Si Miss Gina Lopez, Environmentalist

SI MISS GINA LOPEZ, ENVIRONMENTALIST

dalawang beses ko lang siyang nakita ng personal

una'y sa loob ng bulwagan ng D.E.N.R.

kung saan niralihan namin ang kanyang tanggapan

pinapasok kami't mga isyu'y pinag-usapan

ikalawa'y sa labas ng D.E.N.R., nang dumamay

sa mga taga-Greenpeace na iginapos ang kamay

nang si Miss Gina Lopez ay di na pinasang tunay

ng Commission of Apointments sa pwesto niyang taglay

at ngayong araw, siya'y naalala ko't ng tao

sapagkat ngayon ang ikalawang anibersaryo

ng kanyang pagkamatay, isang dakilang totoo

siyang naglingkod ng mahusay bilang sekretaryo

taospuso akong nagpupugay, Miss Gina Lopez

kaygaling mong pinuno ngunit nawalang kaybilis

inspirasyon sa henerasyong parating, paalis

maraming salamat sa paglilingkod sa bayang hapis

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

* litrato mula sa Greenpeace

Timba't tubig

TIMBA'T TUBIG

dapat mag-ipon, nawawalan ng tubig sa gabi

upang may maipambuhos sakaling mapatae

at may maibanlaw sa sinabunang kilikili

ma-ipon din ng tubig sakaling nais magkape

may ilang timba naman tayong mapapag-ipunan

kaya sa araw pa lang, punuin na ang lalagyan

at pag nagutom sa gabi'y magluluto sa kalan

dapat may tubig sa pagluluto't paghuhugasan

anupa't tubig ay buhay na kailangan natin

sa araw-araw nating pamumuhay at gawain

maliligo, maglalaba, magluluto, kakain

kaya gamitin ng husay at huwag aksayahin

mumunting timbang sana'y di butas, ating kasama

upang maging maalwan ang buhay, di man sagana

maraming salamat sa tubig, ang buhay ng masa

ang mawalan ka ng tubig ay tunay na disgrasya

- gregoriovbituinjr.

08.19.2021

Magboluntaryo para sa Ilog Pasig

MAGBOLUNTARYO PARA SA ILOG PASIG

kaytagal ko nang nais gawin ang isang mithiin

upang makatulong sa kalikasang nabibikig

sa dami ng basura, nawa'y ito'y magawa rin

magboluntaryo sa paglilinis ng Ilog Pasig

kahit na kalahating araw lang sa isang linggo

ay magboluntaryo sa organisasyon o grupo

halimbawa'y apat na oras lang tuwing Sabado

upang hindi lang sa teorya ako may magawa

kundi hands-on na aktwal na pagkilos ang malikha

na sa paglilinis ng ilog ay kasamang sadya

ang Ilog Pasig ang commitment ko sa World River Run

upang linisin ang ilog na ito't alagaan

salita'y sumpa, anang Kartilya ng Katipunan

kaya sinalita ko'y dapat bigyang katuparan

sertipiko'y aking natanggap sa partisipasyon

sa World River Run na nakapagbigay inspirasyon

upang magboluntaryo sa isang hamon at misyon

hindi ba't pagboboluntaryong ito'y anong ganda

na para sa kalikasan ay may magagawa ka

sa paglilinis ng ilog ay magiging kasama

kailangan ko ngayong gawin ay sila'y hanapin

at sabihin sa kanila ang aking adhikain

hindi man pultaym ay maging bahagi ng gawain

sa misyong ito sana ako'y kanilang tanggapin

- gregoriovbituinjr.

08.17.2021

* Ang World River Run ay isang pandaigdigang Virtual Running Event na naganap mula Hunyo 3-5, 2021. Natanggap naman ng makata ang kanyang sertipiko sa email noong Hunyo 9, 2021.

Brocolli

BROCOLLI

paninda't pasalubong ni misis iyang brocolli

galing pang lalawigan, tanim ng kanyang kumare

binebenta lang sa kakilala, di sa palengke

dahil sa lockdown, di ko rin mailako sa kalye

at dahil daw galing pa sa malamig na probinsya

dapat iluto na, dahil baka agad malanta 

agad kong iniluto't inihalo sa ginisa

tulad ng delatang sardinas o anumang tuna

lalo ngayong lockdown, brocolli'y panlaban sa gutom

mapagkukunan din ng hibla, protina, potasyum

pampalusog ng katawan, may selenyum, magnesyum

bitamina A, C, E, K, folic acid at kalsyum

ani misis, katamtamang luto, di lutong luto

subalit lutuin ito ng may buong pagsuyo

masarap na, pampalusog pa't di masisiphayo

kapara'y pagsintang pag nalasaha'y buong-buo

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Paalala't palala na ang kalikasan

PAALALA'T PALALA NA ANG KALIKASAN

magtanim ng puno, paalala ng kalikasan

pagkat umuunti na ang gubat sa ating bayan

tara nang magtanim, palala na ang kalikasan

kung laging mawawalan ng puno sa kagubatan

kayrami nang nagpuputol ng malalaking puno

upang gawing troso't maging limpak-limpak na tubo

ang pangangalaga sa kalikasan ba'y naglaho

kaya malalaking gubat na'y nakalbo't natuyo

paalala lamang ang nariritong babasahin

upang ating mundo'y alagaan at unawain

lalo na ang kagubatang bihirang bisitahin

kaya nangyayari rito'y di natin napapansin

hanggang pagbabasa na lang tayo, basa nang basa

wala ring magawa kahit na natutunghayan pa

anong gagawin upang tumugon sa paalala

kung malayo ka sa kagubatang di mo makita

kahit lungsod man, paalalang ito'y itaguyod

maano't baka minsan ay mapalayo sa lungsod

nayakag magtanim ng puno sa bundok, kaylugod

kaysa walang magawa sa problema't nakatanghod 

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Sunog na sinaing

SUNOG NA SINAING

naamoy ko na lamang ang nasunog na sinaing

kaya bigla akong balikwas sa pagkakahimbing

agad kong pinatay ang kalan, di man lang nainin

sunog ang gilid, sandaling idlip, buti't nagising

di ko naman nais pabayaan, napaidlip lang

mangyari'y napuyat kasi ng gabing nakaraan

napapikit lang saglit at humilig sa sandalan

marahil ang mali ko'y di hininaan ang kalan

aba'y kaysarap pa naman ng aking panaginip

pagkat kasama ko ang diwatang kaakit-akit

isa ako roong kabalyernong di makaidlip

hangga't natatanaw ko ang diwatang anong rikit

ganyan nga ang napapala ng antuking makata

kung di matutulog ng maaga'y puyat ngang bigla

isa itong karanasang di malimutang pawa

dahil pag naulit pa'y walang kaning ihahanda

- gregoriovbituinjr.

08.16.2021

Biodegradable

BIODEGRADABLE

sa isang groseriyang binilhan ng makakain

sa pinambalot sa tinapay may tatak na angkin

malaking BIODEGRADABLE ang nasulat man din

sa mga bumibili'y bilin itong dapat gawin

paalala upang gamitin nati'y nabubulok

di na plastik ang gamitin habang may nilulunok

pagkat kung basurang plastik sa kanal nagsipasok

ay dama ng bayan pag bumaha'y talagang lugmok

lalo't naglulutangan na sa laot ang plastik

sa lansangan, ilog, sapa, plastik na'y sumisiksik

na kahit mga mangingisda't isda'y humihibik

katubigan na'y nilulunod ng tao sa plastik

di nabubulok ang plastik, non-biodegradable

kapaligirang malinis ang ating hinahabol

gamitin at itaguyod ang biodegradable

subalit magtanim pa rin ng puno, madlang pipol

sa pagtataguyod nito'y saludo akong sadya

abiso ng tindahang yao'y abutin ng madla

bilin araw-araw, huwag ipagwalangbahala

kung aangkining prinsipyo'y huwag mabalewala

- gregoriovbituinjr.

08.15.2021

Paghigop ng sabaw

PAGHIGOP NG SABAW

matapos kunan ng dugo'y bumili ng halaan

upang siya kong iluto't maging pananghalian

na sinahugan ng talbos, sibuyas, luya't bawang 

ayos na ang buto-buto, anong sarap ng ulam

dinamihan ng tubig at nagsabaw ng di labis

katamtaman lang, habang nilulutong walang mintis 

nilagyan man ng asin, sabaw ay manamis-namis

sapat lang sa kalusugan ng katawang manipis

tama lang pala ito matapos kunan ng dugo

kaya humigop muna ng sabaw bago sumubo

habang kumakain ng halaan ay napagtanto

na saanman ang labanan ay di dapat sumuko

parang nasa digmaan ang kanina'y paghahanda

nasa parang ng digmaang hinanda'y puso't diwa

matapos kunan ng dugo, sabaw yaong tinungga

tila medalya ng tagumpay ang natamong pala

- gregoriovbituinjr.

08.14.2021

Hindi biro ang nagbabagong klima

HINDI BIRO ANG NAGBABAGONG KLIMA

tatawa-tawa ka pa, di nagbibiro ang klima

aba'y di mo pa ba naranasan ang masalanta?

tingnan mo lang ang aral kina Ondoy at Yolanda

saka sabihing joke lang ang nangyari sa kanila

tila nagbabagong klima'y paglukob ng halimaw

na sa ating mga likod nagtarak ng balaraw

di mawari ang nasalanta, masa'y humihiyaw:

"Climate emergency is not a joke! Climate Justice Now!

palitan na ang bulok na sistemang mapaniil

tigilan na ang pagsunog ng mga fossil fuel

na pinagtutubuan ng kapitalismong taksil

unahin ang mga coal plants na dapat mapatigil

habang patuloy lang ang korporasyong malalaki

sa pagpondo sa ganyang planta'y di mapapakali

tingnan ang pamahalaan, kanino nagsisilbi

sa korporasyon o sa masang nasa tabi-tabi

kayraming nasalanta, namatay at nagtitiis

nasisirang kalikasan ba'y ito ang senyales?

dapat tayong mag-usap, ano ba ang Climate Justice?

ano nang kaisahan sa kasunduan sa Paris?

huwag magtawa pagkat buhay ang nakasalalay

noong mag-Yolanda sa Leyte'y nagkalat ang bangkay

"Climate emergency is not a joke!" tayo'y magnilay

klima'y di nagbibiro sa mensahe niyang taglay

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* ang ibig sabihin ng PMCJ na signatory sa plakard ay Philippine Movement for Climate Justice

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Itigil na ang girian

ITIGIL NA ANG GIRIAN

ngayong Agosto'y may kasaysayang batid ng masa

anibersaryo ng pagbagsak ng bomba atomika

sa bansang Japan, sa Nagazaki at Hiroshima

at lumipol ng libo-libong mamamayan nila

habang patuloy sa dusa ang mga hibakusha

pitumpu't anim na taon na ang nakalilipas

ay nagbubuo pa rin ang mga bansang may angas

ng samutsaring mga nakamamatay na armas

na panakot sa bansang sa kanila'y di parehas

banta sa bansang tila di marunong maging patas

bomba atomika noon, armas nukleyar ngayon

kailan ba matitigil ang ganoong imbensyon

bakit patuloy ang paligsahan ng mga nasyon

susumbatan lang sila ng kasaysayan kahapon

kung depensa nila'y pandepensa lang nila iyon

ano bang konsepto nila ng lahi't kalayaan

bakit patuloy ang sistema ng mga gahaman

ah, itigil na ang mga girian at labanan

pagpapakatao ang dapat nating pagsikapan

at maitayo ang isang makataong lipunan

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

* ang aklat sa larawan ay nabili ng makata sa Book Sale, Farmers branch, 12.28.2020

* ayon sa kasaysayan, bumagsak ang bomba atomika sa Hiroshima noong Agosto 6, 1945, at sa Nagasaki tatlong araw makalipas.

* tinatayang nasa 135,00 ang total casualty sa Hiroshima, at 64,000 sa Nagasaki, ayon sa https://www.atomicarchive.com/resources/documents/med/med_chp10.html

Umaliwalas din ang panahon

UMALIWALAS DIN ANG PANAHON

ilang araw umulan, di na makapaglimayon

nasa lungga lang at lumilikha ng mithi't layon

ngunit ngayon ay umaliwalas din ang panahon

sana madama na'y ganito sa buong maghapon

kakatha na lang ng kung anu-ano ang makata

lalo na't di naman mahusay sa pagsasalita

animo'y tahimik na langay-langayan ang dila

na biglang lalayo na lamang dahil nahihiya

nais kong magpala ng semento't gawin ang hagdan

ngunit umaalma ang mga bulate sa tiyan

di malaman ang gagawin, nagugulumihanan

ah, mabuting magluto muna ng kanin sa kalan

panahong maaliwalas ang salubong sa masa

habang ngayong lockdown, kayraming gutom na pamilya

anong ibinabadya ng panahong anong ganda

na pagkatapos ng unos ay may bagong umaga

- gregoriovbituinjr.

08.13.2021

Indayog sa umagang kaylamig

INDAYOG SA UMAGANG KAYLAMIG

tinatakasan ko ang daigdig

upang sa musa'y makipagniig

kukulungin ko siya sa bisig

at kukwintasan ng mga titig

upang angkin kong iwing pag-ibig

ang sa kanyang puso'y makalupig

habang namumutawi sa bibig

ang tulang nais kong iparinig

sa kabilang banda'y naulinig

ang kung anu-anong pang-uusig

kapitalista'y hamig ng hamig

manggagawa'y wala nang makabig

sa isyung ito'y ano ang tindig

sa gawaan ng mga pinipig

bakit daw nilalako'y malamig

buti't mainit-init ang tupig

basta huwag lamang makabikig

sa lalamunan at abang tinig

ang tulang may anong pahiwatig

mga isyung pawang naulinig

makata'y nagpapakasigasig

sa umagang ano ba't kaylamig

kahit na siya'y nangangaligkig

inom lang ng bitamina't tubig

- gregoriovbituinjr.

08.13,2021

* INDAYOG - sinukat na daloy ng mga salita at parirala sa berso o prosa, mula sa U.P. Diksiyonaryong Filipino, pahina 497

Ulam ko'y mangga naman

ULAM KO'Y MANGGA NAMAN

nakakasawa nang ulamin ang mga delata

tila baga sikmura mo'y tuluyang napupurga

ang pinasok nga sa bibig ay iniluluwa na

na para ka nang naglilihi pagkat nasusuka

kaya nag-uulam din ng mangga paminsan-minsan

upang panlasa'y maiba naman sa karaniwan

may kanin pa ring palasak sa anumang kainan

malasa rin ang bagoong na sadyang kainaman

habang pinagninilayan ang sunod na gagawin

habang iniisip paano iyon tatapusin

habang nasa diwa ang pagtupad sa adhikain

habang sakit ng kalamnan ay pinisil-pisil din

aba'y manamis-namis pa ang manggang manibalang

sa sarap dama'y tila sa ere palutang-lutang

animo'y nananaginip, diwa'y umiilandang

anong wagas ng pagsinta sa natatanging hirang

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

Huwag nang pondohan ang fossil fuel

HUWAG NANG PONDOHAN ANG FOSSIL FUEL

teyoretikal at anong bigat ng panawagan

na "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

kung di mo aaralin ay di mauunawaan

upang isyu'y mas maintindihan ng taumbayan

susubukan kong ipaliwanag ang mga ito

sa iba'y maibahagi ang mahalagang isyu

nais kong pagaanin sa pamaraang alam ko

ipaliliwanag ko sa tula para sa tao

kumbaga sa usok na sadyang nakasusulasok

ginagastusan ng kapitalista'y pulos usok

kalikasa'y balewala basta tubo'y pumasok

magkadelubyo man sa kita pa rin nakatutok

kahit na nakasisira ng ating kalikasan

nagpapadumi sa hangin, polusyong nananahan

at kaylaki ng epekto sa ating kalusugan

greenhouse gases pa'y sa papawirin nagsalimbayan

fossil fuel ang tawag sa pinagsusunog nila

sapagkat galing sa fossil na nabuo noon pa

mula sa labi ng mga organismong wala na

tulad ng dinasor sa usaping geolohika

habang patuloy lang ang malalaking korporasyon

sa pagpondo ng mga enerhiyang ibinabaon

lang ang mundo sa kapariwaraan, ito'y hamon

sa mga gobyernong gawin na ang tamang solusyon

kaya tigilan na ang pagpondo sa fossil fuel

ng coal plants na pagbuga ng usok ay di mapigil

ng crude oil o ng petrolyong gasolina't diesel

ng natural gas na ang pagsunog ay di matigil

mas dapat pondohan ang pangangalaga sa klima

mas pondohan ang pagpigil sa pagbuga ng planta

ng coal at paggamit ng kerosina't gasolina

mas dapat pondohan ang kinabukasan ng masa

unahin naman ang kapakanan ng mamamayan

at kinabukasan ng nag-iisang daigdigan

ang "No to fossil fuel finance! Yes to climate finance!"

sa maikling tulang ito sana'y naunawaan

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala noong SONA 2021

Paalala sa nagyoyosi

PAALALA SA NAGYOYOSI

paskil na paalala'y huwag pong balewalain

dahil bawat dumi ninyo'y naglilinis ang Admin

aba'y napakasimple lang po ng kanilang bilin

yosi'y huwag itaktak sa sulok nang di mangitim

ang pakiusap nila'y "konting disiplina lang po"

kayo bang naninigarilyo'y di napapanuto?

ang inyong tinaktak sa dumi'y sila ang hahango

nang opisina'y gumanda't di mangamoy, bumaho

gumawa kayo ng sariling ashtray o titisan

kung saan ninyo itataktak ang upos na iyan

sa mga nagyoyosi disiplina'y kailangan

aba'y kailangan pa bang isaulo pa iyan?

sistemang bulok nga'y nais nating palitang sadya

iyan pa kayang upos ang di maitapong tama

sa simpleng pakiusap nila sana'y tumalima

baka ginawa ninyo'y ibalik sa inyong kusa

- gregoriovbituinjr.

08.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa tanggapan ng Zone One Tondo Organization (ZOTO) sa Navotas

Mangga't santol sa pananghalian

MANGGA'T SANTOL SA PANANGHALIAN

mangga, santol at bagoong ang minsan ay pang-ulam
na maganda't mayroon sa katabing tindahan lang
lalo ngayong may lockdown, walang basta makainan
buti't mayroong bungang nakabubusog din naman

ihanda ang pagkain bago sa mesa lumusob
kunin ang kutsilyong matalas, simulang magtalop
ng mangga't santol, at gayatin sa nais mong hubog
pinagbalatan ay ilagay sa lupa, pang-compost

ihalo na ang bagoong, simulan nang kumain
kaysarap pa nito sa mainit-init na kanin
paalala, buto ng santol ay huwag lunukin
mahirap na kung sa lalamunan mo'y makahirin

simpleng pagkain habang wala pang salaping sapat
upang makabili ng litsong, ah, nakabubundat
mabuti pa ang mangga't santol sa panahong salat
kaysa umasa sa ayuda't mamatay ng dilat

- gregoriovbituinjr.
08.10.2021

Pagpupugay sa katutubo

PAGPUPUGAY SA PANDAIGDIGANG ARAW NG MGA KATUTUBO
(International Day of the World's Indigenous Peoples)

katutubo'y kilanlin
may kultura ding angkin
sila'y kapwa din natin
na dapat igalang din

sila'y hindi hiwalay
kundi kaisang tunay
may sariling palagay
sa bansa'y nabubuhay

nanggaling sa kanila
itong ating historya
bansang ito'y ano ba
sakaling wala sila

pinagkakautangan
sila ng ating bayan
niring buhay at yaman
at lupang tinubuan

ang mga katutubo'y
kapatid at kapuso,
kapamilya't kadugo
iisa ng ninuno

ang ating kalikasan
ay pinangalagaan
sila'y pahalagahan
katulad ng magulang

silang mapagkalinga
at nauna sa bansa
ninunong nangalaga
sa tinubuang lupa

katutubo't kaisa'y
ipagtanggol tuwina
at ngayong araw nila'y
binabating talaga

taos na pagpupugay
sa katutubong tunay
mula sa puso'y alay
mabuhay! O, mabuhay!

- gregoriovbituinjr.
08.09.2021

Di man pansinin sa pagyoyosibrik

DI MAN PANSININ SA PAGYOYOSIBRIK

pansin ko, walang pumapansin sa aking kampanya
laban sa upos ng yosi, dahil kakaiba ba?
bakit ako ang gumagawa, bakit di ang iba?
bakit ginagawa ko ito, para ba sa masa?

subalit kahit na ganoong walang pumapansin
patuloy pa rin ako sa niyakap na layunin
kaysa makitang bayan ay sa upos lulunurin
lalo na't isda sa laot, upos na'y kinakain

kailangang kumilos at magbigay halimbawa
isang pagbabakasakali tumulong din ang madla
na kalinisan din ng paligid ay maunawa
na di tapon dito, tapon doon ang ginagawa

baka sadyang mahina lang ako sa pagtaguyod
na upos sa kalikasan ay di nakalulugod
na baka isda sa laot sa upos na'y malunod
na walang kapupuntahan ay nagpapakapagod

hayaan n'yo na ako sa ginagawa kong ito
na sa bote'y magtipon ng upos ng sigarilyo
kapara ng ekobrik ay yosibrik ang gawa ko
adhikaing ito sa kapwa'y di naman perwisyo

- gregoriovbituinjr.
08.04.2021

Ang maging magsasaka sa lungsod

ANG MAGING MAGSASAKA SA LUNGSOD

mabuti't nakapagpapatubo na rin sa paso

ng mga tanim na halamang kitang lumalago

di naman magsasaka ngunit nakapagpatubo

ng tanim sa lungsod na di pansin ang pagkahapo

ganyan ang iwing buhay sa nanalasang pandemya

kahit nasa kalunsuran ay maging magsasaka

magtanim ng gulay sa paso, munggo, talong, okra

at iba pa't pagsikapang alagaan tuwina

kahit ako'y lumaki man sa aspaltadong lungsod

nadama kong ang gawaing ito'y nakalulugod

tamang pagtatanim ay inaral at sinusunod

at gawaing ito sa madla'y itinataguyod

sa labas lang ng bakuran naglagay ng pananim

sa mga paso lang na mula gusali ang lilim

wala mang lupang malawak, may lupa'y pwede na rin

mahalaga'y makapagpatubo't may aanihin

di man sadya'y naging magsasaka sa kalunsuran

kahit paano'y makatulong sa pamilya't bayan

sa pandemyang ito nga'y kayrami kong natutunan:

maging malikhain at pag-aralan ang lipunan

anumang natutunan ay ibahagi sa madla

na bansa'y binusog ng magsasaka't manggagawa

na sa pawis, dugo't pagsisikap, may mapapala

sa mga kabataan, tayo'y maging halimbawa

- gregoriovbituinjr.

Kung manalasa muli ang unos

KUNG MANALASA MULI ANG UNOS

titigan mo ang langit, animo'y bagong umaga

ang kariktan ng paligid ay kahali-halina

puti ang mga ulap, ang panahon ay kayganda

ngunit maya-maya'y nangitim, handang manalasa

nagbabadya ang unos, matalim ang mga titig

ng langit, animo'y luluha, ramdam mo sa pintig

kung sakaling magbaha, tiyak ang pangangaligkig

kaya dapat maging alerto sa lagim at lamig

dapat lang paghandaan ang paparating na bagyo

baka ihahatid nito'y ang lagim ng delubyo

para bang digma, sa bagyo'y mapapalaban tayo

kaya pamilya'y unahing sagipin sa ganito

taon-taon na lang may nakakasagupang unos

na madalas na dinudulot ay kalunos-lunos

ang ngitngit ng kalikasan pag tuluyang nang-ulos

mga nasalanta'y parang kandilang nauupos

kaya paghandaan natin ang panibagong digma

maging malinaw ang isip, huwag matutulala

at kung kinakailangan, magtulungan ang madla

pinakamatatag na payo'y dapat maging handa

- gregoriovbituinjr.

Samutsaring balita

SAMUTSARING BALITA

samutsaring balita

ang pahatid sa madla

datapwat ano pa nga

minsan di makahuma

binabasa ang ulat

na kung saan nagbuhat

marami nga raw kalat

sa ating sapat't dagat

trapong nakipagtalo

sa kapwa pulitiko

baka kakandidato

kung ano'y binabato

mga balitang COVID

na ipinababatid

lunas ba'y ihahatid

na di dapat malingid

mga kwentong artista

at nagseseksihan pa

senador, kongresista

may nagawang batas ba

apektado ang madla

sa maraming balita

huwag lang matulala

kung sa ulat magitla

ang trapong laging palso

ay huwag nang iboto

kung maupo sa pwesto

kawawa ang bayan ko

balita'y nararapat

tunay ang isiwalat

na kumbaga sa sugat

may lunas na pang-ampat

- gregoriovbituinjr.

Bawal magyosi

BAWAL MAGYOSI

"No Smoking" ang nakasabit doong karatula

na alagaan ang kalusugan ang paalala

o huwag itapon doon ang upos na basura

dahil mga dahon ay baka magliyab talaga

mapagliliyab ba ang dahon ng may sinding upos

marahil kung malakas ang apoy na lumalagos

sa bawat dahong tila tanda ng paghihikahos

lalo't nalagas sa punong pinanahanang lubos

"Bawal manigarilyo!" o kaya'y "Huwag magyosi!"

na sa kalaunan ay upang di tayo magsisi

sinong malusog, sinong may kanser, sinong may tibi

marahil makasasagot lang ay ang mga saksi

naglagay ng karatula'y may dahilang malalim

bukod sa magandang lugar na may punong malilim

baka sa tingin niya, yosi'y karima-rimarim

na nagdudulot lang sa kanya ng abang panimdim

may nagyoyosi, may hindi, tayo'y magrespetuhan

lalo't malinis na hangin ay ating karapatan

sa iba, ang yosi'y sandigan ng kaliwanagan

ng isip kaya ito'y isang pangangailangan

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa isang pook niyang napuntahan

Pagkalunod

PAGKALUNOD

minsan, sabik na sabik tayong maligo sa dagat

dahil maalinsangan, dadamhin ang tubig-alat

habang iniiwasang umatake ang pulikat

at dikya na nasa isip pa rin ang pag-iingat

dahil marami nang nadisgrasya sa pag-iisa

iba'y nangungulila sa kawalan ng hustisya

iba'y di na natantya ang pag-iwas sa sakuna

at nadadale ng minsanan, minsanang disgrasya

minsan, di lang sa tubig tayo nalulunod man din

kundi sa dami ng nagsulputang alalahanin

minsan, nalulunod tayo sa daming suliranin

na dapat lang pagtulungan upang ito'y lutasin

minsan sa pagsisid may kaharap palang panganib

di na napapansing ginagawa'y sariling yungib

sa masukal na kabundukan o malayong liblib

habang pinipilit itong kayanin niring dibdib

kayganda man doon sa laot na sinisisid mo

dahil may oksiheno'y nakukunan ng litrato

ngunit kung maubusan ng oksiheno'y paano

sakaling malunod nawa'y dumating ang saklolo

- gregoriovbituinjr.

* litrato ng balita mula sa pahayagang tabloid na Pilipino Star Ngayon, Hulyo 13, 2021, pahina 9

Pagbubukod ng basura

PAGBUBUKOD NG BASURA

isinama na naman ang plastik na di mabulok

sa mga nalagas na dahong madaling mabulok

yaong nagtapon ng boteng plastik ba'y isang bugok

o walang pakialam kahit may laman ang tuktok

itinuro namang tiyak sa mga paaralan

ang paghihiwalay ng basura sa basurahan

ngunit paano kung itinapon na lang kung saan

sino bang sa basurang ito'y may pananagutan

kawawa ang tagalinis na alam ang pagbukod

ng basura habang patuloy siyang kumakayod

batid ang batas ngunit marami'y di sumusunod

boteng plastik kahalo ng dahon, nakakapagod

kaya pakiusap, ibukod natin ang basura

huwag paghaluin, baka magkasakit ang masa

aralin muli ang mga napag-aralan mo na

tungkol sa kalikasan, kapaligiran at kapwa

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa isang lugar niyang napuntahan

Patuloy na paggawa ng ekobrik

PATULOY NA PAGGAWA NG EKOBRIK

naggugupit-gupit pa rin ng sangkaterbang plastik

angking misyon habang ilog at sapa'y humihibik

sa naglulutangang basurang plastik na tumirik

sa kanilang kaluluwang animo'y nakatitik

ginagawa ko iyon nang walang kakurap-kurap

walang patumpik-tumpik na talagang nagsisikap

tingni ang paligid, kalikasa'y sisinghap-singhap

na kinakain na'y basurang di katanggap-tanggap

may bikig na sa lalamunan ang laot kumbaga

kaya paggawa ng ekobrik ay munti kong larga

nagbabakasakaling ako'y may naambag pala

upang kalikasan ay mailigtas sa disgrasya

tingni, walang lamang boteng plastik ay may espasyo

kaya ginupit na plastik ay ipapasok dito

patitigasing parang brick, purong plastik lang ito

hanggang maging matigas na ekobrik ang gawa mo

minsan, sa paggupit-gupit, ramdam mo'y nangingimay

napapagod din iyang mga daliri sa kamay

mahalaga'y nagagawa ang niyakap na pakay

upang kalikasan ay mapangalagaang tunay

- gregoriovbituinjr.

07.12.2021

Pagtatanim sa paso

PAGTATANIM SA PASO

nakakatuwang masdan ang luntiang kalunsuran

kung paanong tayo animo'y nasa kagubatan

mapuno, mahangin, maraming tanim na halaman

na sa pakiramdam ay talagang nakagagaan

kaya magtanim-tanim kahit sa mumunting paso

diligan araw at gabi nang may buong pagsuyo

alagaan ang mga tanim nang walang pagsuko

bakasakaling mamunga pag ito'y napalago

kung di man mamunga ang halaman ay pwede na rin

kung makakasagap ka naman ng sariwang hangin

kung polusyon sa paligid ay maiwasan natin

kung kaaya-aya rin ito sa ating paningin

tunay ngang ang kalikasan ay kadikit ng pusod

magandang halimbawa ang lunting nakalulugod

kaya urban farming sa bawat isa'y itaguyod

halina't magtanim-tanim din kahit nasa lungsod

- gregoriovbituinjr.

07.12.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa loob ng Bantayog ng mga Bayani sa Lungsod Quezon

Halaan

HALAAN

muli akong nag-ulam ng paboritong halaan

binibili namin ni Itay noong kabataan

matapos mag-jogging sa Manila Bay, pagpawisan

lalo't araw ng Linggo't nagrerelaks-relaks naman

may nagtitinda kasi ng halaan sa aplaya

ng Maynila o Manila Bay, kaysarap talaga

ng halaan, anila'y pampatibay ng tuhod pa

makakaiwas daw sa megaloblastic anemia

marami itong benepisyo, ayon sa eksperto

bukod sa binibigay sa inang nagpapasuso

sa sakit sa puso'y makakaiwas pa raw tayo

dahil may omega-3 fatty acids nga raw ito

hinigop ko ang sabaw ng halaan dahil na rin

upang maibsan ang aking nararanasang migraine

panlaban sa fatty liver disease dahil sa choline

para sa malusog na isip ay may riboflavin

aba'y sa palengke'y natsambahan ko lamang ito

at agad akong bumili ng kalahating kilo

nang tikman muli ang halaan ng kabataan ko

naiwasan na ang thyroid, pampalusog pa ito

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala

Pinaghalawan ng ilang datos: 

https://ph.theasianparent.com/halaan-soup    

Sa ikatlong anibersaryo ng aming kasal

gaano man karami ang problemang dinaanan

at gaano man katindi ang bawat karanasan

naririto pa rin tayong matatag ang samahan

magkalayo man, magkalapit ang puso't isipan

pagpupugay sa ating ikatlong anibersaryo

kahit na dumaan pa ang samutsaring delubyo

magkatalingpuso sa mga usapin at isyu

lalo na sa kalikasang dapat ay protektado

sinusulong nang magkatuwang yaring adhikain

para sa buti ng kapwa't marangal na layunin

tulong-tulong upang kinabukasa'y paunlarin

walang iwanan, puso'y patuloy na bibigkisin

daghang salamat sa aking diwata, tanging mutya

at patuloy nating gagawin ang ating panata

- gregoriovbituinjr.

07.07.2021

Sa pagtatanim ng mabuting binhi

SA PAGTATANIM NG MABUTING BINHI

itanim din natin ang makabubuti sa budhi

habang pagpapakatao ay pinapanatili

itatanim natin ay pulos mabubuting binhi

upang mawakasan ang panahon ng mga imbi

at bubungkalin natin ang lupa ng kawalan

upang itanim ay pawang binhi ng kabuluhan

araw-gabing didiligan kung kinakailangan

upang magkasanga't magkaroon ng katuturan

mga sanga'y hahaba, tutubo ang mga dahon

magiging bunga ba'y mapakla o masarap iyon

marahil, depende sa mga ginagawang aksyon

kung maganda ang patutunguhan ng nilalayon

hanggang dumating na ang panahon ng pamimitas

dito na malalaman kung tama ang nilalandas

- gregoriovbituinjr.

Sa ikalimang taon ng pagpaslang kay Gloria Capitan

SA IKALIMANG TAON NG PAGPASLANG KAY GLORIA CAPITAN

ah, limang taon na pala yaong nakararaan

nang pinaslang ang magiting na si Gloria Capitan

na kampanyador laban sa coal mining sa Bataan

tunay na human rights defender nitong sambayanan

sa lugar niya sa Bataan, sa nayong Lucanin

nang binaril ng dalawang di-kilalang salarin

ito'y mensahe upang mamamayan ay takutin

lalo't lumalaban sa mapaminsalang coal mining

sa unang araw ng pag-upo ng Ama ng Tokhang

ay naging madugo't si Ka Gloria ay tumimbuwang

siya ang una sa sunod-sunod na pamamaslang

due process o wastong proseso'y di na iginalang

kalikasan ay nararapat nating ipagtanggol

upang mabuting hangin ay di natin hinahabol

hustisya kay Gloria Capitan! kasamang tumutol

laban sa coal mining, coal stockpiles, mga plantang coal

taaskamaong pagsaludo ang tangi kong handog

tangan niyang prinsipyo'y akin ding iniluluhog

tama na ang mga coal plants, bayan na'y lumulubog

epekto nito sa kalusuga'y nakadudurog

- gregoriovbituinjr.

07.01.2021

* mga litrato mula sa google

Mga pinaghalawan:

https://www.frontlinedefenders.org/en/case/case-history-gloria-capitan

https://www.greenpeace.org/philippines/press/1057/greenpeace-statement-on-the-murder-of-gloria-capitan-anti-coal-activist-in-bataan/

https://www.fidh.org/en/issues/human-rights-defenders/the-philippines-assassination-of-ms-gloria-capitan

https://www.euronews.com/green/2021/02/22/killed-for-campaigning-meet-the-women-fighting-the-coal-giants

Kaplastikan

KAPLASTIKAN

pulos kaplastikan na sa ating kapaligiran

pulos plastik at upos sa dagat naglulutangan

sadyang kalunos-lunos na ang ganyang kalagayan

at ngayon ay bansa ng plastik tayong naturingan

sa isang editoryal nga'y Plastic Nation ang tawag

sa ating bansang may ilan pang gubat na madawag

kayrami raw nating, oo, nating basurang ambag

na tila sa ulat na ito'y di tayo matinag

ang nabanggit bang editoryal ay nakakahiya

na dahil sa plastik, tila ba tayo'y isinumpa

anong gagawin ng bansa upang ito'y mawala

aba'y magtulungan at magbayanihan ang madla

kayrami mang nagawa, di sapat ang Ocean Cleanup

paano bang kalinisan ng ilog ay maganap

ang Ilog Pasig, tingnan mo anong kanyang nalasap

habang tayo'y abalang kamtin ang abang pangarap

pulos plastik, pulos kaplastikan na ang paligid

pulos microplastic sa dagat pag iyong sinisid

ano bang dapat nating gawin, turan mo, kapatid

bago pa kaplastikan sa dilim tayo ibulid

- gregoriovbituinjr.

06.30.2021

* litrato mula sa Editoryal ng pahayagang Inquirer, petsang Hunyo 20, 2021

Magulong kapaligiran

MAGULONG KAPALIGIRAN

parang gulong ang buhay sa samutsaring dinanas

paikot-ikot, pasikot-sikot, pare-parehas

ramdam mong masalimuot ang bawat nilalandas

nilulutas ang mga suliraning di malutas

mula sa puno'y naglalagasan ang mga dahon

nakabitiw sa mga sanga't di na makaahon

sadyang ganito ba ang kalakarang parang kahon

isinilang, naging tao, mamamatay paglaon

subalit sa pagitan ng buhay at kamatayan

ay makadarama ng pag-ibig at kabiguan

ng kasiyahan, ng kapaitan, ng kalungkutan

di matakasan ang magulong kapaligiran

sa patutunguhan mo nga'y dadalhin ka ng gulong

nakabisikleta man o nakaawto'y susuong

sa balak puntahan, pangarap, saanman humantong

basta matumbok ang dinulot ng sariling dunong

- gregoriovbituinjr.

06.30.2021

* litratong kuha ng makatang gala sa Bantayog ng mga Bayani, Lungsod Quezon

Kontra-baha sa Provident Village

KONTRA-BAHA SA PROVIDENT VILLAGE

isang magandang balitang makabagbag-damdamin

na huli man at magaling sana'y magawa pa rin

higit sampung taon nang nakaraan nang bahain

ang Provident Village na talagang lumubog man din

nanalasa ang ngitngit ng Ondoy, kaytinding bagyo

lumubog sa baha ang buong subdibisyong ito

dalawampung talampakan, abot anim na metro

higit limampung tao umano'y namatay dito

at naganap ang bangungot sa ikalawang beses

nang manalasa ang mas matinding bagyong Ulysses

nitong nakaraang taon lang, bagyo'y naninikis

muling lumubog ang Provident, sadyang labis-labis

buti't may gagawin ang lokal na pamahalaan

nang di na maulit ang bahang di mo makayanan

higit isangdaang metrong bakod, ito'y lalagyan

kung bumagyo't umapaw ang ilog ay may haharang

kaytagal hinintay ang ganitong inisyatiba

salamat sa alkalde ng Lungsod ng Marikina

at sana'y matatag ang bakod na gagawin nila

upang di maulit ang mga bangungot at dusa

- gregoriovbituinjr.

06.29.2021

Mga pinaghalawan ng datos:

https://news.abs-cbn.com/nation/09/28/09/78-dead-devastated-marikina

https://newsinfo.inquirer.net/1360021/like-ondoy-all-over-again

Linisin ang Ilog Pasig

LINISIN ANG ILOG PASIG

di ligtas at marumi ang tubig sa Ilog Pasig

iyan ang sinambit ng marami't nakatutulig

pag naligo rito'y di lang basta mangangaligkig

pag nagkasakit ka pa'y sarili mo ang uusig

aba'y para kang naligo sa dagat ng basura

tulad ng trapong sa maraming lupa'y nanalasa

ang paglinis sa Ilog Pasig ba'y magagawa pa

marahil, kung magtulong tayong ito'y mapaganda

pulos basura, di naman basurahan ang ilog

kung anu-ano ang nakalutang at nakalubog

sa karumihan nga sa mundo ito'y napabantog

tayo'y walang magawa, sa puso'y nakadudurog

ngunit kailan pa ito malilinis, kailan

di lang basura kundi langis din ay naglutangan

mula pabrika't sasakyang pantubig na dumaan

di ito malilinis kung di ito sisimulan

halina't kumilos, bakasakaling may magawa

Ilog Pasig ay simbolo ng kultura ng bansa

walang malasakit sa ilog, sa tao pa kaya

ah, nais kong magboluntaryo't tumulong ng kusa

- gregoriovbituinjr.

Dito sa kagubatan

DITO SA KAGUBATAN

kayraming puno sa kagubatan

na bunga'y pipitasin na lamang

mga hayop ay nagmamahalan

at bawat isa'y nagbibigayan

oo, di sila tulad ng tao

na kabig doon at kabig dito

serbisyo'y ginagawang negosyo

ginto ang nasa puso ng tuso

naglalaguan ang mga puno

sana mga ito'y di maglaho

ngunit kung puputlin ng maluho

ay mabebenta saanmang dako

gubat ma'y kunin ng manunulsol

upang gawing silya o ataul

lalabanan ang gintong palakol

kagubata'y dapat ipagtanggol

buhay man iwi yaong kapalit

tahanan itong dapat igiit

bahay ng hayop, ibon mang pipit

huwag hayaang sila'y magipit

ah, mabuti pa rito sa gubat

kasamang hayop ay matatapat

na bawat bunga'y para sa lahat

at walang basta nangungulimbat

mamitas lamang ng bungangkahoy

habang nagsasaya pati unggoy

na sa baging ay uugoy-ugoy

pagong ay sa sapa naglulunoy

mga pagkain dito'y sariwa

luntiang gubat na pinipita

mga hayop na sadyang malaya

ay nabubuhay nang mapayapa

- gregoriovbituinjr.

06.28.2021

Wala mang kasangga

WALA MANG KASANGGA

sino sa inyo'y kakampi ko sa pag-eekobrik

pati na rin sa ginagawang proyektong yosibrik

wala bang kakampi sa kalikasang humihibik

dahil sino ba ako't upang kayo'y mapaimik

baka tingin kasi'y isa akong dakilang gago

mag-ekobrik ay gawain lang daw ng isang gago

namumulot daw ng plastik at upos ang tulad ko

subalit sa kalikasan ay may tungkulin tayo

kahit ako'y pinagtatawanan ng mga matsing

akong kaytagal na ring sinipa sa toreng garing

kahit nanlalait sila't pulos na lang pasaring

ang aking ginagawa'y tatapusin kong magaling

di pa rin ako sumusuko, wala mang kasangga

sa akin man ay nandidiri't nanliliit sila

dahil tinututukan ko'y pawang mga basura

na Inang Kalikasan ay mailigtas pa sana

marahil sa pangangampanya nito, ako'y palpak

kaya pinagtatawanan ng mga hinayupak

lalo't ginagawa'y proyektong walang kitang pilak

proyektong di nila pagkakakitaan ng limpak

mag-isa man, aking itutuloy ang adhikain

baka maunawaan lamang ang aking gawain

pag bagyo'y muling nanalasa, at tayo'y bahain

o maintindihan lang pag ako'y namatay na rin

- gregoriovbituinjr.

Pag may suloy na ang itinanim

PAG MAY SULOY NA ANG ITINANIM

patuloy pa rin akong nagtatanim ng pag-asa

lalo sa panahong ito'y apektado ang masa

sa lupit ng pandemyang dinulot ay pagdurusa

sa marami't di matingkalang pag-asa'y wala na

sa panahon ng pandemya'y natuto nang magtanim

sa mga walang lamang boteng plastik na nakimkim

sa puso't diwang ang kawalan ay di na maatim

naging magsasaka sa lungsod, huwag lang manimdim

buti't may mga suloy na ang mga tanim kong halaman

na tanda ng tiyaga at pag-asang inaasam

sana'y patuloy silang makarating sa tagpuan

hanggang biyayang mula sa tiyaga'y masumpungan

tara, tayo rin ay maging magsasaka sa lungsod

magtanim-tanim at urban farming ay itaguyod

tinitiyak kong ang inyong pamilya'y malulugod

lalo na't mamunga ang inyong pagpapakapagod

- gregoriovbituinjr.

06.10.2021

National Ballpoint Pen Day

Patuloy ang paggawa ng yosibrick

PATULOY ANG PAGGAWA NG YOSIBRICK

ngayong World Oceans Day, patuloy na nagyo-yosibrick

ang inyong lingkod dahil karagata'y humihibik

pagkat siya'y nalulunod na sa upos at plastik

kayraming basurang sa dagat na'y nagpapatirik

masdan mo kung anong nabibingwit ng mangingisda

pulos basura ang nalalambat imbes na isda

di ba't ganito'y kalunos-lunos, kaawa-awa

basura'y pumulupot na sa tangrib at bahura

kaya sa munting gawa'y di na nagpatumpik-tumpik

wala mang makapansin sa gawa't di umiimik

na marami nang tao sa mundo'y nag-eekobrik

at ngayon, pulos upos naman sa yosibrick project

masdan mo ang mga pantalan, liblib na aplaya

hinahampas-hampas ng alon ang laksang basura

habang wala tayong magawa sa ating nakita

marahil dahil di alam na may magagawa pa

plastik at upos ay isisiksik sa boteng plastik

pulos plastik, walang halo, ang gawaing ekobrik

upos ng yosi'y tinitipon naman sa yosibrik

baka may magawa upang dagat ay di tumitik

paulit-ulit na problema'y paano malutas

laksa-laksang basura'y talagang nakakabanas

ekobrik at yosibrik na pansamantalang lunas

ay pagbabakasakali't ambag kong nilalandas

- gregoriovbituinjr.

06.08.2021

World Oceans Day

Halina't tayo'y mag-ecobrick

HALINA'T TAYO'Y MAG-ECOBRICK

pulos single-use plastic ang mga pinagbalutan

ng maraming pagkaing naggaling sa pamilihan

itatapon na lang matapos mawala ang laman

ipinroseso sa pabrika't isang gamitan lang

aba'y ganyan lang ba ang silbi ng single-use plastic

di maresiklo, isang beses lang gamiting plastik

na nagpatambak sa laksang basura ng daigdig

ano bang lohika nito, sinong dapat mausig?

bakit gawa ng gawa ng plastik para sa madla

kung sa kapaligiran ito'y sumasalaula

baka may kalutasan ang problemang dambuhala

pagbabakasakali ang ecobrick na nagawa

patuloy pa rin tayong maghanap ng kalutasan

pagkat ecobrick ay pansamantalang kasagutan

habang walang ibang lunas, ito'y gawain naman

upang ating mapangalagaan ang kalikasan

isuksok ang ginupit na plastik sa boteng plastik

at patitigasin natin itong kapara ng brick

gawing istrukturang mesa o silya ang ecobrick

ginawa mang tahimik, ito ang aking pag-imik

- gregoriovbituinjr.

06.08.2021

World Oceans Day

Itapon ng tama ang mga gamit na facemask

ITAPON NG TAMA ANG MGA GAMIT NA FACEMASK

magtatag-ulan na raw muli, ayon sa balita

at sila'y nagpapaalala sa mga burara

mga basura'y babara sa kanal, magbabaha

bukod sa plastik, pati facemask ay malaking banta

di mo ba batid na palutang-lutang na sa laot

ang mga upos at plastik na nakabuburaot

baka madagdag pa ang facemask, lalong nakatatakot

sa basura'y maituturing na tayong balakyot

baka facemask ay nasa dagat na sa isang kisap

tao nga'y burara't pabaya pag ito'y naganap

napakapayak lang naman ng aming pakiusap

facemask ay wastong itapon nang walang pagpapanggap

sinong sisisihin sa facemask na naging basura

at kung saan-saan na lang ito nangaglipana

pag nagbaha't tumila ang unos, anong nakita

sa mga baradong kanal, pulos facemask na pala

baka pa makahawa ang facemask na itinapon

pag naglipana ang facemask, dagdag pa sa polusyon

mabuti pa'y ibigay sa city garbage collection

batid nila kung saan wastong itatapon iyon

- gregoriovbituinjr.

06.08.2021.

World Oceans Day

Tula sa World Oceans Day 2021

TULA SA WORLD OCEANS DAY 2021

karagatan na'y nalulunod sa upos at plastik

mga ito'y unti-unting nagiging microplastic

na kinakain na ng mga isdang matitinik

halina't dinggin mo ang dagat sa kanyang paghibik

nagsiksikan na ang basura sa bahura't tangrib

basura'y kayrami sa mga aplayang liblib

tila baga dambuhala itong naninibasib

sa daigdig nating  tahanang masakit sa dibdib

nilulunod natin ang karagatan sa basura

oo, nilulunod ng tao, may magagawa ba

kung magtutulungan pa ang tao't may disiplina

may magagawa pa upang dagat ay makahinga

sa ganang akin, ako'y nakiisa sa Ecobrick

na pandaigdigang liga ng mga nag-ekobrik

sa upos nga'y sinimulan din ang yosibrick project

nagsisiksik ng upos at plastik sa boteng plastik

kaya ngayong World Oceans Day, tayo'y muling magnilay

paanong sa susunod na henerasyon tutulay

ah, umpisahan muna sa panahon nating taglay

para sa kinabukasan ay kumilos nang sabay

- gregoriovbituinjr.

06.08.2021.

World Oceans Day

Kumain ng sapat at magpalakas

KUMAIN NG SAPAT AT MAGPALAKAS

Ayos bang pabigat ng pabigat ang iyong timbang?

Basta ba huwag kang maging pabigat sa tahanan?

Nagsisikap ka pa rin para sa kinabukasan

At ang mahal mong pamilya'y pinangangalagaan

Ngunit katawan mo'y alagaan mo ring mabuti

Baka pabigat ng pabigat ka'y di mapakali

At baka di ka na makalakad sa bandang huli

Tandaan mong ang pagsisisi'y laging nasa huli

Maya-maya lang ay pipitas na ng igugulay

Aba'y nagbunga rin ang malaon mong paghihintay

Tunay ngang nagbubunga rin ang bawat pagsisikhay

Upang sa pamilya'y di maging pabigat na tunay

Isda'y piprituhin, gulay ay isapaw sa kanin

Maya-maya pamilya'y salu-salo sa pagkain

Marami mang nakahain, sapat lang ang kainin

Upang di bumigat ang timbang na di kakayanin

- gregoriovbituinjr.

06.07.2021.World Food Safety Day

Kalatas sa aking mga apo, Liham 2

KALATAS SA AKING MGA APO, LIHAM 2

apo, Pandaigdigang Araw ng Kapaligiran

tuwing ikalima ng Hunyo, inyo ngang tandaan 

ito'y paalalang dapat din kayong makialam

upang alagaan ang daigdig nating tahanan

tingan ninyo, basura'y palutang-lutang sa laot

tulad ng mga plastik at upos na nagsisuot

sa mga bahura't tangrib, basura'y pumulupot

sa ngayon, mundong ito'y ganito ang inaabot

marami namang ginawa ang aming henerasyon

ngunit sadya yatang di sapat ang nagawa't misyon

mga isda nga'y microplastic na ang nilalamon

tao'y kakainin naman ang mga isdang iyon

nabubulok at di nabubulok, pinaghiwalay

habang sa pabrika, plastik pa'y nililikhang tunay

sa plastik na di mabulok, produkto'y nilalagay

hanggang ngayon nga sa nangyayari'y di mapalagay

henerasyon nami'y may ginawa para sa inyo

subalit tawad ay hingi pa rin naming totoo

dahil sa problemang iniiwan namin sa inyo

ngunit ipinaglaban din namin ang mundong ito 

nabigo kaming baguhin ang bulok na sistema

na sanhi ng kahirapan, pagdurusa, basura

tinapon sa mga ilog ang galing sa pabrika

lupaing ninuno'y sinisira ng pagmimina

sana sa inyong henerasyon ay may magbabago

pakiusap ko lang, sana'y may magagawa kayo

upang pangalagaan ang tahanan nating mundo

para naman sa henerasyong susunod sa inyo

- mula kay Tata Goryo Bituin

06.06.2036

May kontrata tayo sa daigdig

MAY KONTRATA TAYO SA DAIGDIG

may kontrata tayo sa daigdig nating tahanan

habang nasasaisip natin ang kinabukasan

ng ating bayan, ng lipunan, at kapaligiran

habang mga ibon ay nariyang nag-aawitan

may kontrata tayong pangalagaan ang paligid

upang sa basura'y di mangalunod at mabulid

alagaan ang kalikasan, huwag maging manhid

para sa kinabukasan ng lahat ng kapatid

may kontratang huwag gawing basurahan ang mundo

nagbarang plastik sa kanal ang sanhi ng delubyo

ang masamang ugaling tapon doon, tapon dito

o baka masisi pa'y populasyong lumolobo

may kontrata tayong dapat ayusin ang sistema

kundi man baguhin ito ng manggagawa't masa

mga ilog ang pinagtatapunan ng pabrika

na matagal nang ginagawa ng kapitalista

sa usaping climate justice, may Paris Agreement na

sa batas, may Clean Air Act tayo, may Clean Water Act pa

sa matitinding unos, nagiging handa ang masa

dapat nang itigil ang mapanirang pagmimina

may kontrata sa daigdig na di man natititik

ay huwag hayaang magkalat ang upos at plastik

alagaan natin ang kalikasang humihibik

at sa ekolohiya'y huwag magpatumpik-tumpik

- gregoriovbituinjr.

06.05.2021.World Environment Day

Isa pang tula ngayong World Environment Day

ISA PANG TULA NGAYONG WORLD ENVIRONMENT DAY

ngayong World Environment Day, taospusong pagbati!

sa kumikilos para sa pangkalikasang mithi

upang tahanang daigdig ay di namimighati...

laban para sa kapaligira'y maipagwagi

pagbati sa mga Climate Walker kong nakasama

pati rin sa Green Convergence, Alyansa Tigil Mina,

sa Ecowaste Coalition, Greenpeace, at Aksyon Klima, 

Kamayan Forum, at Climate Reality Project pa

sa World Wide Fund for Nature at sa Mother Earth Foundation,

sa Earth Island Institute, Save Philippine Seas, Haribon,

Waves for Water, Green Collective, at Green Thumb Coalition,

sa Green Research, Sagip-Gubat Network, kayrami niyon

sa Philippine Movement for Climate Justice na ang mithi

ay masaayos ang klima't isyu'y maipagwagi

kay misis, sa munti naming diyaryong Diwang Lunti,

ilan lang ang mga iyang sa labi'y namutawi

sa grupo o kaya'y partidong Makakalikasan,

Philippine Ethical Treatment of Animals din naman,

sa Ecobrick, sa Yosibrick project kong sinimulan,

paumanhin po kung may di nabanggit na samahan

ngayong World Environment Day, pagpupugay pong muli

magpatuloy tayo sa makakalikasang mithi

para sa kinabukasan natin, iba pang lahi

para sa kapaligiran, sa inyo'y bumabati

- gregoriovbituinjr.

06.05.2021.World Environment Day

* litratong kuha sa 3rd Philippine Environment Summit na ginanap sa Cagayan de Oro noong Pebrero 2020

Patuloy akong kakatha

PATULOY AKONG KAKATHA

patuloy akong gagawa

ng mula sa puso'y tula

magninilay at kakatha

bagamat minsan tulala

at nakalutang sa hangin

kahit ano'y babanggitin

anumang paksa't damdamin

anumang haka't hangarin

basta't magpatuloy lamang

sa paghahanda ng dulang

upang manggang manibalang

ay akin nang matalupan

para sa tangi kong misis

paksa man ay climate justice

o dalitang nagtitiis

sa gutom, hapdi at hapis

sa suporta nyo'y salamat

habambuhay magsusulat

sige lang sa pagmumulat

upang masa'y magdumilat

sa mga katotohanang

nasisira'y kalikasan,

wasak ang kapaligirang

dapat nating alagaan

kaya dapat nagsusuri

nagninilay, naglilimi

na habang namumutawi

sa labi ang bawat mithi

patuloy akong kakatha

ng mula sa puso'y akda

magninilay at tutula

ng pangkalikasang diwa

- gregoriovbituinjr.

06.05.2021

World Environment Day

Tulang handog ngayong World Environment Day

TULANG HANDOG NGAYONG WORLD ENVIRONMENT DAY

pagmulat nga'y naalala ang petsa't araw ngayon

nag-inat, papungas-pungas, saka biglang bumangon

kumusta ba ang lansangan, ang dagat sa pag-alon?

lulutang-lutang pa rin ba ang upos ng linggatong?

umuusbong ang mga pananim sa pasong plastik

na pinagtiyagaang itanim dahil pandemik

habang patuloy pa rin ang gawaing mag-ekobrik

na ginupit na plastik sa boteng plastik isiksik

anong dapat gawin upang di magbara ang kanal

dahil sa mga basurang itinapon ng hangal

sa kapaligiran man, may matututunang aral

na dapat ding magpakatao'y may magandang asal

mga edukado pa ba ang walang disiplina?

sapagkat tapon dito, tapon doon sa kalsada

kayrami nang lupaing sinira ng pagmimina

ilog pa'y pinagtatapunan ng kapitalista

ayaw nating malunod sa basura ang daigdig

na tahanan ng ninuno, kalaban, kapanalig

sa paglinis ng paligid, tayo'y magkapitbisig

at mga asal-burara ay dapat lang mausig

kayraming batas-pangkalikasan nang pinagtibay

na dapat aralin, basahin, mapagnilay-nilay

at ngayong World Environment Day, halina't magpugay

sa mga sa kalikasan nangangalagang tunay

- gregoriovbituinjr.06.05.2021

Sa kaarawan ni Kasamang Des

SA KAARAWAN NI KASAMANG DES

nakilala ko si kasamang Des sa bansang Pransya

doon sa Climate Pilgrimage nga'y aming nakasama

di mula sa Pilipinas nang makasabay siya

kundi mula sa ibang bansa at nag-aaral pa

gaano man kalayo ay kaytatag sa lakaran

mula Roma hanggang Paris ay kasamang humakbang

upang ikampanyang ang klima'y pansining tuluyan

ng maraming bansa't iba't ibang pamahalaan

tumitindi na ang klima, ang mundo'y umiinit

climate change ay pag-usapan at matugunang pilit

huwag tumaas ang lebel ng tubig kahit saglit

maraming islang lulubog pag patuloy ang init

hanggang Paris Agreement ay tuluyang mapagtibay

saksi kaming naroon sa Paris, may ngiting taglay

sa iyong kaarawan, kasamang Des, pagpupugay

magpatuloy ka sa mabuting adhika, mabuhay!

- gregoriovbituinjr.

06.04.2021

* Si Desiree Llanos Dee ng Greenpeace ay nasa dulong kaliwa ng litrato katabi ni dating Commissioner Yeb Saño ng Climate Change Commission, habang ako naman ay nasa ikalawa mula sa kanan.

Walang kalat sa unang araw ng buwan?

WALANG KALAT SA UNANG ARAW NG BUWAN?

tara, simulan natin ang unang araw ng buwan

nang walang kalat, nangangalaga sa kalikasan

ilang araw na lang at Araw ng Kapaligiran

salubungin natin ito ng may kahinahunan

walang kalat na mga basurang upos at plastik

at kung kinakailangan, tayo na'y mag-ecobrick

kabawasan din sa basura ang pagyo-yosibrick

plastik at upos ay isisiksik sa boteng plastik

alam nyo bang World Bicycle Day sa Hunyo ikatlo

World Environment Day na sa ikalima ng Hunyo

at World Food Safety Day naman sa Hunyo ikapito

dagdag pa ang World Oceans Day sa Hunyo ikawalo

unang araw ng buwan ay salubunging maayos

kung saan malinis ang paligid kahit hikahos

sa karagatan ay walang lumulutang na upos

tahanang daigdig ay inaalagaang lubos

- gregoriovbituinjr.

06.01.2021