Libreng libing, sana libreng pagpapaospital din

LIBRENG LIBING, SANA LIBRENG PAGPAPAOSPITAL DIN

parang pampalubag loob na lang sa masa

sa ilalim ng kapitalistang sistema

iyang libreng libing para sa mahihirap

na aprub na raw sa Senado, anang ulat

kung kaya naman pala ang libreng libing

para sa mahihirap ay baka kaya rin

nilang magpasa ng batas na para naman

sa libreng paospital ng dukhang maysakit

kung dukha'y may libreng libing kapag namatay

sana dukhang maysakit ay libreng mabuhay

subalit sa ilalim ng lipunang ito

lahat pinagkakakitaan ng negosyo

pati na ang karapatan sa kalusugan

ay di na karapatan, dapat mong bayaran

at dapat pa'y kwalipikado kang mahirap

para sa Indigent Funeral Package nila

sino kayang mahirap ang kwalipikado?

yaong buto't balat na't payat na totoo?

yaon bang walang kayod, walang sinusweldo?

na sa barungbarong lang nakatira ito?

bagamat may batas na Cheaper Medicine Act

murang gamot imbes libreng gamot sa dukha

may Free Indigent Hospitalization Act ba?

libreng pagpapaospital na gagaling sila?

walang libre sa kapitalistang sistema

dapat sa karapatan mo sila'y kumita

dapat sa ganitong sistema'y palitan na

at maralita'y magrebolusyon talaga

- gregoriovbituinjr.

06.07.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Hunyo 3, 2025, pahina 2

Ang nektar pala'y lagdó

ANG NEKTAR PALA'Y LAGDÓ

ang nektar pala'y lagdó sa sariling wika

mula raw sa Waray ang nasabing salita

na sa bulaklak ay matamis na likido

na mga bubuyog ang nagtipong totoo

upang gawing pulot-pukyutang anong tamis

upang lumakas tayo't gumanda ng kutis

kaygandang ambag ng Waray sa panitikan

at sa sariling wika nitong sambayanan

halina't simulan nang gamitin sa katha

lalo na sa pagsulat ng tula, pabula,

sa kwento, dagli't sanaysay ay pagyamanin

sa pagtaguyod ng sariling wika natin

ang bubuyog ay palipat-lipat ng rosas

upang lagdó roon ay subukang makatas

at ito'y tinitipon upang gawing pulot

na sa kalusugan nati'y kaygandang dulot

- gregoriovbituinjr.

06.07.2025

* mula sa AlpabeTuklas! ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF)

Ibang pagkatao'y huwag hanapin sa akin

IBANG PAGKATAO'Y HUWAG HANAPIN SA AKIN

pag inisip mong maging negosyante ako

o ang maging kapitalista sa obrero 

o sa isang kumpanya ay maging C.E.O

ay baka ibang tao ang hinahanap mo

pag hiniling mong lagi akong nakabarong

o nakapolo, o mukhang disente roon

pumuti pa't kuminis ang balat ko ngayon

ay baka ibang tao ang hanap mong iyon

mapapalitan ko ba ang anyo't sarili

dahil iyon ang kanilang gusto't sinabi

baka ibang tao ang hanap nila dini

kung sino ako ay di ko maiwawaksi

tunay namang bawat isa'y dapat umunlad

subalit kapitalista'y di ko katulad

pag nagnegosyo ba'y tanda na ng pag-unlad?

habang karapata'y niyurakan nang lantad?

ibang tao'y huwag mong hanapin sa akin

di ko mababago ang katauhang angkin

kung ibang pagkatao'y aking gagayahin

aba'y di ako iyon ang dapat isipin

- gregoriovbituinjr.

06.07.2025

* CEO - Chief Executive Officer

Katapatan

KATAPATAN

katapatan sa rebolusyon at pag-ibig

panata iyan ng makatang tumitindig

sa prinsipyong patas, sa dukha'y kapitbisig 

kahit pa siya'y isang tuka, sampung kahig

tapat ang makatâ sa larangang pinasok

rebolusyon man o pag-aasawa'y tumbok

makata'y tapat kahit kanyang ikalugmok

nakikipaghamok ma't laksa ang pagsubok

abang makata'y aayaw magsalawahan

sumandali nating hibik niya'y pakinggan:

"iyan na ang buhay ko hanggang kamatayan"

"makata'y kikilos ng buong katapatan"

ganyan natin tingnan ang buhay ng makatâ 

ganyan hahangaan ng nagbabasang madlâ

katapatan niyang di maipagkailâ

lalo't sa bandila't altar siya'y sumumpâ

- gregoriovbituinjr.

06.07.2025

* litratong kuha sa isang pagpupulong ng Philippines-Cuba Cultural and Friendship Association (PhilCuba) ilang taon na ang nakararaan

Ang payo ni Inay

ANG PAYO NI INAY

tanda ko pa ang sinabi ni Inay noon

huwag mong basta pahihiramin ng payong

ang taong kilala ka lang pag umuulan

bagay na di ko pa noon maunawaan

tulad ngayong tag-ulan o kaytinding sigwa

sa pagsaklolo, ako kaya'y nakahanda

aba'y dapat may sarili rin silang payong

mawawalan ako pag pinahiram iyon

subalit payo niya'y naunawaan ko

pag binaha ka, sinong tutulong sa iyo

katotong tunay man ay kayhirap mahanap

katotohanan itong marahil kaysaklap

payo rin niya'y matutong magpasalamat

munti man ang tulong sa problemang kaybigat

pag nabigyang lunas, ang puso mo'y palagay

tulungan din ang nangangailangang tunay

maraming salamat sa sinumang nag-ambag

ng tulong sa asawa kong nasa ospital

ang payong ninyo'y pinahiram sa tulad ko

na nasa unos ng buhay, kaytinding bagyo

salamat, payong na ito ay ibabalik

upang magamit ng sinumang humihibik 

ng tulong sa panahong kinakailangan

iyan ang pangako ng makatâ ng bayan

- gregoriovbituinjr.

06.06.2025

* litrato mula sa google

Nilay ng tibak na Spartan

NILAY NG TIBAK NA SPARTAN

kahit nadarama ang panghihina

ay malakas pa rin, di nanlalata

kunwari ay walang nararamdaman

kahit na nanghihina ang katawan

ano nga kaya ang nasasadiwa 

ng tibak na Spartan at makatâ 

di raw nanghihina, laging palaban

at mandirigma sa larangang tangan

subalit dapat din namang isipin

kaligtasan at kalusugan natin

mula ulo, katawan, hanggang paa

huwag ipagkaila ang nadama

pag ulo'y masakit o nahihilo

sa isang tabi'y uupo lang ako

nagpapahinga, iinom ng gamot

upang lumakas, upang di manlambot

pagkat di dapat makita ng madla

na tulad kong tibak ay nanghihina

agad nang gagamutin ang sarili

kaya sa iba'y di na nagsasabi 

sakaling mata'y bigla lang pumikit

mamamatay akong di mababatid

subalit tula ko'y di mamamatay

balang araw, babasahin ding tunay

- gregoriovbituinjr.

06.06.2025

Dalawang aklat ng glosari

DALAWANG AKLAT NG GLOSARI

dinaluhan ko minsan sa UP

ang isang forum sa pagsasalin

doon ay akin namang nabili

ang dalawang aklat ng glosari

muling nabuhay yaong mithiin

kong mag-ambag sa sariling wika

mga librong ito'y babasahin

upang kaalama'y palaguin

iambag sa pagkwento't pagtula

ang mga salita kong nalaman

lumawak ang kabatira't diwa

sa glosari ng mga salita

na hinggil sa pagpaplanong urban

at rehiyonal, sa paggawa ng

damit, kaygandang maunawaan

ng tulad kong makata ng bayan

- gregoriovbituinjr.

06.06.2025

* nabili ang 2 aklat sa forum ng Kasalin Network, sa Gimenez Gallery, UP Diliman, Mayo 27, 2025

Bituin

BITUIN

inaaral ko rin ang nasa kalangitan

tumitingala sa langit paminsan-minsan

pagmamasdan ang mga bituin at buwan

habang sikat na tula'y bibigkasin naman:

"Buwan, Buwan, hulugan mo ako ng sundang!"

naisip ko ring ganitong tula'y dagdagan

habang astronomiya'y pinag-aaralan

"O, Bituin, apelyido ng aming angkan

bawat kutitap mo'y ningning sa kalangitan

ako kaya'y apo mo na sa talampakan?"

hiingi ko'y paumanhin, mga mambabasa

miinsan, sa seryosong paksa'y nagpapatawa

bituin, Balatas o Milky Way,  kometa

buwan, bulalakaw, Venus, astronomiya 

na nais aralin at itula talaga

sa karimlan mo matatanaw ang bituin 

nagniningning sa pagsapit ng takipsilim

tila ba ito'y pag-asa sa suliranin 

matapos ang unos sa buhay, lilitaw din

na sa kalangitan ay lalambi-lambitin

- gregoriovbituinjr.

06.06.2025

* litrato mula sa google

Wika't adhika

WIKA'T ADHIKA

aking adhika

bilang makatâ 

sariling wika'y

isulong pa nga

sa kwento, tula,

dagli't pabula

lumang salita

bagong kataga

ang tagubilin

ay paunlarin

ating gamitin

ang wikang atin

sa bawat kathâ

sa bawat likhâ

sa bawat akdâ

bilang makatâ 

banal na layon

para sa nasyon

pag-unlad niyon 

yakap ko't misyon 

- gregoriovbituinjr.

06.04.2025

* ang sanligan o background ay mula sa pahayagang Bulgar, Hunyo 4, 2025, pahina 9 

Paligsahan na ba ang paghuli ng kriminal?

PALIGSAHAN NA BA ANG PAGHULI NG KRIMINAL?

paramihan na raw ng huli

ng kriminal, sa ulat sabi 

ng bagong tinalagang hepe

o namumuno sa PNP

subalit pag ganyan, paano

na ang karapatang pantao?

due process o tamang proseso

ba'y malalagay sa peligro?

paramihan ng huli'y sugal

na paligsahan ang katambal

tulad ng tokhang, ibubuwal

na ba ang darakping kriminal?

tama lamang na sila'y dakpin

dahil nakagawa ng krimen

sila'y ikulong at litisin

hustisya sa biktima'y kamtin

ngunit di iyan paligsahan 

sapagkat di laro ang ganyan 

buhay ang pinag-uusapan

dapat ebidensya'y batayan

- gregoriovbituinjr.

06.04.2025

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Hunyo 3, 2025, pahina 2

Puwing at langgam

PUWING AT LANGGAM

kasabihan ng ating ninuno:

maliit lang ang nakapupuwing

sa atin ay mahalagang payo

upang di tayo api-apihin

kikilos din tayong parang langgam

gaya'y masipag na manggagawa

kakagatin yaong mapang-uyam

hanggang mata nila'y magsiluha

pag mga aktibistang Spartan

tulad ko'y sama-samang kikilos

ay babaguhin itong lipunan

wawakasan ang pambubusabos

maliit man ang tingin sa atin

kung kikilos tayong sama-sama

parang langgam nating kakagatin

at pupuwingan iyang burgesya

- gregoriovbituinjr.

06.04.2025

* litratong kuha ng makatang gala

Ang pesbuk bilang diary

ANG PESBUK BILANG DIARY

talaarawan o diary na

itong pesbuk ng nasasaisip

dito na nilalagay ang kathang

sanaysay, kwento't tulang naliriip

anumang balita ang nasagap

anumang nangyari sa paligid

anumang paksa ng mahihirap 

o anumang isyu ang nabatid

nababasa ng tanan ang tulang

galing sa puso't may tugma't sukat

kwento't sanaysay para sa madlang

pinaglilingkura't sinusulat

paumanhin po sa mambabasa

kung personal ang laman ng pesbuk

ako nama'y makatâ ng masa

na binabahagi'y ang naarok

pagkat personal ko'y pulitikal

bilang tibak, makatang Spartan

pagkat pulitika ko'y personal 

buhay ay para sa sambayanan 

- gregoriovbituinjr.

06.03.2025

Ang Kawasaki at ang pinasukan kong PECCO

ANG KAWASAKI AT ANG PINASUKAN KONG PECCO

Mahigpit akong nakikiisa sa mga manggagawa ng Kawasaki United Labor Union (KULU) na nakawelga ngayon na ipinaglalaban ang kanilang mga karapatan! Taaskamaong pagpupugay sa inyo! Uring manggagawa, hukbong mapagpalaya!

Malapit sa akin ang mga manggagawa ng Kawasaki dahil tatlong taon din akong pumapasok sa gate ng Kawasaki nang nagtatrabaho pa ako. Nasa loob kasi ng compound ng Kawasaki ang aming pabrika, o nasa loob ang right of way patungong trabaho.

Naging manggagawa ako ng tatlong taon bilang machine operator sa Metal Press Department ng Precision Engineered Components Corporation (PECCO) sa Alabang, Muntinlupa noong Pebrero 1989 hanggang Pebrero 1992. Kagagaling ko lang ng training ng anim na buwan sa isang pabrika sa Japan, Hulyo 1988 - Enero 1989. Tinawagan ako ng kumpanya upang magtrabaho sa PECCO at nag-umpisang magtrabaho roon. Edad 20 ako noon.

Bibiyahe ako mula Sampaloc, Maynila, at sasakay ng Pasay Rotonda, at mula roon ay magdi-dyip biyaheng Alabang - Kaliwa. Mula sa dyip ay sa harap ng Kawasaki ako bababa papunta sa aming pabrika kaya hindi iba sa akin ang Kawasaki. Nag-resign ako matapos ang tatlong taon upang mag-aral sa kolehiyo. At sa unibersidad ko na natagpuan ang landas na akin ngayong tinatahak bilang aktibistang Spartan.

Kaya marubdob ang aking pakikiisa sa laban ng mga manggagawa ng Kawasaki bagamat hindi pa ako nakakapunta sa kanilang welga dahil sa pagbabantay kay misis sa ospital dahil siya'y na-stroke. 

Matapos ang anim na buwan ay naging regular na manggagawa ako sa PECCO, 1989, sa taon nang maipasa ang Herrera Law, na dahilan kaya lumaganap ang sistemang kontraktwalisasyon.

Nabatid ko kalaunan na napalitan na ang pangalang PECCO, kaya wala na ang PECCO ngayon.

Mabuhay ang mga manggagawa ng Kawasaki! Mabuhay ang uring manggagawa!

- gregoriovbituinjr.

06.01.2025

* litrato mula sa kawing na: https://www.facebook.com/LukeEspirituPH 

Anag-ag at dapat walang gitling sa ika

ANAG-AG AT DAPAT WALANG GITLING SA IKA

ako'y natigilan sa "Malabong liwanag"

tanong yaon sa Tatlumpu't isa Pahalang

sa krosword nitong Pilipino Star Ngayon

pagkat may tatlong sagot na simula ay "A":

salitang ANINAW, ANINAG, at ANAG-AG

at ANAG-AG ang lumabas na tamang sagot

subalit sa Dalawampu Pahalang naman

bakit may gitling sa "ika-sampung bahagi"

aba'y nakasanayan na ang gayong mali

habang walang matang sa mali'y nagsusuri

bilang makatâ kaya iyon pinapansin

ang "ika" ay isang panlaping kinakabit

sa salitang ugat kaya idinidikit

ito ng walang gitling, at sa balarila

kung numero na saka lalagyan ng gitling

ang wasto ay ikasampu, di ika-sampu

pag numero, ika-10, di ika10

dapat matuto sa paggamit nitong gitling

lalo sa panlaping" ika", tandaan natin

ang mali punahin, ang wasto pairalin

- gregoriovbituinjr.

06.01.2025

* palaisipan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Mayo 31, 2025, pahina 11

Sa ika-60ng araw namin sa ospital

SA IKA-60ng ARAW NAMIN SA OSPITAL

Karaniwan ang ikalawang buwan ay itinatapat natin sa petsa ng araw. Tulad nito, Abril 3 kami ni misis nagtungo sa ospital at naadmit siya roon dahil sa stroke. Sa Hunyo 3 ang ikalawang buwan namin sa ospital. Subalit kung bibilangin sa daliri, ang Hunyo 3 ay ika-62 araw.

Kailan, kung gayon, ang ika-60ng araw, kung ang bawat buwan ay binibilang ng 30 araw, na tila tulad sa bilang ng araw sa pasahod? Bagamat batid nating sa isang taon, pag di leap year, pitong buwan ang may 31 araw, apat na buwan ang may 30 araw, at ang Pebrero ay 28 araw.

Kung ika-62 araw ang Hunyo 3 minus 2, Hunyo 1 ang ika-60ng araw. 

Ginawan ko ng pormula ang bilang ng araw sa Abril. Kasama sa bilang ang Abril 3, kaya hindi Abril 30 minus Abril 3 ang pagbibilang. Kundi dapat Abril 30 minus Abril 2. Subalit hindi kaagad natin maiisip ito kung hindi natin titiyakin sa pagbilang sa daliri. Kaya ginawan ko ito ng pormula na madaling matandaan. Ito ang pormula:

(x - y) + 1 = n

Given:

x = huling araw ng buwan

y = araw ng pagpasok sa ospital

(30 - 3) + 1 = n

27 + 1 = 28 araw

Abril = 28 araw

Mayo = 31 araw

Hunyo = 1 araw

Total = 60 araw

Oo, animnapung araw. Ganyan na kami katagal sa ospital. Animo'y nakatira na kami rito ng halos dalawang buwan. Matagal pa ang gamutan. Araw-araw ang pagtungo ng physical therapist, at ng occupational therapist niya. At wala pang araw ng discharge.

Nito lang nakaraang tatlong araw - Mayo 29, 30, at 31, ay tatlong beses siyang nagpa-ultrasound. Ang dalawa'y sa tiyan, at kagabi'y sa vagina na request ng kanyang obgyne, dahil malakas ang pagdurugo niya o mens.

SA IKA-60ng ARAW NAMIN SA OSPITAL

narito pa rin kami sa ospital

animnapung araw, ganyan katagal

hanggang ngayon, ako'y natitigagal

paggaling niya ang lagi kong usal

babayara'y pamahal nang pamahal

sa gabi'y di makatulog, iidlip

lamang dahil antok na'y nahahagip

gayunman, may pag-asang nasisilip

gagaling din siya, huwag mainip

ito ang madalas kong nalilirip

mahalaga'y buhay si misis, buhay!

sa mga doktor at nars, pagpupugay!

sa nag-ambag sa gastusin, mabuhay!

sa nagdasal, sa lahat, taos-pugay!

hindi kayo malilimutang tunay!

- gregoriovbituinjr.

06.01.2025

Libangan sa ospital

LIBANGAN SA OSPITAL

buti't nakabili ng Fill In na palaisipan

nang minsan sa BookSale ako roon ay mapadaan

kaya habang bantay sa asawa sa pagamutan 

ay may sinasagutan ako't napaglilibangan

talas-isip at paggamit ng lohika ang layon

piliin ang salitang lalapat sa titikahon

sa pahalang man o pababa ay sumakto iyon

huwag magkamali lalo't bolpen ang gamit doon

agad iyong bibitawan pag tumawag si misis

matitiis ang Fill In, si misis di matitiis

tatalima na agad sa anumang kanyang nais

pag may sumakit, sa pagresponde'y dapat mabilis

minsan, ganyan ang buhay ng makatâ sa ospital

na itong Fill In ang hapunan, meryenda't almusal

mahalaga, sa asawa'y bantay, di matigagal

at paggaling ni misis ang madalas inuusal

- gregoriovbituinjr.

05.30.2025 

Pahimakas kay Ka Freddie Aguilar

PAHIMAKAS KAY KA FREDDIE AGUILAR

bata pa lang ako nang marinig ko't mapanood

na nanalo sa internasyunal ang kanyang ANAK

sa Student Canteen yata iyon nang mapakinggan

nang premyadong pyesa'y inawit ni Freddie Aguilar

nineteen eighty eight noong ako'y magtungo sa Japan

bilang iskolar, on-the-job training, anim na buwan

pinadalhan ako ng cassette tape ng aking ama

ng mga kanta ng Boyfriends at ni Freddie Aguilar

nang pinatugtog ko sa pabrikang pinaglingkuran

ay gustong-gusto ng mga Hapon na manggagawa

ang melodiya o himig ng ANAK na narinig

at proud ako bilang Pinoy doon, nakakikilig

nang maglaon, nadagdagan ang liriko ng Anak

inspirasyon itong sa aking pagkatha'y nagtulak

kaya ako'y kanyang tagapakinig na masugid

bukod sa Anak, kayrami niyang kaygandang awit

dapat gawaran ng National Artist si Ka Freddie

ngunit noong nabubuhay pa'y di iyon nangyari

sa puso ng marami, siya na'y national artist

mga awit niya'y maipagmamalaking labis

paalam, Ka Freddie, taaskamaong pagpupugay

mga awit mo'y mananatili, di mamamatay 

sa tulad kong makata ay inspirasyon kang tunay

maraming salamat sa mga awit mong kayhusay

- gregoriovbituinjr.

05.29.2025

* litrato mula sa google

Elepante pala'y gadyâ

ELEPANTE PALA'Y GADYÁ

elepante'y naroon sa kalapitbansa 

at nasa zoo lang sila pag nasa Maynila

subalit may katumbas sa sariling wika

ang elepante na tinatawag na gadyâ

naalala ko tuloy ang isang pabula

may ilang bulag na nakarinig sa gadyâ

nais nilang mabatid ano itong sadya

kaya nasabing gadya'y kanilang kinapa

nahipo ng isa'y buntot, lubid daw ito

sa kumapa sa tenga, ito'y abaniko

sa nakahawak sa pangil, sibat umano

sa humaplos sa tagiliran, pader ito

nagbalitaktakan sila kung sinong wasto

na pananaw ay magkakaibang totoo

nilarawan ay pinaniwalaang todo

parehong bagay ngunit magkaibang kwento

- gregoriovbituinjr.

05.28.2025

* larawan mula sa AlpabeTUKLAS ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF)

Katáw

KATÁW

sa mga kwento'y mayroong katáw

na sa mitolohiya'y nahalaw

na kahulugan pala'y sirena

subalit di wangwang sa kalsada

babae ang bahaging itaas

na marahil kayganda't kaylakas

bahaging ibaba nama'y buntot

ng isda na animo'y kaylambot

katáw na isang bagong salitâ

sa akin, magagamit sa tulâ,

pabulâ, sanaysay, dagli, kwento

isama sa pagkatha sa mundo

mula wikang Sebwano't Aklanon

na mabuti ring magamit ngayon

salamat sa Salit-Salitaan

sa bigay na dagdag-kaalaman

- gregoriovbituinjr.

05.28.2025

* larawan mula sa kwfdiksiyonaryo.ph ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF)

Reclining commode wheelchair

RECLINING COMMODE WHEELCHAIR

kahapon, nakabili na ako sa Bambang

ng reclining commode wheelchair na kailangan

nang magamit ng misis kong may karamdaman

mula ospital hanggang umuwing tahanan

wheelchair yaong ang upuan nito'y may butas

kung saan doon siya makakapagbawas

at doon ay tutulungan siyang maghugas

o marahil sa katawan ay pagpupunas

di pa niya magalaw ang kanang bahagi

mula balikat, kamay, paa, hita, binti

kaya sa pagamutan pa'y nananatili

baka matagalan pa kaming makauwi

mula kama, bubuhatin siyang tumayo

upang sa commode wheelchair siya'y makaupo

katawan ay dapat maehersisyong buo

upang sa kanan ay mapadaloy ang dugo

naka-wheelchair siyang sa pasilyo babaybay

imbes na laging sa higaan nakaratay

nasa wheelchair siya't ako'y nakaalalay

sa paggaling niya'y aalagaang tunay

- gregoriovbituinjr.

05.27.2025

Ani Bianca, patibayin pa ang sariling wika

ANI BIANCA, PATIBAYIN PA ANG SARILING WIKA

si Bianca Gonzales nga'y may panawagan ngayon

na sariling wika'y patibayi't gamiting higit

nangamote raw kasi sila sa Tagalog ng EAST

sa Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition

patibayin daw ang pagtuturo sa kabataan

ng wikang Filipino, at pahalagahan ito

sa mga paaralan, sa bahay, saanman tayo

upang di mangamote sa pagsalin ng Silangan

kaylungkot daw na unifying language nati'y English

imbes wikang Filipino, na batay sa Tagalog

tingin yata'y wikang bakya itong pumaimbulog

may pagtingin pang matalino basta nagi-Ingles

sa iyong pagpuna, Bianca, maraming salamat

upang pahalagahan natin ang wikang sarili

sana'y pakinggan ng gobyerno ang iyong sinabi

upang edukasyon sa ating bansa'y mapaunlad

- gregoriovbituinjr.

05.25.2025

* mula sa pahayagang Pang-Masa, Mayo 25, 2025, pahina 1 at 5

Natanggal na ang NGT

NATANGGAL NA ANG NGT

kaylaking ginhawa ang matanggal

ang tubong nakakabit sa ilong

pagkat siya na'y nakalulunok

ng pagkaing sa kanya'y ibigay

sa NGT na pinadadaan

ang pagkain patungo sa tiyan

na pawang likido o malabnaw

na one thousand eight hundred calorie

higit sambuwan din kinabitan

ng NGT o nasogastric tube

si misis nang siya'y mapakain

ng may sapat na calorie intake

tila ako ang nahihirapan

noong naka-NGT pa siya

talagang hirap niyang titigan

para bang ako ang nasasaktan

buti't tinanggal na ang NGT

pagkat lagay niya'y bumubuti

kaysarap naman sa pakiramdam

na sinta ko'y di na mahirapan

- gregoriovbituinjr.

05.22.2025

Ang panaginip ni misis

ANG PANAGINIP NI MISIS

si misis ay nanaginip minsan

na ikinwento niya sa akin

siya raw ay akin nang iniwan

sabi ko'y huwag iyong isipin

sapagkat walang katotohanan

wala man ako sa toreng garing

ako'y makatang may katapatan

lalagi ako sa kanyang piling

at iyon ay hanggang kamatayan

hindi pa dahil sa sasabihin

sa akin ng mga kasamahan,

kamag-anak, o kumpare man din

na ako'y walang paninindigan

isang salawahan at balimbing

at sabi ko,"ako'y tapat naman

pagkat ikaw ay tangi sa akin"

"ikaw ay aking aalagaan

hanggang sa tuluyan kang gumaling

kayrami nating pinagdaanan

wala tayong iwanan, O, darling!"

- gregoriovbituinjr.

05.22.2025

* litratong kuha ng makatang gala bago pa magkasakit si misis

Bata, namatay sa tuli

BATA, NAMATAY SA TULI

kaytindi ng balitang nabasa:

"Edad sampu, nagpatuli, patay"

ano? bakit? anong nangyari ba?

sa lying-in agad daw nangisay

matapos na matuli ng doktor

na nagturok pa ng anestisya

subalit matapos ang procedure

ang nasabing bata'y nangisay na

siya'y nadala pa sa ospital

at doon binawian ng buhay

kung ako'y ama, matitigagal

tinuli lang, anak na'y namatay

aksidente ba? ito ba'y sadya?

kay-aga namang bata'y nawala

habang sa katabi nitong ulat

magkapatid sa sunog namatay

sa dibdib ito'y sadyang kaybigat

magulang tiyak tigib ng lumbay

- gregoriovbituinjr.

05.22.2025

* mula sa pahayagang Bulgar, Mayo 21, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Tulad ng dati, 49 na araw na sa ospital

TULAD NG DATI, 49 NA ARAW NA SA OSPITAL

sa nagdaang taon, apatnapu't siyam na araw

kami sa ospital, panahong kami'y makalabas

subalit ngayon, pang-apatnapu't siyam na araw

na namin sa ospital, ngunit di pa makalabas

sapagkat patuloy pa ang gamutan, patuloy pa

higit isang buwan nang sa ospital nakatira

di naman ako doktor o nars, bantay lang talaga

kay misis, tila amoy ko na'y amoy medisina

patagal nang patagal ay pamahal ng pamahal

ang dapat bayaran sa pinagkanlungang ospital

mag-isip pa lang kung saan kukuha ng pambayad

ay nakatitigagal, ako pa kaya'y tumagal

apatnapu't siyam na araw pag iyong nanilay

ay makabagbag damdaming danas, di mapalagay

binago na ng kanyang karamdaman yaring buhay

na dapat ay sa bayan, ngayon ay sa utang, alay

- gregoriovbituinjr.

05.21.2025

* mula Oktubre 23 hanggang Disyembre 10, 2024 ay nanatili kami sa ospital dahil sa naunang sakit ni misis, at mula Abril 3 hanggang Mayo 21, 2025 ay narito sa ospital nang ma-istrok si misis 

Tula't paliwanag sa forum ng maralita

TULA'T PALIWANAG SA FORUM NG MARALITA

sadyang kaybigat ng tema, “Nothing for Us, Without Us”

sa sistemang bulok ba dukha pa’y makaaalpas

sa lipunang mapagsamantala at di parehas

laksa’y mahihirap, mayamang iilan, di patas

kahit sa isyung pabahay ng mga maralita

4PH ay para sa may pay slip, di sa wala

para lang sa may Pag-ibig, wala niyan ang dukha

mungkahi’y public housing ang ipatupad na sadya

dapat pabahay, serbisyong panlipunan, trabaho

ay magkasamang pag-usapan ng masa't gobyerno

pabahay ay hindi dapat batay sa market value

kundi sa capacity to pay ng dukha't obrero

subalit habang kapitalismo pa ang sistema

dukha'y lugmok ngunit huwag mawalan ng pag-asa

nararapat lamang ang maralita'y magkaisa

at wakasan ang pang-aapi't pagsasamantala

halina't katotohanang ito'y ipalaganap

baguhin na ang sistema nang malutas ang hirap

magagawa kung patuloy tayong magsusumikap

lipunan nati’y itayo nang ginhawa’y malasap

- gregoriovbituinjr.

05.21.2025

* matapos ang pagbigkas ng kinathang tula ay nagpaliwanag din ang makatang gala hinggil sa isyu ng maralita bilang sekretaryo heneral ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML); sumagot din ng ilang katanungan sa ginanap na urban poor forum sa Pilar Herrera Hall sa Ground Flr ng Palma Hall ng UPD, Mayo 21, 2025

Infusion complete

INFUSION COMPLETE

sa pandinig ko'y tila musika na

ang infusion complete pag naririnig

sa ospital, tanghali man, umaga

o madaling araw, o takipsilim

ibig sabihin, paubos ang dextrose

na dapat iyong palitan ng lubos

infusion complete ay biglang tutunog

kahit kami'y mahimbing sa pagtulog

di ka na maiinis pag ganito

gagawin mo lang, dapat kang alerto

kaya itatawag mo iyon sa nars

upang dextrose ay agad mapalitan

di mahalaga rito ang mainis

ang mahalaga'y gumaling si misis

mula sa istrok at abcess sa tiyan

sana'y gumaling na siyang tuluyan

- gregoriovbituinjr.

05.17.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/share/v/1AfxVNvCAH/ 

Pag-utot

PAG-UTOT

"nakautot ka na ba?" laging tanong

ng mga doktor, pati nars kay misis

na naka-NGT o nakapasak

ang tubo sa ilong upang kumain

pag nakautot daw pala'y maganda

sa kalusugan dahil may nilabas

na hangin sa tiyan lalo't naistrok

at may blood clot sa bituka si misis

bagamat walang kinaing natural

tanda ang pag-utot sa tinitingnan

upang guminhawa ang pakiramdam

at gumaganda na ang kalusugan

na tanda ng paggalaw ng bituka

may nilalabas na toxic o sobrang

hangin sa tiyan o kaya'y bakterya

salamat sa ibinahagi nila

- gregoriovbituinjr.

05.17.2025

* sinulat habang nagbabantay kay misis sa ospital

* NGT - nasogastric tube, o yaong ipinapasok na tubo sa ilong pababa sa lalamunan at esophagus, hanggang sa  loob ng tiyan sa pagbibigay ng pagkaing may nutrisyon

Pagsakit ng kanang balikat

kahapon, sumakit ang kanyang kanang balikat

na di na niya maigalaw dahil sa istrok

na tila na-dislocate, o kaya'y napilayan

payo ng doktor kagabi, ipa-xray agad

sana'y hindi iyon panibagong karamdaman

bagamat matagalan pa raw yaong gamutan

sana'y makalabas na rin kami sa ospital

na higit isang buwan na rin, gayon katagal

ibig ding sabihin, iyon na'y nakararamdam

may pakiramdam na ang kanang naapektuhan

kung tutuusin, magandang senyales na iyan

upang aking asawa'y gumaling nang tuluyan

naka-iskedyul na ang xray ngayong umaga

kaya maaga akong gumising, naghanda na

hinihintay lang kung sinong susundo sa kanya

at sana'y maging maganda naman ang resulta

- gregoriovbituinjr.

05.16.2025

Tumanog

TUMANOG

nagisnan muli'y bagong salita
sa palaisipang inihandog
nabatid nang sinagutang sadya
iyang duwende pala'y tumanog

duwende'y tila wikang Kastila
at tumanog ay wikang Tagalog
sadyang mayaman ang ating wika
pag kinain ay nakabubusog

sa krosword maraming natatampok
na katagang animo'y kaylalim
na dapat namang ating maarok
at tila rosas na sinisimsim

sariling wika'y ating gamitin
sa mga kwento, tula't sanaysay
katha ng katha ng katha pa rin
hanggang mga akda'y mapaghusay

- gregoriovbituinjr.
05.12.2025

* palaisipan mula pahayagang Pilipino Star Ngayon, Mayo 12, 2025, p. 11

Gulunggulungan pala'y Adam's apple

GULUNGGULUNGAN PALA'Y ADAM'S APPLE

batid natin kung ano ang alak-alakan

o likod ng tuhod, nababaluktot naman

batid din natin pati ang kasukasuan

o sugpungan ng mga butong nag-ugnayan

sa Dalawa Pababa ng palaisipan

ang katanungan doon ay gulunggulungan

bago sa pandinig ko, ano kaya iyan?

at ang lumabas na sagot ay lalamunan

sinaliksik ko anong tamang kahulugan

at Adam's apple pala ito kung ituran

salamat sa lumikha ng palaisipan

may sarili pala tayong salita riyan

salamat sa bagong dagdag na kaalaman

na atin ding magagamit sa panitikan

sa pagkatha ng sanaysay, kwento't tula man

lalo sa nobelang aking nais simulan

- gregoriovbituinjr.

05.11.2025

* palaisipan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Mayo 11, 2025, p. 14

Tahimik na pangangampanya sa ospital

TAHIMIK NA PANGANGAMPANYA SA OSPITAL

naisuot ko lang itong t-shirt kagabi

na bigay sa akin sa Miting de Avance

nina Ka Luke Espiritu at Ka Leody

de Guzman na Senador ng nakararami

ngayon na ang huling araw ng kampanyahan

at tahimik akong nangangampanya naman

bagamat bantay kay misis sa pagamutan 

habang siya'y nasa banig ng karamdaman

dapat magwagi ang dalawang kandidato 

upang may kasangga ang dalita't obrero 

bagong pulitika na ito, O Bayan ko

lilong dinastiya't trapo'y dapat matalo

sa pasilyo ng ospital naglakad-lakad 

sa kantina o parmasya ay nakaladlad

itong t-shirt, sa billing man ay magbabayad

sa physical therapy mang pawang banayad

dahil huling araw na, dapat may magawa

makumbinsi ang kapamilya, ang kadukha

kapuso, kumpare, sa layuning dakila

ipanalo ang kandidato ng paggawa

- gregoriovbituinjr.

05.10.2025

Tatlumpung segundong katahimikan, ani Ka Leody

TATLUMPUNG SEGUNDONG KATAHIMIKAN, ANI KA LEODY

tatlumpung segundo ang hiningi ni Ka Leody

kaunting katahimikan sa Miting de Avance

upang alalahanin ang pagpaslang sa Supremo

dahil kinabukasan ang anibersaryo nito

salamat, Ka Leody, sa iyong sinabing iyan

paggunita sa kinakalimutang kasaysayan

na sa tatlumpung segundo'y nakiisa ang madla

pati na nagsidalong manggagawa't maralita

kaarawan ng Supremo tuwing Nobyembre Trenta

ay sasabayan natin ng pagkilos sa kalsada

ngunit araw ng pagpaslang, bihirang gunitain

kagabi lang, buti't nasabi ni Ka Leody rin

maraming salamat sa paalala niyang iyon

sobra na ang kataksilan, lalo't mag-eeleksyon

burgesyang nagpapatay sa Supremo'y nararapat

mawala pati dinastiya'y mangatalo lahat

- gregoriovbituinjr.

05.10.2025

* naganap ang Miting de Avance nina #21 Ka Leody de Guzman at #25 Luke Espiritu para Senador sa Liwasang Bonifacio, Maynila, Mayo 9, 2025, kasabay ng ika-150 kaarawan ni Gregoria "Oriang" de Jesus, asawa ng Supremo at Lakambini ng Katipunan

* Mayo 10, 1897 nang pinaslang ng tropang Aguinaldo ang magkapatid na Procopio at Gat Andres Bonifacio sa Bundok Buntis, Maragondon, Cavite

Sariling magulang, kinatay ng anak

SARILING MAGULANG, KINATAY NG ANAK

dalawang magkaibang balita

na sadya namang nakabibigla:

nanay, anak pa yaong sumaksak

mag-asawa, pinatay ng anak

anak na walang utang na loob

sa isip anong nakakubakob

mental health problem ba'y masisisi

kung bakit ang ganito'y nangyari

mga suspek kaya'y nakadroga

kaya magulang ay biniktima

sa Saranggani't Albay naganap

ang mga pangyayaring kaysaklap

anang ulat, isa'y may depresyon

nang iniwan ng asawa iyon

ang isa'y posibleng naingayan

nang magising, ina'y tinarakan

para bang batas ay inutil

paanong ganito'y mapipigil

baka di sapat ang Mental Health Act

lalo't nangyari'y nakasisindak

- gregoriovbituinjr.

05.10.2025

* ulat mula sa pahayagang Pang-Masa, Mayo 8, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

* Republic Act No. 11036 - An Act Establishing a National Mental Health Policy for the Purpose of Enhancing the Delivery of Integrated Mental Health Services, na mas kilala ring Mental Health Act of 2018

Sa ika-128 anibersaryo ng pagpaslang sa Supremo

SA IKA-128 ANIBERSARYO NG PAGPASLANG SA SUPREMO

pag-alala sa kamatayan ng Supremo

at ating bayaning Gat Andres Bonifacio

kasama ng kapatid niyang si Procopio

pinaslang sila ng pangkating Aguinaldo

kaya inaral ko ang ating kasaysayan

na sa wari ko'y pilit kinakaligtaan

bakit kapwa Katipunero ang dahilan

ng pagpaslang sa Supremo ng Katipunan

Mayo a-Nwebe, kaarawan ng maybahay

na si Oriang, Mayo a-Dyes, siya'y pinatay

ng mga taksil sa ating bayan, niluray

pati kanyang pagkatao, nakalulumbay

marahil si Oriang siya na'y hinahanap

sa kaarawan nitong dapat ay kalingap

kinabukasan pala'y napatay nang ganap

hanggang huli'y di man lang sila nagkausap

taaskamaong pagpupugay kay Gat Andres

sa adhikain nila't pakikipagtagis

upang lumaya ang bayan, di na magtiis

sa lilong burgesya't dayong mapagmalabis

- gregoriovbituinjr.

05.10.2025

Kay-agang nawala ni Maliya Masongsong, 4

KAY-AGANG NAWALA NI MALIYA MASONGSONG, 4

kay-aga mong nawala, doon pa sa NAIA

dahil sa isang di inaasahang disgrasya

amang paalis ay hinatid lang ng pamilya

ngunit nabangga kayo ng isang sasakyan pa

"Anak ko iyan! Anak ko 'yung nasa ilalim!"

sigaw ng ama, si Maliya'y napailalim

sa itim na Ford Everest, sadyang anong lagim

na sa puso'y nakasusugat ng anong lalim

sadyang nakaiiyak ang ganitong nangyari

di mo mawaring magaganap ang aksidente

si Maliya ay tiyak may pangarap paglaki

ngunit wala nang lahat iyon, aking namuni

ang tsuper ay hawak na ng kapulisan ngayon

subalit sa pagninilay, kayrami kong tanong:

paano ba maiiwasan ang nangyaring iyon?

anong sistemang marapat? anong tamang aksyon?

nang di na mangyari ang maagang pagkawala

ng buhay, tulad ni Maliya, nakaluluha

kung anak ko siya, ang dibdib ko'y magigiba

sa ganyan, kalooban ninuman ay di handa

- gregoriovbituinjr.

05.09.2025

* ulat mula sa pahayagang Tempo, Mayo 6, 2025, tampok na balita (headline) at pahina 2

Garapalan sa halalan

GARAPALAN SA HALALAN

dalawang komiks istrip mula sa

pahayagang kilala ng masa

na naglalarawan sa halalan

at sa kandidato't dinastiya

sa kampanyahang garapalan na

pawang magaling mag-analisa

yaong sumulat at dibuhista

hinggil sa parating na eleksyon

di raw boboto sa magnanakaw

kundi sa nagbigay ng ayuda

pawang mga patama talaga

sa pulitiko't sa pulitika

kaya dapat nang may pagbabago

upang magkaroon ng hustisya

ang masa't mabago ang sistema

- gregoriovbituinjr.

05.09.2025

* komiks na may petsang Mayo 8, 2025 mula sa pahayagang Remate, p.3, at Bulgar, p,5 

Saplad at lantod

SAPLAD AT LANTOD

sa diksyunaryong Ingles-Tagalog nakita

na ang salin nitong dam ay prinsa o saplad

nakasalubong muli sa palaisipan

kaya agad nasagutan ang hinahanap

lantod naman ay narinig ko sa probinsya

ni ama, na singkahulugan pala'y landi

kaya sa palaisipan ay madali na

nasagot na nang walang pag-aatubili

mga payak na salita ito kahapon

na nahalukay muli sa matandang balon

ng kaalaman, magagamit muli ngayon

sa mga tula, kwento, sanaysay at layon

pawang salitang di mo sukat akalain

na bigla na lang lilitaw sa harap natin

patunay na walang luma kung gagamitin

tulad ng makatang ang tula'y tulay man din

- gregoriovbituinjr.

05.09.2025

* krosword mula sa pahayagang Bulgar, Mayo 8, 2025, p.9

Kampanyador nagbabantay man sa ospital

KAMPANYADOR NAGBABANTAY MAN SA OSPITAL

bagamat nasa ospital at tensyonado

si misis ay nasa banig ng karamdaman

ay ginagawa pa rin ang mga layon ko

upang ipagwaging tunay ang kinatawan

ng mga manggagawa't dukha sa Senado

ipanalo sina Ka Leody de Guzman

at Luke Espiritu, mga lider-obrero

na pawang kasangga ng taong karaniwan

kaya kapag may pagkakataong lumabas

ang ilang polyeto'y ipinamamahagi

at ipinakikilala ang bagong landas

manggagawa naman sa Senado'y magwagi

mga simpleng kataga: sila'y ipanalo!

upang sa Senado'y may tinig ang paggawâ

Ka Leody de Guzman at Luke Espiritu

tiyak na may magagawa sa ating bansa!

- gregoriovbituinjr.

05.08.2025

* litratong kuha ng makatang gala sa isang lugar na nadaanan

Swallowing training

SWALLOWING TRAINING

sapagkat di pa kayang lumunok ng kinakain

may NGT o tubo sa ilong upang kumain

may therapist na sinasagawa'y swallowing training

ano't paano makakain at lumunok man din

kinakailanga'y one thousand eight hundred calorie

kaya may tubo pa muna sa ilong o NGT

may physical therapy, occupational therapy

upang naparalisang bahagi ay mapabuti

kayhirap pagmasdan subalit kinakaya ko lang

sa malao't madali'y makararaos din naman

ang aking misis mula sa banig ng karamdaman

habang sa swallowing training siya'y tinutulungan

naparalisang bahagi'y hawakan ng banayad

baka mapilay o tila kristal na mababasag

ang tuluyan niyang paggaling ang tangi kong hangad

sa anumang tulong at ambag, maraming salamat

- gregoriovbituinjr.

05.04.2025

* NGT - nasogastric tube

Isang buwan na ngayon sa ospital

ISANG BUWAN NA NGAYON SA OSPITAL

Abril a-Tres noong isinugod si misis

sa ospital sapagkat di na maigalaw

ang kanang kamay, braso, hita, binti, paa

na-istrok na pala, sabi ng mga doktor

aba'y ang petsa na ngayon ay Mayo a-Tres

isang buwan na pala kami sa ospital

hanggang ngayon, may kaba, pagdurusa'y ramdam

lito, naghahanap, nagugulumihanan

isang buwan din pala akong nakatira

sa ospital dahil nagbabantay sa kanya

ang asam ko'y tuluyan nang gumaling siya

habang naghahanap ng pambayad, ng pera

isang buwang singkad sa ospital na ito

matagal na gamutan pa raw na totoo

gagaling ka, lagi kong sabi sa misis ko

gagaling ka, nawa'y magdilang anghel ako

- gregoriovbituinjr.

05.03.2025

Ilang araw nang di makatula

ILANG ARAW NANG DI MAKATULA

ilang araw na rin pala akong di nakatula

planong bawat araw isang tula'y di na nagawa

ano kayang sanhi bakit di agad makakatha?

tensyonado't nasa ospital pa? natutulala?

gayong sa paligid ay kayrami ng isyu't paksa

nagtatampo ba sa akin ang musa ng panitik?

di na ba niya madama ang sa puso ko'y hibik?

dahil sa nangyari kay misis ay di makaimik?

dahil pag-usad ng pluma'y wala nang pagkasabik?

nangangayayat na't katawan ba'y tila titirik?

o dahil araw-araw ay pagod sa paglalakad

upang Guarantee Letter ay matanggap niring palad

upang maghanap ng perang sa ospital pambayad

laging pagod, mabilisang kilos, bawal makupad

ang nangyayari'y sa tula na lang nailalahad

- gregoriovbituinjr.

05.03.2025