayan."

Malayo ako sa pinangyarihan subalit noong bata pa ako’y dinanas ko na ang sunod-sunod na pagbaha sa Maynila, kaya habang pinanonood ko ang mga balita’y talagang sindak at awa ang aking nararamdaman. Nais kong makatulong subalit paano? Sa mga evacuation center ay wala nang social distancing. Nangabaha ang mga kagamitan at lumubog ang mga kabahayan. Kahindik-hindik na karanasan bihirang dumating sa buhay ng tao, ang lumubog ang buo mong nayon sa baha. 

Kailangan ng mga nasalanta ang mga pagkaing luto na, dahil hindi sila makakapagluto at nalubog sa tubig kahit ang kanilang kalan. Kailangan din nila ng malinis na inuming tubig, idagdag pa ang gamot sakaling may magkasakit. Mga pampalit na damit, at huwag na nating iambag ang ating mga pinaglumaang damit na para lang sa mga pulubi, sira-sira, butas-butas. Maayos na damit sana.

Nais ding tumulong ng pamunuan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) sa mga nasalanta, lalo na yaong mga nawalan ng tahanan, dahil ang karapatan sa paninirahan ang kanilang mandato. Subalit bagyo at hindi demolisyon ang dahilan ng pagkawala ng tahanan ng mga ito. Anuman ang maliit na makakayanan, ay gawin natin ang makakaya, ayon kay Ka Kokoy Gan, ang pambansang pangulo ng KPML. Tayo’y magtulungan sa panahong ito ng pandemya’t kalamidad.

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang organisasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Nobyembre 16-30, 2020, pahina 7-8.

Sabado, Nobyembre 14, 2020

Ang mga bagyong Rolly at Ulysses

Ang mga bagyong Rolly at Ulysses
Saliksik at sanaysay ni Greg Bituin Jr.

Dalawang matitinding bagyo ang sumalanta sa bansa nito lamang unang dalawang linggo ng Nobyembre 2020. Ang bagyong Rolly ay tinatawag na super Typhoon Goni sa ibang bansa, at ang Ulysses naman ay Typhoon Vamco. Dumating ang bagyong Rolly, na ayon sa mga ulat ay kinatakutan dahil sa Category 5 na super-bagyo, na tinawag na "pinakamatinding tropical cyclone sa buong mundo noong 2020." Napakalakas nga nito ayon sa prediksyon. Mabilis itong humina, ngunit matapos manalasa ay nag-iwan ito ng pinsalang nakaapekto sa daan-daang libong katao, at puminsala sa libu-libong bahay.

Nakakabigla rin ang pagdating ng bagyong Ulysses, na ayon sa ulat ay bagyong nasa Kategorya 2, subalit ang pinsalang iniwan nito'y mas laganap, at nagdulot ng pinsala sa agrikultura at imprastraktura, nag-iwan ng 67 na patay, at higit sa 25,000 walang tirahan.

Sadyang maiiyak ka kung ikaw ang tinamaan ng alinman sa dalawang bagyong ito. Sa Ulysses ay naulit ang bangungot ng Ondoy. Ako nga'y muntik nang hindi makasama sa isang lakad sa Thailand kung nalunod sa tubig ang aking pasaporte. Kakukuha ko lang ng pasaporte ko noong Setyembre 25, 2009, naganap ang Ondoy ng Setyembre 26, 2009, at nakalipad ako puntang Thailand kasama ng iba pa noong Setyembre 28, 2009. Ang pinuntahan ko'y isang kumperensya hinggil sa nagbabagong klima o climate change, at isa ang Ondoy sa aming napag-usapan doon.

Ayon sa mga ulat, ang Bagyong Rolly ang pinakamalakas na bagyong naitala sa buong mundo ngayong 2020. Una itong bumagsak sa Pilipinas noong Nobyembre 2, na tumama sa Bato, Catanduanes; Tiwi, Albay; San Narciso, Quezon; at Lobo, Batangas. Bago nito, inilikas ng pamahalaan ang halos 1 milyong residente sa Bicol, ngunit malubhang napinsala ni Rolly ang higit sa 10,000 mga bahay sa Catanduanes lamang. Ang malakas na hangin at malakas na pag-ulan ang sanhi ng pagbaha, pagdaloy sa mga kabukiran ng lahar mula sa bulkang Mayon, mga pagguho ng lupa, at paghalimbukay ng unos (storm surge) sa rehiyon. Nagdala rin ito ng malawak na pagkawala ng kuryente at nasira ang linya ng komunikasyon.

Noong Nobyembre 11 2020 naman, sinalanta ng Bagyong Ulysses ang pangunahing isla ng Luzon na rumagasa ang mapanirang hangin at matitinding pagbagsak ng ulan na nagdulot ng matitinding mga pagbaha sa maraming lugar kabilang na ang Cagayan Valley (Rehiyon 2) na isa sa mga pinakamatinding naapektuhan. Halos 40,000 na mga tahanan ang ganap o bahagyang nalubog sa Lungsod ng Marikina, ayon naman kay Mayor Marcelino Teodoro ng Marikina. At naulit muli sa Marikina ang naranasang bagyong Ondoy noong Setyembre 26, 2009.

Sa pagitan ng Rolly at Ulysses ay dumaan din sina Siony at Tonio. Mabuti't mahina lamang sila. Subalit sa nangyaring bagyong Rolly at Ulysses, napakaraming istoryang kalunos-lunos ang ipinakita sa telebisyon at narinig sa radyo. Nariyan ang naglalakad na mga tao sa baha pasan ang kanilang mga gamit, aso, o kaya'y anak. Nariyan ang mga tao sa bubungan ng kanilang bahay na naghihintay masagip dahil nalubog na ang kanilang bahay sa baha. Nariyang hindi na mauwian ang tahanan dahil nawasak na.

Sa taon-taong bagyong nararanasan ng bansa, masasabing beterano na ba tayo sa baha? Maling sabihin dahil nakakaawa ang sinasapit ng ating mga kababayan. Dapat na seryosong makipagtulungan ang pamahalaan sa taumbayan kasama na ang mga nasa lugar na madaling bahain. Dapat magkaroon ng sistema, mekanismo, istraktura, at mabisang hakbang upang maghanda, at mabisang tugunan at mapamahalaan ang mga natural na kalamidad tulad ng mga nangyaring bagyo. Dapat kasangkot ang mamamayan sa pagtugon, maging responsable, at sundin ang mga protokol. Dapat handa na tayo sa ganitong mga sitwasyon, lalo na’t pabagu-bago ang klima at patuloy pa ring gumagamit ang bansa ng coal-fired power plants na itinuturing na isa sa dahilan ng matitinding bagyo.

Mga pinaghalawan:
https://reliefweb.int/report/philippines/wfp-philippines-typhoon-rolly-situation-report-1-6-november-2020
https://newsinfo.inquirer.net/1359823/typhoon-ulysses-triggers-worst-floods-in-metro-manila-in-years
https://opinion.inquirer.net/135319/five-lessons-from-typhoon-ulysses

* Ang artikulong ito'y unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng pambansang organisasyong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Nobyembre 1-15, 2020, pahina 10-11.

Lunes, Oktubre 26, 2020

Sibaka't TaKam sa agahan

SiBaKa - sibuyas, bawang, kamatis ang agahan
kasabay ng TaKam o talbos ng kamote naman
pawang pampatibay pa ng resistenya't katawan
aba'y nakabubusog din lalo't iyong matikman

itong SiBaKa'y ginayat ko't hilaw na kinain
habang TaKam naman ay isinapaw ko sa kanin
sinasanay ko ang katawan sa mga gulayin
mura lang at maaari mo pa itong itanim

bawasan na ang karne, ito ang aking prinsipyo
maging vegetarian ka rin minsan man sa buhay mo
maging budgetarian din, badyetin mo ang kain mo
magtipid man tayo, sa kalusugan ay seryoso

SiBaKa't TaKam sa agahan, magandang ideya
mga lunas pa ito sa sakit na nadarama
tara, simulan nating magTaKam at magSiBaKa
upang lumakas at tumindi rin ang resistensya

- gregoriovbituinjr.

Linggo, Oktubre 25, 2020

Dinig ko rin ang pagbuhos ng malakas na ulan

dinig ko rin ang pagbuhos ng malakas na ulan
at sa radyo'y awit ng ASIN ang pumailanlang
ang pinamagatang "Masdan Mo Ang Kapaligiran"
ayon sa umawit, pag namatay "sana'y tag-ulan"
anya'y "upang sa ulap na lang tayo magkantahan"

nakipagsabayan ang patak ng ulan sa himig
ng awiting ang umawit ay kaylamyos ng tinig
habang nagsasalin ng akda, dama'y halumigmig
habang ninanamnam bawat salitang pumipintig
habang kunwa'y tumatagay ng lambanog at tubig

at pinagmasdan ko ang ulap sa labas, kay-itim
di pa naman gabi ngunit animo'y takipsilim
paano makakasilong sa punong walang lilim
kung puno'y pinagkakitaan na ng mga sakim
awit ay inunawa, kaybabaw, ngunit kaylalim

makabagbag-damdamin, mapagmulat, inspirasyon
upang kapaligiran ay pagmasdan natin ngayon
sangkaterbang plastik ang sa dagat na'y lumalamon
upos ng yosi'y nagkalat, kaytindi ng polusyon
sa nangyaring ito, bansa pa ba'y makakaahon?

- gregoriovbituinjr.

Martes, Oktubre 20, 2020

Gaano nga ba kahalaga ang puno?

Gaano nga ba kahalaga ang puno?

gaano nga ba kahalaga sa akin ang puno?
gaano nga ba kahalaga sa iyo ang puno?
gaano nga ba kahalaga sa atin ang puno?
gaano nga ba kahalaga sa mundo ang puno?

ang mga puno'y nagbibigay ng lilim sa labas
ang mga puno'y tahanan ng hayop na ilahas
ang mga puno'y maraming binibigay na prutas
tulad ng bayabas, kalumpit, duhat, sinigwelas

ang mga puno'y nagbibigay ng kahoy sa madla
ang mga puno'y pananggalang sa mga pagbaha
ang mga puno'y tagapagligtas mula sa sigwa
tulad ng punong dita nang si Ondoy ay nagwala

ganyan kahalaga ang mga puno sa daigdig
kaya mga daing nila'y ating bang naririnig?
pag nawala ang puno'y walang huni ng kuliglig
halina't puno'y alagaang nagkakapitbisig

- gregoriovbituinjr.

Martes, Oktubre 13, 2020

Ang nag-iisang mais sa gilid ng kalsada

namunga na rin ang mais sa gilid ng kalsada
nag-iisa ang mais na iyon, walang kasama
nabuhay ng ilang buwan sa kanyang pag-iisa
sa kabila ng kalagayan,  nakapamunga pa

tulad din ng makatang kumakatha sa kawalan
may nakakatha sa umaga man o sa kadimlan
may katha sa sinag ng araw o patak ng ulan
lagaslas man ng tubig o kalagayan ng bayan

ang introvert nga akala mo'y may sariling mundo
tulad ko'y kayrami rin palang inaasikaso
laging may ginagawa, masaya mang nagsosolo
siyang may buti ring ambag sa mundo't kapwa tao

O, mais, mag-isa ka mang tumubo sa lansangan
subalit namunga ka pa't nagbigay-kasiyahan
ako'y nagpupugay sa iyong angking katatagan
tanging alaala'y larawan mong aking kinunan

- gregoriovbituinjr.

Ang mga bakod na ekobrik

nasulyapan ko lang ang mga bakod na ekobrik
habang naglalakad sa isang makipot na liblib
di papansinin kung di mo ito tinatangkilik
na kolektibong ginawa ng may pag-asang tigib

sinong nag-isip ng ganitong kapakinabangan
kundi yaong gustong malinis ang kapaligiran
kundi yaong ayaw na mga isda'y mabulunan
ng sangkaterbang plastik sa laot ng karagatan

mapapalad ang nakatira sa liblib na iyon
na sa tagalungsod na tulad ko'y malaking hamon
tambak-tambak ang plastik na sa lungsod tinatapon
anong gagawin ng kasalukuyang henerasyon

halina't pageekobrik ay ating itaguyod
sa mga libreng oras ay dito magpakapagod
kay Inang Kalikasan nga'y tulong na nating lugod
tayo nang magekobrik kaysa laging nakatanghod

- gregoriovbituinjr.



Lunes, Oktubre 12, 2020

Sa pagwawalis ng kalat

Sa pagwawalis ng kalat

marapat talagang walisan ang ating paligid
upang mawala na ang mga layak at ligalig
itapon yaong wala nang pakinabang at yagit
pati kalat sa ating loob na dapat malupig

oo, dapat ding luminis ang isip sa nagkalat
na mga katiwaliang sa bansa'y nagwawarat
ungkatin pati basura nilang di madalumat 
upang mandarambong ay di lang basta makasibat

ibukod mo ang nabubulok sa di nabubulok
tiyaking maitapon din ang namumunong bugok
magwalis, huwag magsunog, ng nakasusulasok
bakasakaling mapalis pati sistemang bulok

walis tinting o tambo man ang gamitin mong sukat
halina't magwalis ng basurang pakalat-kalat
at baka may mapulot na dapat maisiwalat
mausig ng bayan ang katiwaliang naungkat

- gregoriovbituinjr.

Ang mga cactus na parang terra cotta warriors

nilagay sa sanga ng dragonprut ang mga cactus
nahahilera silang animo'y kawal na lubos
animo'y terra cotta warriors ang pagkakaayos
na kung may labanan ay di mo basta mauubos

O, kaygandang pagmasdan ng mga cactus na iyon
sa pabula nga'y mapagsasalita sila roon
na pawang mga mandirigmang naligaw lang doon
di upang lumaban kundi magpahinga't limayon

napakaayos ng kanilang pagkakahilera
bagamat mga cactus ay di naman namumunga
mahal man pag binili'y maganda naman sa mata
animo sa iyong bahay ay may mga bantay ka

mga mandirigmang cactus, huwag munang sumugod
alamin muna anong isyung itinataguyod
karapatan ba ng kapwa'y sasagasaang lugod
kung walang katuturan ay huwag magpakapagod

- gregoriovbituinjr.

* kuha ang mga litrato sa Living Gifts Nursery na hardin ng samutsaring cactus sa Barangay Alno, La Trinidad, Benguet, 10.10.2020


Linggo, Oktubre 11, 2020

Basurahan para sa plastik na ieekobrik

may mga basurahan nang para sa nabubulok
panis na pagkain, pinagbalatan ipapasok
basang papel, dahong winalis, huwag magpausok
magsunog ng basura'y mali, dapat mong matarok

may para rin sa di nabubulok na basurahan
styrofoam at gawa sa gomang pinaggamitan
boteng babasagin, sa pagkain pinagbalutan
ibat't ibang uri ng plastik ay ilagay diyan

ngunit may basurang mabebenta't magagamit pa
boteng di pa basag, tuyong karton at papel, lata
aluminum, bakal, at anupang baka mabenta
iyan ang tinatawag na "may pera sa basura"

dapat may basurahang pinagbukod ang plastik
mayroong basurahang para sa single use plastic
ang mungkahi ko namang sa utak ko'y natititik
may basurahan para sa mga ieekobrik

tuyong plastik at boteng plastik ang lalamnin niyon
sa mga eskwelahan ay may karatula doon
tuyong plastik at boteng plastik lang doon itapon
sa mungkahing ito sana'y maraming sumang-ayon

- gregoriovbituinjr.

Sabado, Oktubre 10, 2020

Kung ako'y isang halaman

ani misis, mahilig siya sa mga halaman
kaya samutsari ang tanim sa kapaligiran
napag-usapan matapos manggaling sa cactusan
samutsari nga ang cactus sa aming napuntahan

kung ako'y isang halaman, na halimbawa'y cactus
na bihira mang makita'y di nagpapabusabos
nabubuhay sa malayong liblib, kahit hikahos
nasa ilang man, matinik akong dapat matalos

kung ako'y isang halamang kapara'y gumamela
mga nektar ng bulaklak ko'y ibibigay ko na
sa paruparo't bubuyog ng libre't anong saya
na kahit munti'y may naitulong din sa kanila

baka mabuting itulad sa talbos ng kamote
na madali lamang patubuin sa tabi-tabi
na lunas sa gutom kung sa kagipitan sakbibi
at maaari pang isahog sa ibang putahe

kung ako'y isang halamang pipitasin ni misis
ang iwing buhay ko'y iaalay nang walang amis
halimbawa ako'y ang kamatis na walang hapis
anong ligayang ang naranasan ko'y anong tamis

- gregoriovbituinjr.

* kuha ang mga litrato sa Living Gifts Nursery na hardin ng samutsaring cactus sa Barangay Alno, La Trinidad, Benguet, 10.10.2020




Biyernes, Oktubre 9, 2020

Dalawang nais kong disenyo sa tshirt

dalawang klaseng disenyong nais kong ipagawa
tatak sa tshirt na itinataguyod kong kusa
na sumasalamin sa pagkatao, puso't diwa
baka pag nabasa ng iba'y humanga sa likha

sa tshirt ay nakatatak ang tinahak kong daan
ang isa'y pagiging vegetarian at budgetarian
habang ang isa'y prinsipyong niyakap kong lubusan
na unang taludtod ng Kartilya ng Katipunan

una, "Ang buhay na hindi ginugol sa malaki
at banal na dahilan ay kahoy na walang lilim
kundi man damong makamandag", sa ikalwa'y sabi
ako'y isang vegetarian at budgetarian na rin

dalawang diwa, dalawang tatak ng pagkatao
na kaakibat ng yakap kong adhika't prinsipyo
kung ikaw naman, ipalalagay mo kaya'y ano
sa tshirt na sumasalamin sa personahe mo

- gregoriovbituinjr.

Iekobrik din ang mga cotton bud na plastik

anong gagawin sa mga cotton bud na plastik
ang tumangan sa bulak, ito ba'y ieekobrik
oo naman, bakit hindi, huwag patumpik-tumpik
di ba't sa laot, cotton bud din ay namumutiktik

dapat lang may disiplina kung popokus din dito
baka mandiri sa cotton bud na mapupulot mo
kailangan ng partisipasyon ng mga tao
upang sila na ang magekobrik ng mga ito

tipunin muna ang cotton bud nilang nagamit
at isiksik nila ito sa isang boteng plastik
sa kalaunan, ito'y mapupuno't masisiksik
mabuti na ito kaysa basurahan tumirik

simpleng pakiusap, iekobrik mo ang cotton bud
lalo't plastik ito't lulutang-lutang pa sa dagat
baka kaining isda'y may plastik na nakatambad
iyon pala'y cotton bud mong binalikan kang sukat

- gregoriovbituinjr.

* unang nakita ang litrato ng sea horse mula sa isang seminar na dinaluhan ko noon, at hinanap muli sa internet

Miyerkules, Oktubre 7, 2020

Huwag manigarilyo sa C.R.

huwag ka raw manigarilyo doon sa kubeta
at baka may nagbabawas doong may asma pala
maliwanag iyang mababasa sa karatula
kaya igalang ang karapatan sinuman sila

naisip ko lang naman, di ba't ang kubeta'y kulob
walang hangin, pag hinika ka'y baka masubasob
kaya pag-iingat sa kapwa'y gawing kusang loob
marahil gawin natin itong may pagkamarubdob

bakit sa kubeta pa? wala bang ismoking erya?
o baka mas maganda'y huwag manigarilyo pa
upang kapwa'y di na mausukan ng sunog-baga
maliban kung di magyosi'y kapusin ng hininga

bawat isa'y karapatan ang malinis na hangin
ayos lang kahit umutot ngayong may COVID-19
sakaling mapayosi ka'y huwag ka lang babahing
at baka magalit kahit dalagang anong lambing

- gregoriovbituinjr.

Martes, Oktubre 6, 2020

Sampares na gwantes

sampares na gwantes, binili kong bente pesos lang
sa sarili'y tanging regalo noong kaarawan
biro nga, kaybabaw daw ng aking kaligayahan
sa mumurahing regalo'y agad nang nasiyahan

bakit, ano ba ang malalim na kaligayahan?
ito lang ang naitugon kong dapat pagnilayan
malaking tulong sa ekobrik ang gwantes na iyan
lalo't ako'y namumulot ng plastik kahit saan

isip ko lagi'y maitutulong sa kalikasan
pagkat basura'y naglipana sa kapaligiran
nasa diwa'y paano tutulong ang mamamayan
kundi ako'y maging halimbawa sa misyong iyan

sa pageekobrik ang gwantes ay dagdag ko naman
pagkat proteksyon sa sarili munting regalo man
lalo sa sakit na makukuha sa basurahan
di ba't mabuting may gwantes kaysa kamayin ko lang?

- gregoriovbituinjr.

Lunes, Oktubre 5, 2020

Labingpitong ekobrik sa mahigit isang buwan

labingpitong ekobrik sa mahigit isang buwan
boteng plastik ng Cobra energy drink ang nilagyan
upang pantay-pantay kung gagawin nating upuan
mga ito'y pagdidikitin ng silicon sealant

dapat patigasing parang brick upang di magiba
at magkaroon ng silbi ang iyong mga likha
sinisingit man ito sa iba pang ginagawa
halimbawa'y pagsasalin ko't pagkatha ng tula

bigat nito'y sangkatlo ng orihinal na timbang
pag pinisil, matigas, purong plastik man ang laman
upang pag ginawa mo itong mesa o upuan
ay di ito agad tutumba, di ka masasaktan

tambak-tambak ang plastik, problema ito ng mundo
pag namingwit nga, mayorya'y plastik ang nabingwit mo
lalo ngayong may COVID-19, plastik na'y nauso
munting tulong lamang ang pageekobrik na ito

- gregoriovbituinjr.

Malilikhang ekobrik ay gagawing istruktura

malilikhang ekobrik ay gagawing istruktura
maaari kang gumawa ng ekobrik na silya
na magagamit mo halimbawa sa paglalaba
o kaya'y sa pagsusulat, ekobrik na lamesa

kailangan lang, laging malinis ang mga plastik
minsan, nilalabhan ko pa ang napulot kong plastik
banlawan, patuyuin bago gupitin, isiksik
sa boteng plastik din at patitigasing parang brick

dapat malinis ang plastik upang walang bakterya
sa loob, pagkat kung meron, baka makadisgrasya
sisirain lang nito ang nagawang istruktura
ngunit kung sadyang marumi, gamitin na sa iba

kung marumi ang plastik, ibang istruktura'y gawin
ekobrik na di pangmesa't silya kundi panghardin
masira man ng bakterya, mapapalitan mo rin
isang paalala sa maganda nating layunin

malinis na plastik upang bakterya'y di tumubo
habang nawiwiling mageobrik nang may pagsuyo
hangga't maraming plastik, misyon ay di maglalaho
gagawin hanggang may ibang solusyong makatagpo

- gregoriovbituinjr.

Mag-iikot at mamumulot muli ng basura

mag-iikot at mamumulot muli ng basura
upang gawing ekobrik yaong plastik na makuha
ito ang ginagawa habang trabaho'y wala pa
di pa makaluwas para sa trabahong nakita

hangga't naririto pa sa sementeryong tahimik
mageekobrik muna't pupulot ng mga plastik
tulong na rin sa kalikasang panay ang paghibik
at mageekobrik akong walang patumpik-tumpik

kahit sa madaling araw, ako'y gupit ng gupit
gawa sa nalalabi kong buhay paulit-ulit
sayang man ang buhay sa sementeryong anong lupit
kampanya laban sa plastik ay di ipagkakait

kahit sa ekobrik, nais kong maging produktibo
gawa ng gawa, wala naman akong naperwisyo
mangangalkal muli ng basura doon at dito
ganito na ba ang buhay na kinakaharap ko

ito na ba ang repleksyon ng pagsisilbi sa bayan
magekobrik hangga't nasa malayong lalawigan
kwarantina'y talagang perwisyo sa kalusugan
na malaki ang epekto sa puso, diwa't tiyan

- gregoriovbituinjr.
mga plastik na naipon at ginupit ko, nakalatag muna habang pinatutuyo

mga ekobrik na nagawa, sa isang organisasyong napuntahan ko

kampanya laban sa single-use plastic, kuha ang litrato mula sa google

Linggo, Oktubre 4, 2020

Pampalakas din ang hilaw na bawang

dapat magpalakas, kumain ng butil ng bawang
sa gabi't araw, nguyain kahit isang butil lang
pampalakas ng resistensya't katawang tigang
baka panlaban din sa coronavirus na halang

sa mahabang lakaran, bawang itong nginangata
tumibay ang tuhod, sa lakaran nga'y pampasigla
sa panahong kwarantina, ang pasensya'y humaba
dahil pampalakas itong sa atin kumalinga

dalawang butil ng hilaw na bawang kada kain
sa agahan, tanghalian, hapunan ay nguyain
hilaw mong ngangatain o kaya'y isangag mo rin
pampasarap din ang bawang sa niluluto natin

halina't palakasin ang ating pangangatawan
pampatibay ng buto, lunas din sa karamdaman
gamot sa alta presyon, maganda sa kalusugan
sa sakit ng ngipin nga'y mabisang gamot din naman

O, bawang, ikaw ay kasama na ng tao noon
narito ka na sa mundo sa ilang libong taon
inalagaan mo ang bayan noon hanggang ngayon
kaya alagaan ka rin ay isa naming misyon

- gregoriovbituinjr.

Sabado, Oktubre 3, 2020

Ang punong anilaw

isang lugar sa Mabini, Batangas ang Anilao
na marahil ipinangalan sa punong anilaw
iniisip ko ngang makita rin ito't madalaw
di lang ang lugar kundi ang punong ito'y matanaw

ang anilaw ay kabilang sa katutubong puno
na marahil nanganganib na rin itong maglaho
sana'y muling magtanim nito ng buong pagsuyo
alagaang mabuti hanggang tuluyang lumago

punong ito'y tumataas ng dalawampung metro
diyametro nito'y nasa tatlumpung sentimetro
magagamit sa konstruksyon ang mga kahoy nito
mapagkukunan ng pulang tina ang balat nito

bulaklak ay manilaw-nilaw o mamula-mula
isang sentrimetro yaong haba ng tuyong bunga
mabilis tumubo sa mapagpalang magsasaka
mamadling at mamaued ang ibang katawagan pa

magtipon tayo ng binhi nito't ating itanim
magbunga't magamit ang kahoy na nagbigay-lilim
sa ating bukangliwayway bulaklay pa'y masimsim
mapalago umabot man tayo sa takipsilim

- gregoriovbituinjr.

* bahagi ng planong koleksyon ng tula ng ABC of Philippine Native Trees
* ang larawan ay mula sa aklat na Philippine Native Trees 202, pahina 17