Ang tindig ng tibak-kalikasan

kung ako ba'y basurero'y may kaibigang tunay?

o pandidirihan ang tulad kong animo'y bangkay?

wala na bang dangal kung sa kalikasan inalay?

ang iwing buhay pagkat dito na nagpakahusay?

nag-isip ako ng rason sa aking ginagawi

na magkalat ng basura'y mali't nakamumuhi

environmental activism ang tanim kong binhi

sa puso't diwa ng kababayan at di kalahi

maraming tulad ko saanmang panig ng daigdig

at sa kanila ako'y nakikipagkapitbisig

di man sila kaibigan, kakilala, kaniig

ngunit sa misyon at prinsipyo, sila'y kapanalig

"Walang Planet B!", daigdig natin ay alagaan

"Walang Planet B!" ang tindig ng tibak-kalikasan

environmental activism ang paninindigan

para sa kasalukuyan at sa kinabukasan

- gregoriovbituinjr.

Hibik ng makatang magbabasura

bagamat ngayon ako'y lagalag na basurero

habang nasa kwarantinang walang kita't trabaho

naggugupit ng plastik upang iekobrik ito

nagsisipag pa gayong wala namang pera rito

bagamat abala rin sa iba pang ginagawa

tulad ng pag-atupag sa pahayagang Taliba

na dalawang beses isang buwan nalalathala

pagkat sa pagsusulat naroon ang puso't diwa

gagawa ng tula, kwento, sanaysay, at ekobrik

sipag ko'y kita nilang araw-gabi nagsisiksik

sa boteng plastik ng pinaggupit-gupit kong plastik

na ang tanging pahinga'y ang pagtangan sa panitik

ganyan ang buhay nitong makatang magbabasura

kaya laging abala sa panahong kwarantina

kung makakawala lang sa lockdown ay gagawin na

at nang makahanap naman ng trabaho pang iba

magkatrabaho sana ang basurerong lagalag

trabahong may sahod upang sa pamilya'y may ambag

datapwat ngayon ay sa ekobrik pa nagsisipag

at sa kwaderno'y nagsusulat, di pa rin panatag

- gregoriovbituinjr.

Makakalikasang misyon ang pageekobrik

parami ng parami ang mga basurang plastik

wala bang katapusan ang paglalambing ng lintik

kaya ako'y patuloy pa rin sa pageekobrik

di rin ito matatapos hangga't may isisiksik

di dapat natitigil kaya dapat may gumawa

lalo't pagsagip sa kalikasan yaring adhika

kayhirap ding mag-ekobrik, baka di ka matuwa

ang misyong ito'y dapat nasa iyong puso't diwa

ang pag-eekobrik ko'y di pampalipas-oras lang

ayoko kasing pulos salita ng salita lang

nais kong makitang may ginawa't pinagpawisan

may produktong ekobrik na sadyang pinagsikapan

plastik lang iyan, basura, bakit mo iniipon

tanong ng isa sa kabaliwan ko raw na iyon

ngunit kung sa laot, mga plastik na'y nilalamon

mabuting na-eekobrik, ito na'y aking misyon

- gregoriovbituinjr.

Nagkalintog dahil sa gunting

madalas ding kasama ang lintog sa sakripisyo

dahil sa pagkadikit ng gunting sa daliri ko

habang nageekobrik, gupit doon, gupit dito

upang nagupit sa bote'y maisiksik ng todo

maglintog man sa daliri'y patuloy sa paggawa

na para sa kalikasan animo'y mandirigma

na sa labanan anumang sugat ay balewala

nasa gitna man ng sagupaang di humuhupa

tumalima agad nang kalikasan na'y humibik

mga isda raw sa laot, kinakain na'y plastik

kanal na'y nagbabara't lansangan na'y nagpuputik

kaya heto't kinakampanyang tayo'y magekobrik

magkalipak man sa palad sa pag-ekobrik niyon

magkalintog man sa daliri sa gawaing iyon

balewala ang sugat basta't makamit ang layon

na para sa kalikasan ay gagawin ang misyon

- gregoriovbituinjr.

* lintog - tagalog-Batangas sa paltos

* lipak - tagalog-Batangas sa kalyo

Pag-iipon ng balutan ng tabletas

oo, iniipon ko ang balutan ng tabletas

isasama sa plastik na gugupitin ko bukas

oo, tama ka, sa ekobrik nga'y di ito ligtas

ipapasok sa boteng plastik, ekobrik ang labas

kayraming balutan ng tabletas na nakita ko

may gamot sa sakit at may bitamina rin dito

sayang kung ibasura lang, plastik din naman ito

sa ekobrik isama pag ginupit ko nang todo

tabletas nga ang iniinom ng mga maysakit

na nais malunasan ang katawang nagigipit

nais gumaling, kontrahin ang sakit na kaylupit

iinom sa tamang oras nang gumaling ding pilit

habang ako naman ay iipunin ang balutan

ng tabletas bago pa mapunta sa basurahan

sabi lang sa kanilang ako'y may paggagamitan

iyon pala ito'y ieekobrik kong tuluyan

- gregoriovbituinjr.

Ang gunting na iyon

kaytagal ko ring nakasama ang gunting na iyon
higit limang buwan ding kasa-kasama maghapon
sa paggupit-gupit ng mga plastik kong tinipon
na ipapasok ko sa boteng plastik na naipon

halos ganyan na araw-gabi itong ginagawa
habang may pandemya kaysa naman nakatunganga
ang gunting na iyong nagsilbi't kasangga kong pawa
habang nageekobrik ng kusa sa aking lungga

ang gunting na iyong talagang kaylaki ng silbi
sa panahon ng pandemyang di ako mapakali
para sa kalikasan, dito ako nawiwili
kaya patuloy sa pageekobrik araw-gabi

salamat sa gunting na iyong aking nakasama
sa mag-aanim na buwan na ngayong kwarantina
sa higit dalawampung ekobrik, nagsilbi siya
salamat sa gunting na hanggang ngayon ay buhay pa

- gregoriovbituinjr.

Paglilinis ng pinulot na basurang plastik

noong una nga'y sadyang nakakadiri talaga

ang basta mamulot na lang ng plastik na basura

baka may uod, pagkaing panis, o tira-tira

na baka nga magpabaligtad sa iyong sikmura

subalit lahat ng iyon ay nilunok ko na lang

alang-alang sa kalikasan, nawala ang yabang

may dignidad pa rin naman pagkat di salanggapang

mas nakakasuka ang trapo't pusong halang

sa aking daraanan ay naglipana ang plastik

isa-isa kong pinupulot na animo'y sabik

nawala na ang pandidiri't di mawaring hibik

kung bunga ang plastik sa lansangan, sa bunga'y hitik

pagdating sa bahay, sinabunan ko't nilinisan

ginupit isa-isa't nilinis ang kabuuan

binanlawan, patutuyuing buong gabi naman

upang ihanda sa pag-ekobrik kinabukasan

at bukas, ieekobrik ang plastik na malinis

na ipapasok sa boteng iba't iba ang hugis

masayang maggugupit, kamay man ay nagtitiis

sa lintog subalit hinahayaan na ang amis

- gregoriovbituinjr.

Pamumulot ng basurang plastik

"Bakit mo ba pinupulot ang basura ng iba?"

sabay tingin sa akin, ang nagawa ko'y mali ba?

di man niya iyon sinabi'y aking nakikita

ang puna sa gilid ng kanyang mapungay na mata

aba'y tama naman siya't tunay na may katwiran

"tapat ko, linis ko," sabi doon sa kalunsuran

"basura mo, itapon mo," huwag lang sa lansangan

bakit nga ba kalat ng iba'y kukunin ko naman?

subalit ako'y isang makakalikasang tibak

environmental activism ang sa puso't utak

na kalikasan ay huwag tuluyang mapahamak

sagipin ang kalikasan laban sa mga tunggak

para sa ekolohiya, sa puso'y natititik

alagaan ang kalikasan, tipunin ang plastik

na nagkalat, gupit-gupitin at ating isiksik

sa boteng plastik at patigasing bilang ekobrik

kita ko sa daang kayraming plastik na nagkalat

ayokong nakatanghod lang, pupulutin ang bawat

naglipanang plastik bago pa mapunta sa dagat

bago kainin ng isdang sa basura nabundat

- gregoriovbituinjr.

Iligtas ang isda't karagatan mula sa plastik

panahon ng lockdown, stay-at-home, walang labasan

walang trabaho't kita, sa loob lang ng tahanan

sadyang ibang-iba ang kalagayang nakagisnan

animo'y naghihintay lang ng abang kamatayan

mabuti't aking natutunan ang pageekobrik

na may layon para sa kalikasang humihibik

nilululon ng isda sa laot ay pulos plastik

kaya paggawa ng ekobrik ay nakasasabik

kayhirap na pulos plastik na lang ang mabibingwit

dahil tao'y pabaya, kaya ganyan ang sinapit

ng mundong tahanang ginawang basurahang pilit

kaya pagmasdan mo ang kalikasang nagigipit

para ka bang tagapagligtas ng isda sa laot

gayong isang tao kang di dapat nakalilimot

na kalikasang ito'y di dapat maging bangungot

na kalikasang ito'y buhay ang idinudulot

- gregoriovbituinjr.

Muling mageekobrik

muli na namang kumatas sa diwa ang adhika

upang kalikasan ay muli nating maalaga

matapos mailibing ang ekobrik na nagawa

ngayon naman ay muling mag-uumpisa sa wala

nilibing sa hagdang bato ang ekobrik kong likha

upang magsilbing sagisag nang tao'y maunawa

na ang kalikasan ay tahanan din nating pawa

kaya bakit tayong tao ang dito'y kakawawa

panibagong ekobrik na naman ang gagawin ko

matapos naming ibaon doon sa hagdang bato

ang dalawampu't isang ekobrik nitong Agosto

katapusan ng buwan, gagawa muling seryoso

narito't nag-ipon muli ng mga boteng plastik

at mga plastik na balutang gagawing ekobrik

lilinisin at guguputin, saka isisiksik

ang nagupit sa bote't patitigasing parang brick

- gregoriovbituinjr.

Sagipin ang Ilog Balili

Sagipin ang Ilog Balili

sulat sa karatula'y "Hinagpis ng Ilog Balili"

"Ibalik ninyo ang kalinisan at kagandahan ko!"

dahil pag ito na'y namatay ay walang hahalili

kaya ngayon pa lamang ay sagipin ito ng tao

nagsalita na ang Ilog Balili, naghihinagpis

pagkat sa kagagawan ng tao, dama'y mamamatay

nagsusumamo na siya pagkat di na makatiis

tao ang sumira, tao rin ang sa kanya'y bubuhay

huwag nating pagtapunan o gagawing basurahan

ang ilog na itong nagbibigay-buhay at pag-asa

daluyan ng malinis na tubig, isda'y naglanguyan

kaysarap pakinggan ng agos nitong tila musika

sagipin ang Ilog Balili, ito'y ating buhayin

istriktong patakaran dito'y dapat maisagawa

alagaan na natin ang ilog, tuluyang sagipin

pag nagawa ito'y isa nang magandang halimbawa

- gregoriovbituinjr.

08.03.2020

* Ang nasabing karatula'y nalitratuhan ng makata sa Km. 3, La Trinidad, Benguet, malapit sa boundary ng Lungsod ng Baguio at bayan ng La Trinidad.

Paglilibing ng ekobrik sa hagdang bato

higit limang buwan ding ginawa ko ang ekobrik

sa panahon ng kwarantina'y naggupit ng plastik

limang buwang higit na sa boteng plastik nagsiksik

at pinuno ang bote't pinatigas na parang brick

ekobrik na'y inilagay sa aming sinemento

na nasa dalawampung ekobrik na ginawa ko

tila graba sila sa tigas pag tinapakan mo

at ipinalaman sa paggawa ng hagdang bato

ang puwitan ng ekobrik ay sadyang inilitaw

upang disenyo sa hagdang bato'y iyong matanaw

kaygandang pagmasdan sa tag-ulan man o tag-araw

pag nakita ng iba'y may aral na mahahalaw

pageekobrik ay nakatulong sa kalikasan

pagkat plastik ay di na napunta sa basurahan

di na rin lumutang sa ilog, sapa't karagatan

kundi nalibing na sa ekobrik doon sa hagdan

- gregoriovbituinjr.

Paggawa ng sariling face shield

nais kong maitaguyod ang pagkamalikhain

kaya ako'y gumawa ng face shield na gagamitin

mula sa boteng plastik na ibabasura lang din

tipid na, sa kalikasan pa'y nakatulong ka rin

bakit nga ba bibili ng face shield na ang halaga

ay katumbas na ng ilang kilong bigas sa masa

gayong may malilikha naman mula sa basura

na epektibo ring gamitin ngayong kwarantina

halina't paganahin ngayon ang creativity

at makakagawa ka rin ng face shield mong sarili

linisin, gupitin, ayusin, di ka magsisisi

ang mahalaga, binasura'y mayroon pang silbi

sa ngayon nga'y ito ang aking itinataguyod

ambag ko sa kapwa ngayong walang kita o sahod

kaunting diskarte lang, di gaanong mapapagod

pag nakagawa ng face shield, tiyak kang malulugod

- gregbituinjr.

09.26.2020

Face shield mula sa boteng plastik

maraming materyales na maaaring gamitin

ngayong kwarantina'y dapat ding maging malikhain

may malaking boteng plastik na naabot ng tingin

isinukat ko sa mukha, tila ito'y kasya rin

sayang ang boteng plastik, nasa basurahan na nga

nang matitigan ko'y biglang may kumislap sa diwa

kinuha ko ang gunting, nasa isip ko'y ginawa

hinati ko sa gitna, dalawa ang malilikha

lalagyan ko ng lastiko sa magkabilang gilid

lilinisin ko ito't nakagawa na ng face shield

malikhaing kontribusyong di ko agad nabatid

mula sa basurahan ay inobasyon ang hatid

aba'y wala pang gastos, maging malikhain lamang

kung may sirang boteng plastik, baka magamit naman

kaysa bumili ng face shield, sa paligid hanap lang

baka may materyales na itatapon na lamang

kunin ang anumang maaari mo pang magamit

pambili ng faceshield, sangkilong bigas ang kapalit

ito'y munting payo ko rin sa kapwa nagigipit

baka may matulungang sa patalim kumakapit

- gregbituinjr.

Pag-iipon muli ng plastik

kinuha ko sa basurahan at aking nilinis

yaong mga basurang plastik na pagkaninipis

pinili ko't ibinukod yaong plastik ng hapis

na pag napunta sa laot, isda'y maghihinagpis

nilagay ko sa tubig, sinabunan ko't kinusot

binanlawan ko't isinampay, pinatong sa bakod

ilang oras patuyuin, habang sa ulo'y kamot

kayraming plastik na di sana mapunta sa laot

pag natuyo, saka ko isa-isang gugupitin

sukat na isa o dal'wang sentimetro'y ayos din

sa malinis na boteng plastik ay isuot na rin

at ang bote'y punuin ng plastik at patigasin

hangga't may plastik, mananatili na itong layon

na gagawa ng ekobrik, ito'y malaking hamon

upang sagipin ang kalikasan, di makalulon

ng sangkaterbang plastik, ito'y isa ko nang misyon

- gregbituinjr.

Paglilipat ng itinanim

inilipat ko ang tanim mula sa boteng plastik

dahil lumago na ito't ugat na'y sumisiksik;

ang ilalim ng boteng plastik ay aking ginupit

nang tanim ay malipat ko sa paso, ang naisip

ang paso ang bagong bahay ng tanim na halaman

at sana'y tuluyang lumago sa bagong tahanan;

ang paraan ng urban farming pag naunawaan

ay malaking bagay na para sa kinabukasan

dalawang buwan makalipas itanim ni misis

ay lumago na rin ang sibuyas sa boteng plastik

lagi ko itong binibisita upang madilig

na animo'y nagdidilig din ako ng pag-ibig

sana'y tuluyang magbunga ang sibuyas na iyon

at pagsikapang maparami iyon pag naglaon

tulad ng pagsintang inaalagaan maghapon

at magdamag ay makamit ang bungang nilalayon

- gregbituinjr.

Misyon kong pageekobrik

gawain ko'y di pa matatapos hangga't may plastik

ipon ng ipon, gupit ng gupit ng mga plastik

bawat nagupit ay isisilid sa boteng plastik

ang di ko na lang magupit ay mga taong plastik

ito na'y misyon at tungkulin ko sa kalikasan

tipunin ang mga plastik doon sa basurahan

paunti-unti man, nang di mapunta sa lansangan,

ilog, karagatan, landfill, iyang plastik na iyan

patuloy pa akong nageekobrik hanggang ngayon

upang kalikasan ay di malunod o mabaon

sa sangkaterbang plastik na sa mundo'y lumalamon

ngayong lockdown ay plastik ang uso't napapanahon

isang aral mula sa Kartilya ng Katipunan

gugulin ang buhay sa malaking kadahilanan

di kahoy na walang lilim o damong makamandag

at pageekobrik ay malaki ko nang dahilan

- gregbituinjr.

Bugtong sa hayop

tila ba iyon ay bastong di mahawak-hawakan

o kaya'y sinturong baka ikaw ay puluputan

pausad-usad sa puno o kaya'y sa damuhan

dala-dala'y kamandag kaya kinatatakutan

kulisap yaong malaki ang mata kaysa ulo

sa kabukiran nga ito'y paroon at parito

kahit di lumilipad ay di maitiklop nito

ang pakpak na kung lumipad ay parang eroplano

animo'y sastre itong kung manahi'y nagbabaging

sa gitna'y tumitigil, doon nagbahay sa lilim

subalit walang bubong o haliging itinanim

sa ibang kulisap nga, gawang bahay nito'y lagim

pagmasdan mo't sa kalupaan ay kukupad-kupad

ngunit pag nasa tubig na'y kaybilis ng pag-usad

laging usong ang bahay kaya kaybagal lumakad

ngunit pag bahay na'y binangka, tila may pag-unlad

- gregbituinjr.

Ang pagngata ng hilaw na bawang

hilaw na bawang sa umaga'y aking nginangata

kaya raw pala bumabaho ang aking bunganga

matapos kong ngatain ay magsisipilyong kusa

maamoy man ang bawang, pampalakas namang sadya

minsan nga'y isasama ko ang bawang sa kamatis

upang iulam, kunwari'y inulam ay matamis

nakasanayan ko na ang ganito't pampaalis

umano ng sakit, at ang ngipin mo pa'y lilinis

anila, bawang ay pambugaw ng gaway o kulam

ngunit sa akin, sa kalusugan ito'y mainam

katutubong lunas daw sa anumang dinaramdam

pamimitig, ubo't sakit ng ulo ko'y naparam

sa mahahabang lakaran nga'y tatagal kang tunay

titibay ang resistensya't di basta mangangalay

marahil bawang sa ngipin ko rin ay pampatibay

pampaalis na ng umay, pantanggal pa ng lumbay

- gregbituinjr.

Alagaan natin ang planetang Earth

paano ba dapat alagaan ang kalikasan

kung asal natin ay magtapon lang kung saan-saan

basura'y nagkalat sa lansangan at karagatan

daigdig nating tahanan ay naging basurahan

anong kinabukasan ang maibibigay natin

sa ating mga anak kung ganito ang gawain

minina pati kabundukan kaya kalbo na rin

at plantang coal ay hinayaang magdumi sa hangin

paano natin inunawa ang ekolohiya

paano naintindihan ang nagbabagong klima

ugali lang ba natin ang dahilan o sistema

paano alagaan ang nag-iisang planeta

sabi ng kapwa aktibista, "There is no Planet B!"

bakit natin sinisira ang planetang sarili

alternatibo na ba ang Mars, sa balita'y sabi

kaya Earth ay hinahayaang kainin ng bwitre

"There is no Planet B!", alagaan ang kalikasan

ito'y pamana natin para sa kinabukasan

huwag gawing basurahan ang Earth nating tahanan

gawin natin ang marapat para sa daigdigan

- gregbituinjr.