Salin ng akda ni Hemingway

SALIN NG AKDA NI HEMINGWAY

nakita kong muli sa munti kong aklatan

akda ni Hemingway sa buhay-karagatan

ang "The Old Man and the Sea" na sinalin naman

ni Jess Santiago na kilala sa awitan

sa The Bookshop ng UP Hotel nabili ko

sa halagang sandaan at limampung piso

naglathala'y Sentro ng Wikang Filipino

binubuo ng sandaang pahina ito

buti't naisalin na ang ganitong akda

nang sa gaya ko'y maging kauna-unawa

lalo't isang Nobel Prize winner ang maykatha

na pagpupugayan mo sa kanyang nagawa

ating basahin "Ang Matanda at ang Dagat"

sinalin sa ating wika't isinaaklat

kaygaan basahin, madaling madalumat

mabuhay ang nagsalin, maraming salamat!

- gregoriovbituinjr.

06.22.2024

Balong

BALONG

sa Luneta, isa iyong balong

o fountain, tubig na pinasirit

habang may musikang tumutugtog

at napakakulay pa't marikit

saglit akong napatigil doon

upang magpahinga at magnilay

binidyuhan ang balong na iyon

na ilaw ay aliw na nagsayaw

sana doon sinta ko'y kasama

naglilibot kami't namamasyal

subalit kaylayo ng Luneta

upang isama't doon magtagal

sa balong ay napatitig ako

tubig ba'y naaksayang totoo?

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/sQTSEq7oHU/

Dapulak

DAPULAK

ang alam ko'y may salitang dapurak

nagpipiga ng katas sa pagtapak

habang sagot sa krosword ay dapulak

amag sa halaman pala ang linsyak!

dagdag sa nababatid na salita

at sa pag-unlad ng sariling wika

dapurak at dapulak, magkatugma

na sa pagtula'y talagang sariwa

mga katagang di agad mapansin

ngunit sadyang mahalaga sa atin

upang kaalaman ay paunlarin

at lumawig ang panitikan natin

muli, salamat sa palaisipan

umuunlad ang talasalitaan

- gregoriovbituinjr.

06.21.2024

* dapulak - maliliit at puting funggus sa halaman at puno

* dapurak - paulit-ulit na pagtapak ay pagpiga upang humiwalay ang katas sa tinatapakan

- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 265

- palaisipan mula sa Pilipino Star Ngayon, Abril 28, 2024, p. 10

Pabula: Huntahan ng 2 pusa

PABULA: HUNTAHAN NG 2 PUSA

nakita ko ang dalawang alaga

masarap ang higa ng isang pusa

habang isa naman ay nakalinga

na animo'y naghuhuntahang sadya

tanong ng isa, "Saan ka patungo?"

sagot sa kanya, "Ako'y manunuyo

ng pusang kayganda't nararahuyo!"

"Ingat, baka tungo ay biglang liko!"

nakakatuwa't may payo pang hatid

ang ate'y nagbilin pa sa kapatid

mag-ingat upang di ito mabulid

sa disgrasyang di nito nababatid

dalawa silang alaga sa bahay

doon na isinilang silang tunay

kaya lagi akong nakasubaybay

nang may maikwento't maisalaysay

- gregoriovbituinjr.

06.20.2024

* litratong kuha ng makatang gala

Ulap na anyong bakunawa

ULAP NA ANYONG BAKUNAWA

ulap na anyong bakunawa ang natanaw

katanghaliang tapat, sikat pa ang araw

sa buwan lang ang bakunawa nauuhaw

nalunok na niya'y anim na buwan na raw

bakunawa yaong kumakain ng buwan

pag may eklipse o laho sa kalangitan

na sa alapaap ay aking natandaan

na sa panitikan nati'y matatagpuan

bakunawa'y tila dragon ang masasabi

o kaya sa Ibong Adarna ay serpyente

o sa Griyego ay ang earth-dragon ng Delphi

tulad ng nagngangalang Python at Delphyne

anong sarap pagmasdan ng ulap sa langit

mga disenyong di sa atin pinagkait

ulap na bakunawa, na ulan ang bitbit

sakaling bumuhos sana'y di nagngangalit

- gregoriovbituinjr.

06.19.2024

Pagdalaw ng paruparong itim

PAGDALAW NG PARUPARONG ITIM

may paruparong itim na ligaw

nasok sa silid, biglang lumitaw

tanda ba iyon ng pagkamatay?

may namatay, o dalaw ng patay?

doon sa munti kong barungbarong

ang abang makata'y nagkukulong

na animo'y nilamon ng dragon

gayong alagata ang kahapon

bakit may itim na paruparo

sa mapamahiin, iba ito

ngunit sa akin ang pagkaitim

ay mana dahil ina'y maitim

tulad din ng Itim sa Aprika

dahil ba maitim, masama na

gayong ganyan ang kanilang kulay

na itim ang balat nilang taglay

naalala ko tuloy ang kwento

yaong Black Cat ni Edgar Allan Poe

ang masama, gumawa ng krimen

puti ang balat, budhi ay itim

- gregoriovbituinjr.

06.18.2024

Ang saklad o sakong ng palad

ANG SAKLAD O SAKONG NG PALAD

sa pagitan ng galang-galangan at palad

ang sakong ng palad o tawag nati'y saklad

pansin iyon pag sa balibol nakababad

kita paano maglaro ang mapapalad

na ipinanghahampas ng balibolista

sa saklad nila pinatatama ang bola

sinasanay nilang maigi sa tuwina

kaya kumakapal ang mga saklad nila

ganyan ang pagpalo ng Alas Pilipinas

na pag naglaro animo'y palos sa dulas

sa laro, hampas ng saklad nila'y malakas

habang nilalaro nila'y parehas, patas

sa ating mga balibolista, MABUHAY!

at kami rito'y taospusong nagpupugay!

ipakita pa ninyo ang galing at husay

at hangad namin ang inyong mga tagumpay!

- gregoriovbituinjr.

06.18.2024

Anong nararapat itapon?

ANONG NARARAPAT ITAPON?

saan dapat itapon ang mga basura?

dapat bang itapon sa ilog o kalsada?

saan itatapon ang pambalot ng tinapa?

lalagyan ng pandesal o mga delata?

paano ang mga basurang nabubulok?

itatapon bang tulad ng sistemang bulok?

susunugin ba ito't nakasusulasok?

huwag pagsamahin ang bulok sa di bulok?

paano itatapon ang bugok na trapo?

na katiwalian lang ang laman ng ulo?

ugaling palamara ba'y maibabato?

tulad ng tuso, sukab, gahaman at lilo?

sa daigdig ba'y tambak-tambak na ang plastik?

na kahit sa karagatan ay nakasiksik?

lulutang-lutang, anong ating mahihibik?

kikilos ba tayong walang patumpik-tumpik?

di magandang alaala ba'y matatapon?

tulad ng masasakit na danas mo noon?

o ituturing na aral ang mga iyon?

maitatapon ba ang danas ng kahapon?

paano rin kaya tayo wastong kikilos?

kung mga basura'y hinahayaang lubos?

bakit ba ang basura'y di matapos-tapos?

ay, sa basura'y mayaman tayo, di kapos!

- gregoriovbituinjr.

06.18.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

Alipapâ

ALIPAPÂ

Bubungan Patag, sa Dalawampu Pababâ

di ko batid ang kasagutan, ano kayâ?

hanggang mapalitaw ang sagot: alipapâ

may impit ang bigkas, may tudlik na pakupyâ

at ang UP Diksiyonaryong Filipino

ay akin din namang sinangguning totoo

at ang salitang alipapa'y nakita ko

na 'patag na bubong' ang kahulugan nito

alipapâ ay talipapâ ang katunog

lumang salita bang kaylalim o kaytayog?

o salitang kilala sa mga kanugnog

na magagamit din sa pagtula kong handog

palaisipang ito'y kaylaki ng tulong

upang bokabularyo'y talagang yumabong

tulad ng alipapâ sa 'patag na bubong'

para sa abang makata'y dagdag na dunong

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

* palaisipan mula sa pahayagang Abante, Hunyo 15, 2024, p.10

* mula sa UP Diksiyonayong Filipino, p.36

Condong nakaharang sa Mt. Fuji, gigibain na...

CONDONG NAKAHARANG SA MT. FUJI, GIGIBAIN NA...

photobomb pala ang condong / nakaharang sa Mt. Fuji

kaya nagprotesta roon / ang mamamayan, ang madla

na nagnanais tuluyang / ipagiba ang nasabi

lakas ng kilos-protesta'y / balita sa buong bansa

malapit nang i-turn-over / sa nakabili ng yunit

subalit mga protesta'y / tila di mapatid-patid

sa masa'y nakipulong pa / roon nang paulit-ulit

ang estate developer na / Sekusui House Limited

ang kanilang unang balak / ay labing-isang palapag

hanggang maging sampu na lang / na ang kisame'y mababa

ngunit nakaharang pa rin / ang condo kaya di payag

ang mga nagpo-protestang / nais itong ipagiba

kaya wala nang magawa / ang nasabing developer

nagpasya nang idemolis / ang condo nilang tinayo

ire-refund na lang nila / sa kanilang mga buyer

ang sampung milyong yen bawat / yunit, sa bulsa'y madugo

dahil sa mga protesta / ng mamamayang Hapones

gigibain ang photobomb / na humarang sa Mt. Fuji

at tayo naman, sa Torre / de Manila nagtitiis

na sa estatwa ni Rizal / ay photobomb din ang silbi

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hunyo 15, 2024, pahina 5

Imbes itlog, kamatis sa eggtray

IMBES ITLOG, KAMATIS SA EGGTRAY

imbes itlog ay pawang kamatis

sa eggtray ng frigider o ng ref

pagkat pampakinis daw ng kutis

bukod sa tubig ay laman ng ref

mura ang kamatis kaysa itlog

na makakain mo pa ng hilaw

kahit buhay ay kakalog-kalog

ay may pag-asa pang natatanaw

di nawawala sa aking ulam

ang kamatis, sibuyas, at bawang

upang kagutuman ay maparam

sa sandaling salapi'y konti lang

O, kamatis, isa kang biyaya

sa mga tulad kong abang dukhâ

na sa tuwina'y laging kasama

sa pakikibaka't mga digmâ

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

Pahinga sa hapon

PAHINGA SA HAPON

umuulan na, maginaw, pahinga muna

sa hapon, hapong-hapo mula paglalaba

at sa samutsaring gawain sa kusina

upang makakain din ang buong pamilya

hapon, talukap ng mata'y papikit-pikit

habang si bunso sa ama'y nangangalabit

"Tulog na po tayo, Itay," ang kanyang hirit

habang si bunso sa bisig ko'y nangunyapit

radyo'y binuksan ko't musika'y pinakinggan

nagbabalita'y pasingit-singit din minsan

maya-maya, ito'y aking nakatulugan

ipinapahinga ang katawan sa hapon

nang may lakas upang magampanan ang misyon

at maya-maya lang, kami'y muling babangon

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

Halaman sa paso

HALAMAN SA PASO

maganda ring magtanim / ng halaman sa paso

alagaan sa dilig / nang gumanda ang tubo

tiyak na makakalma / ang loob mong napuno

ng sakit, pagdaramdam, / iwas ka sa siphayo

madalas iyang payo / ng mga may halaman

na makatutulong daw / kahit sa karamdaman

magtanim ka ng binhi / sa paso sa tahanan

lalo't ramdam mo'y init / diyan sa kalunsuran

doon sa aking lungga / ay nagtatanim-tanim

kaya nararamdaman / ang kaylamig na hangin

animo'y natatanggal / bawat kong suliranin

bagamat iniisip / paano lulutasin

kahit paano naman / ramdam ko'y matiwasay

puno man ng tunggali'y / mapanatag ang buhay

salamat sa halamang / ginhawa'y binibigay

kaya sa karamdaman / ay di ako naratay

- gregoriovbituinjr.

06.17.2024

* litratong kuha ng makatang gala sa isang retawran

Pagninilay sa tumba-tumba

PAGNINILAY SA TUMBA-TUMBA

minsan sa tumba-tumba nagninilay

ng mga paksang sadya kang aaray

na pati loob mo'y di mapalagay

kanino ka ba nagsisilbing tunay

umupo lang ako sa tumba-tumba

na madalas gamit noon ni lola

at ng mamay kong isang magsasaka

doon sa tubigan sa may sabana

nagunita ko muli sila ngayon

nang pinagninilayan ang kahapon

nang umupo sa tumba-tumbang iyon

na ako pala'y may dakilang misyon

makibaka ka, sabi ng mamay ko

basta may mali, aba'y punahin mo

at katarunga'y ipaglaban ninyo

pati na ang karapatang pantao

nasa gunita ang bilin ng mamay

katarungan ay ipaglabang tunay

huwag sumuko ang prinsipyong taglay

salamat, bilin ay buhay na buhay

- gregoriovbituinjr.

06.16.2024

Bayngaw

BAYNGAW

maliit ang langaw

malaki ang bangaw

mas malaki, bayngaw

na dulot ay panglaw

kapag nakagat ka

dengue ang kapara

o kaya'y malarya

iwasan mo sila

mahirap makagat

at kung magkasugat

baka di maampat

tiyak malalagnat

paligid, linisan

pati ang tahanan

nang di pamugaran

ng bayngaw na iyan

- gregoriovbituinjr.

06.15.2024

* mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p.157

* bayngaw - pangngalan Zoolohiya [Sinaunang Tagalog]: malaking bangaw na nangangagat

Hatinggabi

HATINGGABI

kayrami pa ring gawain sa gabi

madalas napupuyat, laging busy

sa kakaisip ng bagong diskarte

nang isyu'y pag-usapan ng marami

gabi na'y nagtitipa pa sa laptop

ng saknong, taludtod, at pangungusap

sinasalaysay ang pinapangarap

na lipunang wala nang naghihirap

animo ako'y paniki o aswang

o sa isang puno'y tila tikbalang

panggabi akong naroon sa parang

ng digma't mabilis ang mga hakbang

hatinggabi na'y ayaw pang matulog

kinakatha'y nobelang anong tayog

o kwentong sa puso'y nakadudurog

o tulang sa madla inihahandog 

- gregoriovbituinjr.

06.14.2024

Tuyong dahon

TUYONG DAHON

pinapanatili ng tuyong dahon ang sayimsim

o halumigmig sa lupa, animo'y sinisimsim

ang alinsangan, marahil pati iyong panimdim

mamasa-masa ang lupa, alay ng puno'y lilim

pagkain din ng bulate ang mga tuyong dahon

na nalilikha'y vermi-compost na nakatutulong

sa paglago ng halaman, anong ganda ng layon

tuyong daho'y di basurang basta lang itatapon

tuyong dahon pa'y pataba pag nabaon sa lupa

kapaki-pakinabang pag sa kalikasan mula

upang puno't halaman ay magsilago't tumaba

pag ito'y namunga na, malaking tulong sa madla

matutuyo rin ang dahon pagdating ng panahon

ngunit sa lupa pala'y may magandang nilalayon

- gregoriovbituinjr.

06.13.2024

* litratong kuha ng makatang gala sa loob ng Quezon Memorial Circle, Hunyo 12, 2024

* Ang nakasulat sa karatulang kinunan ng litrato ng makatang gala ay:

ALAM MO BA? Na ang tuyong dahon ay:

- Pinapanatili ang moisture sa lupa na tumutulong para ma-absorb ng halaman

- Ginagawang pagkain ng bulate upang makagawa ng vermi-compost na nakakatulong sa paglago ng halaman

- Hindi ito tinatapon bilang basura, bagkus, maaari itong mapakinabangan para maging pataba sa lupa

- Ang mga nalagas na tuyong dahon ay nakakatulong din sa pagpapanatili ng malamig na temperatura sa kapaligiran lalo sa panahon ng tag-init

- Naiiwasan ang pagdami ng damo sa lupa

* "Ang circle ay para sa ating lahat, mahalin at pangalagaan natin ito."

Ang landas kong tinatahak

ANG LANDAS KONG TINATAHAK

tinatahak ko ang landas ng magigiting

di ang landas ng hunyango, trapo't balimbing

kaya aagahan ko palagi ang gising

upang sa isyu'y di maging bulag at himbing

nais kong umaga'y sikatan na ng araw

upang Bitamina D sa akin pumataw

upang mula sa araw lakas ay mahalaw

upang sa bawat pagtakbo ko'y makahataw

bakit ba dapat arukin ang kalaliman

ng dagat na pawang plastik ang naglutangan

bakit ba dapat liparin ang kalawakan

ng langit gayong mas magandang ito'y masdan

saanmang lupa'y nais kong magtanim-tanim

ng magandang binhi, prinsipyo't adhikain

kahit na sa paso, binhi'y palalaguin

na balang araw, bunga nito'y aanihin

tinatahak ko ang landas ng pagbabago

na pinamumunuan ng uring obrero

nais kong matayo'y lipunang makatao

na serbisyo sa tao'y di ninenegosyo

- gregoriovbituinjr.

06.13.2024

* litratong kuha ng makatang gala sa Daang Espanya sa Maynila

Pangalagaan ang iisa nating mundo

PANGALAGAAN ANG IISA NATING MUNDO

sa isang sasakyan ay mayroong abiso

isang paalala sa ating kapwa tao

nasusulat: "Iisa lang ang ating mundo"

dagdag: "mahalin at ingatan natin ito"

dapat bang tayo'y maging environmentalist?

o mag-aral at tayo'y maging ecologist?

upang alagaan natin ang kalikasan

upang ating linisin ang kapaligiran

upang plastik ay mawala sa karagatan

upang basura'y mawala sa kabundukan

batid na ba kahit di tayo ecologist?

unawa ba kahit di environmentalist?

dapat nga'y nagkakaisa tayong kumilos

upang mapangalagaan nga nating lubos

ang ating kapaligirang kalunos-lunos

at tahanang kalikasang nanggigipuspos

- gregoriovbituinjr.

06.12.2024

* litratong kuha ng makatang gala mula sa isang komunidad ng maralita sa Rizal 

Ang mag-inang pusa

ANG MAG-INANG PUSA

nasa ilalim ng traysikel ang mag-ina

nang sila'y makita ko kaninang umaga

tinulaan matapos kong kodakan sila

at ngayong hapon, kayganda ng tagpo nila

kitang ang anak ay kanyang pinasususo

ganyan ang nanay, kahit na sa mga tao

ayaw na anak ay magutom na totoo

habang ako naman dito'y nakiusyoso

kung may pusa ka'y masarap sa pakiramdam

di dumudumi sa bahay, kanilang alam

agad ngingiyaw, animo'y nagpapaalam

na sila'y dudumi't lalabas ng tahanan

kaya bubuksan ko naman agad ang pinto

pagngiyaw, dama mo ang kanilang pagsuyo

isda lang ang sa kanila'y aking pangako

sa kanilang tila kapamilya't kapuso

hinahayaan lang sila dito sa bahay

habang ako'y nagsusulat at nagninilay

kwento'y nirerebisa kung ayos ang banghay

pabula sa pusa'y unawa kayang tunay?

- gregoriovbituinjr.

06.11.2024

Sikat na ang pandesal

SIKAT NA ANG PANDESAL

madalas kong bilhin tuwing umaga
ay diyaryo at pandesal tuwina
kinaugalian ko na talaga
na pagkagising, iyan ang kasama

kanina, pagbuklat ko ng balita
pandesal pala'y sikat sa banyaga
kaya ngayon naglalaro ang diwa
bilang papuri, tula ay kinatha

O, pandesal, lagi naming agahan
nasa Top 40 World's Best Bread Roll naman
sikat na ang paboritong agahan
tumanyag na ang pandesal ng bayan

pagpupugay sa sikat na tinapay
lasang Pinoy, malinamnam na tunay
pag may pandesal, loob ko'y palagay
madalas kasama sa pagninilay

- gregoriovbituinjr.
06.11.2024

* ulat mula sa pahayagang Abante, Hunyo 11, 2024, p.8

Higaan nila'y ilalim ng tricycle

HIGAAN NILA'Y ILALIM NG TRICYCLE

nakita ko kaninang umaga

ang kuting na ang kama'y kalsada

ang inahing pusa'y naroon pa

ilalim ng tricycle ang kama

nakapikit, tulog pa ang kuting

tila hinehele sa paghimbing

tiyak gutom ito pag nagising

at muli sa bahay maglalambing

hinanda ko na ang pritong isda

ulo, buntot, tinik sa alaga

hayop man sila'y may pusong sadya

naghahanap ng ating kalinga

ganyan kami sa loob ng bahay

sa pusang gala ay mapagbigay

habang narito at nagninilay

may nakakathang tula kong tulay

- gregoriovbituinjr.

06.11.2024

* kuhang litrato ng makatang gala sa tapat ng kanilang tahanan

Mag-ingat laban sa rabies

MAG-INGAT LABAN SA RABIES

kapag nakagat ka ng aso

o kaya'y nakalmot ng pusa

magpabakuna nang totoo

bago pa rabies ay lumala

anang ulat, dalawang paslit

umano'y namatay sa rabies

bakuna'y huwag ipagkait

sa kagat ay huwag magtiis

huwag itong balewalain

lalo't ito'y leeg pataas

ito'y dapat agad gamutin

bago lumala ang sintomas

balita'y nakababahala

habang kayraming pusa't aso

sa lansangan ang gumagala

kahit pa ito'y alaga mo

rabies pala'y nakamamatay

pag di ito agad nagamot

na pag nilagnat ka't naratay

ah, rabies nga'y nakakatakot

- gregoriovbituinjr.

06.10.2024

* batay sa ulat na "Dalawang paslit, patay sa rabies," mula sa pahayagang Pang-Masa, Hunyo 10, 2024, headline at pahina 2.

Silang pinanganak sa bahay

SILANG PINANGANAK SA BAHAY

lahat sila'y isinilang dito sa bahay

pati mga kuting na bago lang panganak

una'y dalawa ang isinilang ng nanay

sunod ay anim, sunod ay apat na anak

iba'y sinilang sa likod ng aparador

narinig ko noon ang kanilang ngiyawan

iba'y doon sa likod ng refrigerator

at natuto akong sila na'y alagaan

hanggang namatay ang ina't tila nalason

nang umuwi ng bahay, ito'y nagsusuka

hanggang ito'y nalugmok, di na nakabangon

natagpuan na lang naming ito'y patay na

kaya mga pusang itong dito sinilang

ay talagang inaalagaan na namin

pag dudumi sila'y pupunta sa labasan

kaya di nangangamoy ang tahanan namin

ang may batik na itim, unang henerasyon

na may anak na tatlo't nabuntis pa muli

ang kulay kahel, ikalawang henerasyon

na naglalambing kaya Lambing ang taguri

ang ibang pusa'y may iba nang tinirahan

o kinasama na ng ibang pusang gala

buti't ang iba'y narito lang sa tahanan

na madalas tinitirhan namin ng isda

- gregoriovbituinjr.

06.09.2024

Inagawan ng higaan

INAGAWAN NG HIGAAN

hoy, naunahan mo ako diyan, ah,

sabi ni Lambing kay Mingming kanina

upuang pula'y higaan ni Lambing

ang nakahiga ngayon ay si Mingming

ang nasabi ko na lang sa dalawa

aba'y huwag kayong mag-aaway, ha?

si Lambing ay natulog na sa sahig

dahil si Mingming sa silya na'y himbing

ganyan magmahal ng mga alaga

ganyan magmahal ang mga alaga

walang mapapala aa pag-aaway

buting makiusap nang malumanay

dalawa naman ang upuang pula

isa'y tambayan ng pusa tuwina

ang isa'y upuan ko sa trabaho

na higaan nila pag wala ako

- gregoriovbituinjr.

06.09.2024

Pamilya'y nautas sa kidlat

PAMILYA'Y NAUTAS SA KIDLAT

madalas, di inaasahan

ang pagdating ng kamatayan

paano ba paghahandaan

kung ang insidente'y biglaan

tulad ng natunghayang ulat

na pamilya'y namatay lahat

dahil tinamaan ng kidlat

balita ngang nakagugulat

nasa labasan sila noon

nang tamaan ng kidlat doon 

namatay agad sila roon

pasado alas-tres ng hapon

anong aral ang makakatas

bakit mag-anak ay nautas

sadya bang kanila nang oras

ganyang nangyari'y di mawatas

- gregoriovbituinjr.

06.08.2024

* ulat mula sa pahayagang Bulgar, Hunyo 7, 2024, headline at pahina 2

Pag-uwi

PAG-UWI

nahihimbing si muning

nang ako ay dumating

habang aking binuklat

ang nabili kong aklat

nagbasa-basa muna

nang may maalaala

kinuha ang kwaderno

agad nagsulat ako

isa munang taludtod

dahil lapis na'y pudpod

natapos ko ang saknong

ngunit kayraming tanong

paano aakdain

ang bawat simulain

na habang nagninilay

asam ko'y magtagumpay

nang alaga'y magising

binigyan ng pagkain

ako'y napatingala

at may bago nang paksa

- gregoriovbituinjr.

06.07.2024

Dagim

DAGIM

isang uri ng ulap ang dagim

dala'y ulan, ulap na maitim

pag tanghali'y biglang kumulimlim

tingni't dagim na kaya nagdilim

sa Ingles, ito pala ang nimbus

kung di ulan, dala nito'y unos

kung nasa lungsod, baha'y aagos

kung lupa'y tigang, tuwa mo'y puspos

gamitin ang sariling salita

sa ating kwento, dula o tula

sa sanaysay, ulat o balita

upang mabatid ito ng madla

ngayon nga'y agad kong nalilirip

pag may dagim, tapalan ang atip

maghanda bago tayo mahagip

dapat tao't gamit ay masagip

- gregoriovbituinjr.

06.07.2024

* dagim - ulap na maitim at nagdadala ng ulan, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 250

Ginisang sardinas

GINISANG SARDINAS

niluto ko na naman / ay ginisang sardinas

na sinahog ko'y bawang, / kamatis at sibuyas

pagkain ng mahirap, / kinakain kong wagas

na habang nangangarap / ng lipunang parehas

ay nawiwili namang / makisalo madalas

sa katoto't kasamang / gaya ko'y maralita

kasama sa lansangan / ng uring manggagawa

kami'y nakikibaka / habang kinakalinga

ang kapwa mahihirap / na sangkahig, santuka

ginisang sardinas man / ang aming inuulam 

saya ng kalooba'y / sadyang mararamdaman

habang nagkakaisang / itatayo ang asam

ang magandang sistema't / makataong lipunan

-gregoriovbituinjr.

06.06.2024

*mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://fb.watch/swTjeGQ1Cn/ 

Ang tula'y aking tulay

ANG TULA'Y AKING TULAY

ang tula'y aking tulay

sa masang matatatag

sa kanila ko alay

bawat paksang nilatag

halimbawa'y dalita

ramdam lagi ang hirap

di basta kawanggawa

ang dapat na malasap

kundi ang pagbabago

nitong sistemang bulok

sa tula ba'y paano

sa pagkilos mag-udyok

kaya sa adhikaing

baguhin ang sistema

makata'y may tungkuling

pagkaisahin sila

tula'y pagpapatuloy

ng saknong at taludtod

kahit na kinakapoy

pagtula'y aking lugod

tula'y tulay ko't layon

sa dukha't sambayanan

ito ang aking misyon

sa daigdig at bayan

- gregoriovbituinjr.

06.06.2024

Hunyo 5, 2024

HUNYO 5, 2024

ikasandaan dalawampu't limang anibersaryo

ng pagkakapaslang kay Heneral Antonio Luna

at ikasampung anibersaryo ng kamatayan

ng magiting na kasamang si Ka Romy Castillo

ginugunita'y pang-apatnapung anibersaryo

ng World Environment Day, ito'y isang paalala

kaarawan din ng katotong Danilo C. Diaz

makatang kilala sa kanyang mga tula't bugtong

pagpupugay sa lahat ng mga may kaarawan

ngayong ikalima ng Hunyo, mabuhay po kayo!

di ko man mabanggit sa tula ang inyong pangalan

ang mahalaga'y personal ang pagbati sa inyo

ngayong World Environment Day, isipin ang daigdig

pakiramdaman mo't puso ng mundo'y pumipintig

sa pagprotekta nito, tayo na'y magkapitbisig

at huwag hayaang sistemang bulok ang manaig

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

* Heneral Antonio Luna (Oktubre 29, 1866 - Hunyo 5, 1899)

* Ka Romy Castillo (Marso 8, 1952 - Hunyo 5, 2014), dating bilanggong pulitikal noong panahon ng batas militar at unang pangulo ng Bukluran ng Manggagawa para sa Pagbabago (BMP) (circa 1993)

* World Environment Day - first held in 1974

* mga litrato mula sa google

Pananghalian

PANANGHALIAN

kamatis, pipino't sibuyas ang pananghalian

habang ang inumin ko naman ay nilagang bawang

nagtitipid na'y nagpapalakas pa ng katawan

iwas-karne, at habang walang isda'y gulay naman

mabuti ngang kalusugan pa rin ang nasa isip

bagamat maraming suliranin ang halukipkip

lagi mang sa putik nakatapak ay nalilirip

ang mga pagkilos naming marami ring nahagip

ah, payak na pananghalian ngunit pawang gulay

busog ka na, diwa't kalooban mo pa'y palagay

mabuting pampalusog habang dito'y nagninilay

upang makapagsulat ng kwento, tula't sanaysay

tara, mga katoto, at ako'y saluhan ninyo

tulad ko'y tinitiyak kong mabubusog din kayo

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

Nais ko pa ring mag-aral

NAIS KO PA RING MAG-ARAL

di pa huli ang lahat / upang mag-aral muli

maganda ring tapusin / ang kurso kong pinili

kailangan ko lamang / talagang magpunyagi

gayong ako rin naman / ay di nagmamadali

o kaya'y palitan na / ang aking dating kurso

baka di na interes, / pumurol na ang ulo

di ko natapos noon / ang BS Math kong kurso

dahil agad nagpultaym / yakap ang aktibismo

baka kunin ko ngayon / BS Pilipino na,

malikhaing pagsulat / o pagdidiyarista

hahanapin kung saan / nababagay talaga

na pagtutuunan ko / ng sakripisyo't pwersa

bagamat aktibismo'y / di ko naman iiwan

sapagkat ako'y isang / aktibistang Spartan

adhika ko lang ngayo'y / makapagtapos naman

ng kursong nababatay / sa aking kakayahan

edad ko'y kalahating / siglo na ring mahigit

halos tatlong dekadang / pultaym, ngayon hihirit

taon ng pag-aaral / ay baka isang saglit

habang ipapasa ko / ang bawat pagsusulit

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

* litrato mula sa pahayagang Abante, 05.23.2024, p.8

Buklog

BUKLOG

ayon sa diksyunaryo, may entabladong sayawan

tinatawag na buklog ang estrukturang kawayan

na ang taas ay abot dalawampung talampakan

ginagamit na sayawan kapag may pagdiriwang

nakikinita ko na sa aking imahinasyon

na sa lalawigan ay palasak din ang ganoon

may estrukturang kawayan kapag may selebrasyon

salamat, may buklog, katutubong salita iyon

baka magandang gamitin ang nasabing salita

sa mga kwento, tula't balita kong inaakda

tungkulin ko ring pasikatin ang ganyang kataga

bilang pagpapayabong na rin sa sariling wika

subalit laliman pa natin ang pananaliksik

kung buklog ay wastong gamitin, di basta isiksik

lalo't pag may nasaliksik, ako na'y nananabik

na gamitin ito sa mga kathang sinatitik

sa pananaliksik, ito'y ritwal pasasalamat

ng mga Subanen, katutubo sa komunidad

di lang estrukturang kawayan, kundi kalinangan

ng mga katutubo sa kanilang pagdiriwang

pasasalamat dahil ani nila'y masagana

pagkaligtas mula sa karamdaman o sakuna

sa mga bagong hirang na pinuno'y pagkilala

di lamang estrukturang kawayan kundi kultura

- gregoriovbituinjr.

06.05.2024

Pinaghalawan:

UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 200

https://en.wikipedia.org/wiki/Buklog 

https://www.facebook.com/PHinFrankfurt/photos/buklog-thanksgiving-ritual-system-of-the-subanennational-heritage-month-2020-par/797641590764517/ 

Anong nasa pagitan ng palad at galang-galangan?

ANONG NASA PAGITAN NG PALAD AT GALANG-GALANGAN?

ano bang tawag sa pagitan

ng palad at galang-galangan?

hinahanap kong sadya iyan

upang magamit sa tulaan

para rin sa paglalarawan

ng isport o ng martial art man

matigas na bahagi iyon

dikit sa palad na malambot

pinatatama kasi roon

ang bola ng balibolista

pag kanya nang hinampas iyon

tiyak di palad ang pantira

sa kung fu film napapanood

pantira ay sakong ng palad

kaya di palad na malambot

kundi ang bahaging matigas

gilid ng palad nga'y panagâ

ng karatista at judoka

kung sa boksingero, kamao

iba pag sa balibolista

sakong ng palad ang tatama

hanggang ngayon ay hanap ko pa

sa iba't ibang diksyunaryo

kung isa-isahin talaga

baka nga matanda na ako

ay di ko pa rin nakikita

kaya tulong ang kailangan

ng abang makatang tulad ko

wrist sa ingles, galang-galangan

palm ay palad, at ano naman

ang tawag sa pagitan nila

kung alam mo, sabihan ako

taospusong pasasalamat

agad masasabi sa inyo

- gregoriovbituinjr.

06.04.2024

Pinaghalawan ng litrato:

https://www.facebook.com/TriviaAndFactsPhilippines/photos/a.114199990276994/192280899135569/?type=3 

https://www.facebook.com/TriviaAndFactsPhilippines/posts/ngayong-araw-atin-namang-balikan-ang-minsan-ng-naging-salin-ng-lupon-ng-agham-pa/654524966244491/ 

https://promova.com/english-vocabulary/parts-of-the-hand-vocabulary 

https://loveenglish.org/parts-of-the-hand/ 

Dapithapon, dapit-tanghali, dapit-umaga

DAPITHAPON, DAPIT-TANGHALI,  DAPIT-UMAGA

noon pa man, dapithapon na'y batid

at sa kwento't tula na'y nagagamit

oras ng pag-aagawdilim iyon

bandang mag-iikaanim ng hapon

mayroon pa palang dapit-tanghali

oras bago ang ganap na tanghali

bandang alas-onse na iyong sadyâ

sa pananghalian na'y naghahandâ

at nariyan din ang dapit-umaga

o nagbukangliwayway nang talaga

mga salitang ngayon lang napansin

na sa kwento't tula na'y gagamitin

magagandang salitang natagpuan

na dagdag sa kaalaman ng bayan

sino pa bang diyan magpapasikat

bukod sa makata'y ang masang mulat

di namimilosopong masasabi

o salita'y inimbento lang dini

pagkat ito'y nalathalang totoo

sa iginagalang na diksyunaryo

- gregoriovbituinjr.

06.04.2024

* nasaliksik mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 265

Halik

HALIK

paano daw hagkan ang sinisinta?

idikit ang labi sa labi niya!

inyong pusong magkausap tuwina

at inyong damdamin ang mapagpasya

halik ba'y patungkol lang sa pagdampi

ng labi mo sa anumang bahagi

ng katawan ng iyong sintang mithi

na dama mo'y pag-ibig na masidhi

sa tahanan pag dumating ang mahal

o saang lugar nagtagpo't dumatal

pupupugin ng halik na kaytagal

maging asam ninyong pagsinta'y bawal

O, halik, halika sa aking tabi

ako'y pupugin sa noo ko't pisngi

- gregoriovbituinjr.

06.04.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

Hapunan

HAPUNAN

matapos ang aming maghapong gawa

ay kailangang maghapunan na nga

upang lamnan ang tiyan, puso't diwa

may nilagang itlog, tilapyang prito

may talbos ng kamote pa't pipino

tanging maybahay ang aking kasalo

animo'y may paruparo sa tiyan

tila nadama ko'y katiwasayan

gayong nasa makauring digmaan

maya-maya lang ako'y napadighay

ang loob ko'y tila di mapalagay

buti't si misis ay nakaalalay

tinagay ko'y dalawang basong tubig

ramdam ang ginaw sa gabing kaylamig

kaya hinalukipkip yaring bisig

pagkatapos kong hugasan ang pinggan

ay nagtungo na kami sa higaan

ngunit diwa ko'y naglakbay na naman

- gregoriovbituinjr.

06.03.2024

Sa pagsalubong ng bukangliwayway

SA PAGSALUBONG NG BUKANGLIWAYWAY

sumikat ang araw / na dala'y pag-asa

na may kalutasan / ang bawat problema

kinakaharap na / ang bagong umaga

tulad ng pag-ibig / ng minutyang sinta

aking gugugulin / ang buong maghapon

upang pagnilayan / bawat mga hamon

nasa isip lagi / ang layon at misyon

na baka magwagi / sa takdang panahon

maraming kasama / sa bukangliwayway

kay-agang gumising / na di mapalagay

agad nagsiunat / at muling hinanay

ang mga gawaing / dapat mapaghusay

may bagong pag-asang / dapat madalumat

ng sanlaksang dukhang / sa ginhawa'y salat

sa bukang liwayway, / maraming salamat

ang pagsalubong mo'y / pag-alay sa lahat

- gregoriovbituinjr.

06.02.2024