Huwag magtapon ng basura sa karagatan

kayganda ng payo sa kwadernong aking nabili

kwadernong dapat gamitin ng mga estudyante

madaling maunawaan, sadyang napakasimple

halina't basahin: "Do not throw garbage into the sea."

pakatitigan mo pa ang mga dibuho roon

isdang may plastik sa tiyan pagkat kumain niyon

kahihinatnan ng tao pag nangyari'y ganoon

kakainin natin ang isdang plastik ang nilamon

nabubulunan na nga ang karagatan sa plastik

kagagawan iyon ng tao, dagat na'y humibik

paano malulutas ang basurang inihasik

ng tao sa dagat, kilos, huwag patumpik-tumpik

ngunit ngayong nananalasa ang coronavirus

lumaganap muli ang plastik, di na mabatikos

ngunit sino bang lulutas sa problema'y aayos

sa daigdig na sa plastik nalulunod nang lubos

hangga't di pa huli ang lahat, tayo'y magsigalaw

bago pa tayo balingan ng plastik na halimaw

plastik ay di nabubulok, tila ito balaraw

sa ating likod, kumilos na tayo, ako, ikaw

- gregoriovbituinjr.

Pageekobrik muli

isang linggo rin akong tumigil na mag-ekobrik

di dahil walang plastik kundi dama'y tumitirik

pulos iyon na lang, araw-gabi nang nagsisiksik

kahungkagan ng buhay-kwarantina'y dumidikdik

tila ba pageekobrik ko'y isang pagmumukmok

damang kahungkagan sa akin nakapagpalugmok

ang kahungkagang ito'y nakasisira ng tuktok

bagamat di ko masabing sa puso'y umuuk-ok

pageekobrik na ito'y magandang adhikain

nabubulunan sa plastik ang ilog, dagat natin

dahil nga sa coronavirus, balik-plastik pa rin

kampanyang anti-plastik ay tila ba natigil din

subalit ngayon, sinimulan ko muling maggupit

ng maraming plastik na naiipon kong malimit

hungkag man ang dama'y mageekobrik pa ring pilit

magekobrik hangga't sa kwarantina'y nakapiit

- gregoriovbituinjr.

Sa ika-25 anibersaryo ng Mining Act sa bansa

aba'y pangdalawampung anibersaryo na pala

nitong Mining Act sa bansa, ano bang nangyari na

batas na nagwasak sa paligid, buhay, kultura

wasak na bundok, lupang minina'y may lunas pa ba

di ba't ang ating kapaligiran ay napinsala

pati mapagkukunan ng tubig na'y nasisira

puno't pananim, katutubo'y apektadong lubha

nangyari sa Boac noon ay isang halimbawa

bakit tuwang-tuwa kayong minimina ang bundok

biktima rin ba kayo ng kapitalismong hayok

ilang kabundukan na ba ang kinalbo ang tutok

dahil sa mina, ilang buhay na ang nangalugmok

kayraming pinalayas sa lupa nilang sakahan

batbat ng karahasan sa mga lupang minahan

bansa'y pangalawa na sa kayraming pinapaslang

buhay ng environmental defenders nga'y inutang

noon, bakit pinayagang magmina ang dayuhan

ngayon, bakit payag na payag ang pamahalaan

madaling pasunurin ng negosyanteng gahaman

tila wala nang pakialam sa kapaligiran

di ba't mas mahalaga pa ang tao kaysa tubo

bakit sinisira ang lupain ng katutubo

bakit winawasak ang mga lupaing ninuno

bakit lupang minina'y hinuhugasan ng dugo

tama na, sobra na, ang Mining Act ay palitan na

ang panawagan namin ay panlipunang hustisya

tulad ng ginawa noon ni Secretary Gina

minahang sumira ng kalikasan ay isara

- gregoriovbituinjr.

* kinatha at inihanda ang tulang ito para sa pagkilos sa DENR ngayong araw, 09.28.2020

https://news.mongabay.com/2020/03/the-fight-goes-on-for-opponents-of-a-philippine-mine-given-a-new-lease-on-life/

https://news.abs-cbn.com/focus/07/05/16/beyond-responsible-mining-in-the-philippines

https://mb.com.ph/2020/08/03/denr-to-anti-mining-groups-dont-mix-up-issue-of-insurgency-and-environment/https://www.worldpoliticsreview.com/articles/26506/fleeing-violence-the-philippines-anti-mining-activists-are-trapped-in-a-waiting-game

https://www.alyansatigilmina.net/single-post/2020/09/25/Press-Statement-Pandemics-are-linked-to-mining-and-climate-change

Dalhin mo ang basura mo

"Bring your trash with you when you leave" ang nasa karatula

ang basura mo'y di itatapon, dadalhin mo na

kaya ba ng dibdib mo ang ganitong disiplina?

na basura mo'y basura mo, dapat mong ibulsa

"Return packaging materials to the store of purchase."

ang bilin ba nilang ito sa palagay mo'y labis?

pinuntahan mo'y "garbage-free zone", di ka ba nainis?

di ba't kaygandang sariling basura'y iniimis?

tama bang basura mo'y sa bulsa muna isuksok?

ganitong gawi ba'y masisikmura mong malunok?

ihiwalay ang nabubulok sa di nabubulok

magsunog ng basura'y bawal, nakasusulasok

"Kung di mo kayang maglinis, huwag ka nang magdumi."

ang biling ito sa bayan at sarili'y may silbi

di ba't ang malinis na lugar ay nakawiwili?

"Tapat ko, linis ko" ay islogang dulot ay buti

- gregoriovbituinjr.

Basura

Basura

masdan mo't kayrami pa ring nagtatapon sa kalye

wala bang naninita kaya sila'y nawiwili?

kung di mo kayang maglinis, huwag ka nang magdumi

di ba't ganitong panuntunan ay napakasimple?

itapon mo ang basura mo sa tamang tapunan

ibulsa muna kung walang makitang basurahan

di ba't ang mundo o bansang ito'y ating tahanan?

bakit mo naaatim na tahanan mo'y dumihan?

bakit simpleng disiplina'y di mo pa rin magawa

para kang dagang anong saya nang wala ang pusa

subukan mo kayang maging magandang halimbawa

na mga basura mo'y binubukod mo pang tama

ang nabubulok sa hindi'y iyong paghiwalayin

maeekobrik mo pa ang plastik na iipunin

ang papel ay maaaring ibenta't kikita rin

nabubulok ay ibaon sa lupa't pataba rin

iresiklo mo ang basurang kayang maresiklo

may karatula pa ngang "Basura mo, linisin mo!"

at mayroon ding paalalang "Tapat ko, linis ko!"

mga simpleng payo lamang ito't kayang kaya mo

- gregoriovbituinjr.

Bakit dapat malinis at tuyo ang ekobrik?

natirang sarsa sa balutang plastik ay kaytindi

kaya hugasan at tanggalin ang basurang kayrami

at patuyuin itong nalutan ng ispageti

upang iekobrik, ito ang aking sinasabi

imbes itapon sa basura'y gupit-gupitin

ang malinis at tuyong plastik nating sisiksikin

sa boteng plastik na dapat tuyo't malinis man din

bakit dapat tuyo't malinis? aking sasagutin

kung may tira-tirang kanin, latak, amag o sarsa

doon sa ekobrik, may mabubuhay na bakterya

paano kung ekobrik ay ginawang istraktura

tulad halimbawa'y plano nating silyang panlaba

ekobrik mo'y gawing brick na sadyang patitigasin

pulos plastik ang laman, walang bato o buhangin

upang maging silya, pitong ekobrik pagdikitin

ng silicon sealant na sa dugtungan, kaytibay din

kung may bakterya, silya mo'y madaling masisira

unti-unti nilang sisirain ang iyong gawa

baka sa paglalaba mo'y mabigatan, magiba

masasaktan ka o kaya'y pag naupo ang bata

kung di man silya o lamesa ang iyong gagawin

kundi ipandidispley mo lamang sa iyong hardin

basa't maruming plastik ay maieekobrik din

kaya depende sa plano saan mo gagamitin

- gregoriovbituinjr.

Ang tindig ng tibak-kalikasan

kung ako ba'y basurero'y may kaibigang tunay?

o pandidirihan ang tulad kong animo'y bangkay?

wala na bang dangal kung sa kalikasan inalay?

ang iwing buhay pagkat dito na nagpakahusay?

nag-isip ako ng rason sa aking ginagawi

na magkalat ng basura'y mali't nakamumuhi

environmental activism ang tanim kong binhi

sa puso't diwa ng kababayan at di kalahi

maraming tulad ko saanmang panig ng daigdig

at sa kanila ako'y nakikipagkapitbisig

di man sila kaibigan, kakilala, kaniig

ngunit sa misyon at prinsipyo, sila'y kapanalig

"Walang Planet B!", daigdig natin ay alagaan

"Walang Planet B!" ang tindig ng tibak-kalikasan

environmental activism ang paninindigan

para sa kasalukuyan at sa kinabukasan

- gregoriovbituinjr.

Hibik ng makatang magbabasura

bagamat ngayon ako'y lagalag na basurero

habang nasa kwarantinang walang kita't trabaho

naggugupit ng plastik upang iekobrik ito

nagsisipag pa gayong wala namang pera rito

bagamat abala rin sa iba pang ginagawa

tulad ng pag-atupag sa pahayagang Taliba

na dalawang beses isang buwan nalalathala

pagkat sa pagsusulat naroon ang puso't diwa

gagawa ng tula, kwento, sanaysay, at ekobrik

sipag ko'y kita nilang araw-gabi nagsisiksik

sa boteng plastik ng pinaggupit-gupit kong plastik

na ang tanging pahinga'y ang pagtangan sa panitik

ganyan ang buhay nitong makatang magbabasura

kaya laging abala sa panahong kwarantina

kung makakawala lang sa lockdown ay gagawin na

at nang makahanap naman ng trabaho pang iba

magkatrabaho sana ang basurerong lagalag

trabahong may sahod upang sa pamilya'y may ambag

datapwat ngayon ay sa ekobrik pa nagsisipag

at sa kwaderno'y nagsusulat, di pa rin panatag

- gregoriovbituinjr.

Makakalikasang misyon ang pageekobrik

parami ng parami ang mga basurang plastik

wala bang katapusan ang paglalambing ng lintik

kaya ako'y patuloy pa rin sa pageekobrik

di rin ito matatapos hangga't may isisiksik

di dapat natitigil kaya dapat may gumawa

lalo't pagsagip sa kalikasan yaring adhika

kayhirap ding mag-ekobrik, baka di ka matuwa

ang misyong ito'y dapat nasa iyong puso't diwa

ang pag-eekobrik ko'y di pampalipas-oras lang

ayoko kasing pulos salita ng salita lang

nais kong makitang may ginawa't pinagpawisan

may produktong ekobrik na sadyang pinagsikapan

plastik lang iyan, basura, bakit mo iniipon

tanong ng isa sa kabaliwan ko raw na iyon

ngunit kung sa laot, mga plastik na'y nilalamon

mabuting na-eekobrik, ito na'y aking misyon

- gregoriovbituinjr.

Nagkalintog dahil sa gunting

madalas ding kasama ang lintog sa sakripisyo

dahil sa pagkadikit ng gunting sa daliri ko

habang nageekobrik, gupit doon, gupit dito

upang nagupit sa bote'y maisiksik ng todo

maglintog man sa daliri'y patuloy sa paggawa

na para sa kalikasan animo'y mandirigma

na sa labanan anumang sugat ay balewala

nasa gitna man ng sagupaang di humuhupa

tumalima agad nang kalikasan na'y humibik

mga isda raw sa laot, kinakain na'y plastik

kanal na'y nagbabara't lansangan na'y nagpuputik

kaya heto't kinakampanyang tayo'y magekobrik

magkalipak man sa palad sa pag-ekobrik niyon

magkalintog man sa daliri sa gawaing iyon

balewala ang sugat basta't makamit ang layon

na para sa kalikasan ay gagawin ang misyon

- gregoriovbituinjr.

* lintog - tagalog-Batangas sa paltos

* lipak - tagalog-Batangas sa kalyo

Pag-iipon ng balutan ng tabletas

oo, iniipon ko ang balutan ng tabletas

isasama sa plastik na gugupitin ko bukas

oo, tama ka, sa ekobrik nga'y di ito ligtas

ipapasok sa boteng plastik, ekobrik ang labas

kayraming balutan ng tabletas na nakita ko

may gamot sa sakit at may bitamina rin dito

sayang kung ibasura lang, plastik din naman ito

sa ekobrik isama pag ginupit ko nang todo

tabletas nga ang iniinom ng mga maysakit

na nais malunasan ang katawang nagigipit

nais gumaling, kontrahin ang sakit na kaylupit

iinom sa tamang oras nang gumaling ding pilit

habang ako naman ay iipunin ang balutan

ng tabletas bago pa mapunta sa basurahan

sabi lang sa kanilang ako'y may paggagamitan

iyon pala ito'y ieekobrik kong tuluyan

- gregoriovbituinjr.

Ang gunting na iyon

kaytagal ko ring nakasama ang gunting na iyon
higit limang buwan ding kasa-kasama maghapon
sa paggupit-gupit ng mga plastik kong tinipon
na ipapasok ko sa boteng plastik na naipon

halos ganyan na araw-gabi itong ginagawa
habang may pandemya kaysa naman nakatunganga
ang gunting na iyong nagsilbi't kasangga kong pawa
habang nageekobrik ng kusa sa aking lungga

ang gunting na iyong talagang kaylaki ng silbi
sa panahon ng pandemyang di ako mapakali
para sa kalikasan, dito ako nawiwili
kaya patuloy sa pageekobrik araw-gabi

salamat sa gunting na iyong aking nakasama
sa mag-aanim na buwan na ngayong kwarantina
sa higit dalawampung ekobrik, nagsilbi siya
salamat sa gunting na hanggang ngayon ay buhay pa

- gregoriovbituinjr.

Paglilinis ng pinulot na basurang plastik

noong una nga'y sadyang nakakadiri talaga

ang basta mamulot na lang ng plastik na basura

baka may uod, pagkaing panis, o tira-tira

na baka nga magpabaligtad sa iyong sikmura

subalit lahat ng iyon ay nilunok ko na lang

alang-alang sa kalikasan, nawala ang yabang

may dignidad pa rin naman pagkat di salanggapang

mas nakakasuka ang trapo't pusong halang

sa aking daraanan ay naglipana ang plastik

isa-isa kong pinupulot na animo'y sabik

nawala na ang pandidiri't di mawaring hibik

kung bunga ang plastik sa lansangan, sa bunga'y hitik

pagdating sa bahay, sinabunan ko't nilinisan

ginupit isa-isa't nilinis ang kabuuan

binanlawan, patutuyuing buong gabi naman

upang ihanda sa pag-ekobrik kinabukasan

at bukas, ieekobrik ang plastik na malinis

na ipapasok sa boteng iba't iba ang hugis

masayang maggugupit, kamay man ay nagtitiis

sa lintog subalit hinahayaan na ang amis

- gregoriovbituinjr.

Pamumulot ng basurang plastik

"Bakit mo ba pinupulot ang basura ng iba?"

sabay tingin sa akin, ang nagawa ko'y mali ba?

di man niya iyon sinabi'y aking nakikita

ang puna sa gilid ng kanyang mapungay na mata

aba'y tama naman siya't tunay na may katwiran

"tapat ko, linis ko," sabi doon sa kalunsuran

"basura mo, itapon mo," huwag lang sa lansangan

bakit nga ba kalat ng iba'y kukunin ko naman?

subalit ako'y isang makakalikasang tibak

environmental activism ang sa puso't utak

na kalikasan ay huwag tuluyang mapahamak

sagipin ang kalikasan laban sa mga tunggak

para sa ekolohiya, sa puso'y natititik

alagaan ang kalikasan, tipunin ang plastik

na nagkalat, gupit-gupitin at ating isiksik

sa boteng plastik at patigasing bilang ekobrik

kita ko sa daang kayraming plastik na nagkalat

ayokong nakatanghod lang, pupulutin ang bawat

naglipanang plastik bago pa mapunta sa dagat

bago kainin ng isdang sa basura nabundat

- gregoriovbituinjr.

Iligtas ang isda't karagatan mula sa plastik

panahon ng lockdown, stay-at-home, walang labasan

walang trabaho't kita, sa loob lang ng tahanan

sadyang ibang-iba ang kalagayang nakagisnan

animo'y naghihintay lang ng abang kamatayan

mabuti't aking natutunan ang pageekobrik

na may layon para sa kalikasang humihibik

nilululon ng isda sa laot ay pulos plastik

kaya paggawa ng ekobrik ay nakasasabik

kayhirap na pulos plastik na lang ang mabibingwit

dahil tao'y pabaya, kaya ganyan ang sinapit

ng mundong tahanang ginawang basurahang pilit

kaya pagmasdan mo ang kalikasang nagigipit

para ka bang tagapagligtas ng isda sa laot

gayong isang tao kang di dapat nakalilimot

na kalikasang ito'y di dapat maging bangungot

na kalikasang ito'y buhay ang idinudulot

- gregoriovbituinjr.

Muling mageekobrik

muli na namang kumatas sa diwa ang adhika

upang kalikasan ay muli nating maalaga

matapos mailibing ang ekobrik na nagawa

ngayon naman ay muling mag-uumpisa sa wala

nilibing sa hagdang bato ang ekobrik kong likha

upang magsilbing sagisag nang tao'y maunawa

na ang kalikasan ay tahanan din nating pawa

kaya bakit tayong tao ang dito'y kakawawa

panibagong ekobrik na naman ang gagawin ko

matapos naming ibaon doon sa hagdang bato

ang dalawampu't isang ekobrik nitong Agosto

katapusan ng buwan, gagawa muling seryoso

narito't nag-ipon muli ng mga boteng plastik

at mga plastik na balutang gagawing ekobrik

lilinisin at guguputin, saka isisiksik

ang nagupit sa bote't patitigasing parang brick

- gregoriovbituinjr.

Sagipin ang Ilog Balili

Sagipin ang Ilog Balili

sulat sa karatula'y "Hinagpis ng Ilog Balili"

"Ibalik ninyo ang kalinisan at kagandahan ko!"

dahil pag ito na'y namatay ay walang hahalili

kaya ngayon pa lamang ay sagipin ito ng tao

nagsalita na ang Ilog Balili, naghihinagpis

pagkat sa kagagawan ng tao, dama'y mamamatay

nagsusumamo na siya pagkat di na makatiis

tao ang sumira, tao rin ang sa kanya'y bubuhay

huwag nating pagtapunan o gagawing basurahan

ang ilog na itong nagbibigay-buhay at pag-asa

daluyan ng malinis na tubig, isda'y naglanguyan

kaysarap pakinggan ng agos nitong tila musika

sagipin ang Ilog Balili, ito'y ating buhayin

istriktong patakaran dito'y dapat maisagawa

alagaan na natin ang ilog, tuluyang sagipin

pag nagawa ito'y isa nang magandang halimbawa

- gregoriovbituinjr.

08.03.2020

* Ang nasabing karatula'y nalitratuhan ng makata sa Km. 3, La Trinidad, Benguet, malapit sa boundary ng Lungsod ng Baguio at bayan ng La Trinidad.

Paglilibing ng ekobrik sa hagdang bato

higit limang buwan ding ginawa ko ang ekobrik

sa panahon ng kwarantina'y naggupit ng plastik

limang buwang higit na sa boteng plastik nagsiksik

at pinuno ang bote't pinatigas na parang brick

ekobrik na'y inilagay sa aming sinemento

na nasa dalawampung ekobrik na ginawa ko

tila graba sila sa tigas pag tinapakan mo

at ipinalaman sa paggawa ng hagdang bato

ang puwitan ng ekobrik ay sadyang inilitaw

upang disenyo sa hagdang bato'y iyong matanaw

kaygandang pagmasdan sa tag-ulan man o tag-araw

pag nakita ng iba'y may aral na mahahalaw

pageekobrik ay nakatulong sa kalikasan

pagkat plastik ay di na napunta sa basurahan

di na rin lumutang sa ilog, sapa't karagatan

kundi nalibing na sa ekobrik doon sa hagdan

- gregoriovbituinjr.

Paggawa ng sariling face shield

nais kong maitaguyod ang pagkamalikhain

kaya ako'y gumawa ng face shield na gagamitin

mula sa boteng plastik na ibabasura lang din

tipid na, sa kalikasan pa'y nakatulong ka rin

bakit nga ba bibili ng face shield na ang halaga

ay katumbas na ng ilang kilong bigas sa masa

gayong may malilikha naman mula sa basura

na epektibo ring gamitin ngayong kwarantina

halina't paganahin ngayon ang creativity

at makakagawa ka rin ng face shield mong sarili

linisin, gupitin, ayusin, di ka magsisisi

ang mahalaga, binasura'y mayroon pang silbi

sa ngayon nga'y ito ang aking itinataguyod

ambag ko sa kapwa ngayong walang kita o sahod

kaunting diskarte lang, di gaanong mapapagod

pag nakagawa ng face shield, tiyak kang malulugod

- gregbituinjr.

09.26.2020

Face shield mula sa boteng plastik

maraming materyales na maaaring gamitin

ngayong kwarantina'y dapat ding maging malikhain

may malaking boteng plastik na naabot ng tingin

isinukat ko sa mukha, tila ito'y kasya rin

sayang ang boteng plastik, nasa basurahan na nga

nang matitigan ko'y biglang may kumislap sa diwa

kinuha ko ang gunting, nasa isip ko'y ginawa

hinati ko sa gitna, dalawa ang malilikha

lalagyan ko ng lastiko sa magkabilang gilid

lilinisin ko ito't nakagawa na ng face shield

malikhaing kontribusyong di ko agad nabatid

mula sa basurahan ay inobasyon ang hatid

aba'y wala pang gastos, maging malikhain lamang

kung may sirang boteng plastik, baka magamit naman

kaysa bumili ng face shield, sa paligid hanap lang

baka may materyales na itatapon na lamang

kunin ang anumang maaari mo pang magamit

pambili ng faceshield, sangkilong bigas ang kapalit

ito'y munting payo ko rin sa kapwa nagigipit

baka may matulungang sa patalim kumakapit

- gregbituinjr.

Pag-iipon muli ng plastik

kinuha ko sa basurahan at aking nilinis

yaong mga basurang plastik na pagkaninipis

pinili ko't ibinukod yaong plastik ng hapis

na pag napunta sa laot, isda'y maghihinagpis

nilagay ko sa tubig, sinabunan ko't kinusot

binanlawan ko't isinampay, pinatong sa bakod

ilang oras patuyuin, habang sa ulo'y kamot

kayraming plastik na di sana mapunta sa laot

pag natuyo, saka ko isa-isang gugupitin

sukat na isa o dal'wang sentimetro'y ayos din

sa malinis na boteng plastik ay isuot na rin

at ang bote'y punuin ng plastik at patigasin

hangga't may plastik, mananatili na itong layon

na gagawa ng ekobrik, ito'y malaking hamon

upang sagipin ang kalikasan, di makalulon

ng sangkaterbang plastik, ito'y isa ko nang misyon

- gregbituinjr.

Paglilipat ng itinanim

inilipat ko ang tanim mula sa boteng plastik

dahil lumago na ito't ugat na'y sumisiksik;

ang ilalim ng boteng plastik ay aking ginupit

nang tanim ay malipat ko sa paso, ang naisip

ang paso ang bagong bahay ng tanim na halaman

at sana'y tuluyang lumago sa bagong tahanan;

ang paraan ng urban farming pag naunawaan

ay malaking bagay na para sa kinabukasan

dalawang buwan makalipas itanim ni misis

ay lumago na rin ang sibuyas sa boteng plastik

lagi ko itong binibisita upang madilig

na animo'y nagdidilig din ako ng pag-ibig

sana'y tuluyang magbunga ang sibuyas na iyon

at pagsikapang maparami iyon pag naglaon

tulad ng pagsintang inaalagaan maghapon

at magdamag ay makamit ang bungang nilalayon

- gregbituinjr.

Misyon kong pageekobrik

gawain ko'y di pa matatapos hangga't may plastik

ipon ng ipon, gupit ng gupit ng mga plastik

bawat nagupit ay isisilid sa boteng plastik

ang di ko na lang magupit ay mga taong plastik

ito na'y misyon at tungkulin ko sa kalikasan

tipunin ang mga plastik doon sa basurahan

paunti-unti man, nang di mapunta sa lansangan,

ilog, karagatan, landfill, iyang plastik na iyan

patuloy pa akong nageekobrik hanggang ngayon

upang kalikasan ay di malunod o mabaon

sa sangkaterbang plastik na sa mundo'y lumalamon

ngayong lockdown ay plastik ang uso't napapanahon

isang aral mula sa Kartilya ng Katipunan

gugulin ang buhay sa malaking kadahilanan

di kahoy na walang lilim o damong makamandag

at pageekobrik ay malaki ko nang dahilan

- gregbituinjr.

Bugtong sa hayop

tila ba iyon ay bastong di mahawak-hawakan

o kaya'y sinturong baka ikaw ay puluputan

pausad-usad sa puno o kaya'y sa damuhan

dala-dala'y kamandag kaya kinatatakutan

kulisap yaong malaki ang mata kaysa ulo

sa kabukiran nga ito'y paroon at parito

kahit di lumilipad ay di maitiklop nito

ang pakpak na kung lumipad ay parang eroplano

animo'y sastre itong kung manahi'y nagbabaging

sa gitna'y tumitigil, doon nagbahay sa lilim

subalit walang bubong o haliging itinanim

sa ibang kulisap nga, gawang bahay nito'y lagim

pagmasdan mo't sa kalupaan ay kukupad-kupad

ngunit pag nasa tubig na'y kaybilis ng pag-usad

laging usong ang bahay kaya kaybagal lumakad

ngunit pag bahay na'y binangka, tila may pag-unlad

- gregbituinjr.

Ang pagngata ng hilaw na bawang

hilaw na bawang sa umaga'y aking nginangata

kaya raw pala bumabaho ang aking bunganga

matapos kong ngatain ay magsisipilyong kusa

maamoy man ang bawang, pampalakas namang sadya

minsan nga'y isasama ko ang bawang sa kamatis

upang iulam, kunwari'y inulam ay matamis

nakasanayan ko na ang ganito't pampaalis

umano ng sakit, at ang ngipin mo pa'y lilinis

anila, bawang ay pambugaw ng gaway o kulam

ngunit sa akin, sa kalusugan ito'y mainam

katutubong lunas daw sa anumang dinaramdam

pamimitig, ubo't sakit ng ulo ko'y naparam

sa mahahabang lakaran nga'y tatagal kang tunay

titibay ang resistensya't di basta mangangalay

marahil bawang sa ngipin ko rin ay pampatibay

pampaalis na ng umay, pantanggal pa ng lumbay

- gregbituinjr.

Alagaan natin ang planetang Earth

paano ba dapat alagaan ang kalikasan

kung asal natin ay magtapon lang kung saan-saan

basura'y nagkalat sa lansangan at karagatan

daigdig nating tahanan ay naging basurahan

anong kinabukasan ang maibibigay natin

sa ating mga anak kung ganito ang gawain

minina pati kabundukan kaya kalbo na rin

at plantang coal ay hinayaang magdumi sa hangin

paano natin inunawa ang ekolohiya

paano naintindihan ang nagbabagong klima

ugali lang ba natin ang dahilan o sistema

paano alagaan ang nag-iisang planeta

sabi ng kapwa aktibista, "There is no Planet B!"

bakit natin sinisira ang planetang sarili

alternatibo na ba ang Mars, sa balita'y sabi

kaya Earth ay hinahayaang kainin ng bwitre

"There is no Planet B!", alagaan ang kalikasan

ito'y pamana natin para sa kinabukasan

huwag gawing basurahan ang Earth nating tahanan

gawin natin ang marapat para sa daigdigan

- gregbituinjr.

Ang pinakamalaking banta sa ating planeta

ANG PINAKAMALAKING BANTA SA ATING PLANETA

"The biggest threat to our planet is believing that someone else will save it." - Robert Swan

tayo na'y dapat kumilos para sa kalikasan

gawin anong nararapat para sa daigdigan

huwag gawing basurahan ang lupa't karagatan

huwag iasa sa iba kung kaya natin iyan

ang pinakamalaking banta raw sa ating mundo

ay isiping sasagipin ito ng ibang tao

o ibang nilalang, hindi ikaw, o hindi ako;

ang dapat kumilos para sa ating mundo'y tayo

isipin anong magagawa, sa kapwa, sa kapos

makipagkaisa, magkapitbisig, at kumilos

magtulungan upang mundong ito'y maisaayos

kaya huwag na tayong maghintay ng manunubos

ayon sa manlalakbay at may-akdang si Robert Swan

ang pinakamalaking banta sa sangkalupaan

ay ang isiping may iba namang sasagip diyan

maghintay ng bathalang sasagip sa daigdigan

kung may magagawa tayo upang mundo'y sagipin

huwag nang umasa sa iba, pagtulungan natin

walang aasahang manunubos na di darating

sinabing yaon ni Robert Swan ay ating isipin

- gregbituinjr.

* ROBERT SWAN, OBE Robert Swan has earned his place alongside the greatest explorers in history by being the first person to walk to both the North and South Poles. In recognition of his life's work, Her Majesty the Queen awarded him the high distinction of OBE, Officer of the Order of the British Empire and the Polar Medal.

* Swan is also the founder of 2041, a company which is dedicated to the preservation of the Antarctic and the author with Gil Reavill of Antarctica 2041: My Quest to Save the Earth's Last Wilderness.

Tatlong boteng walang laman para i-ekobrik

tatlong bote ng Cobrang walang laman muna ngayon
pupunuin ng mga ginupit na plastik iyon
bubunuin ko ang gawaing iyon sa maghapon
na baka nga abutin pa ng isang linggo roon

ah, tatlong bote lang muna, kalaban ay mahina
mabuting may ginagawa kaysa nakatunganga
para sa kalikasan, at ako'y may napapala
habang nageekobrik ay naglalaro ang diwa

samutsaring paksa ang dumadaloy sa isipan
hinahabi ang mga akdang sa diwa'y naiwan
ang mga taludtod at saknong nga'y sinasalansan
pinagsasalita rin ang anino sa kawalan

nagtatapos at nagtatapos ang pageekobrik
habang sa isip, may nakatha habang nagsisiksik
sa mga bote ng pinaggupit-gupit na plastik
at pag nagpahinga, nasa diwa'y isasatitik

- gregbituinjr.

Patuloy na pagkatha

patuloy pa rin ang gawaing kumatha ng tula
anuman ang pag-usapan ay kakatha't kakatha
animo'y di napapagod, walang kasawa-sawa
minsan, ang paksa'y hinahagilap pa sa gunita

buhay ng dalita, buhay ng karaniwang tao,
buhay ng kabataan, kababaihan, obrero
mga pagsusuri sa lipunang kapitalismo
pakikibaka't sakripisyo, buhay-aktibismo

prinsipyong tinanganan at pantaong karapatan
maitayo ang adhikang makataong lipunan
taludtod ng dakilang Kartilya ng Katipunan
laman ng manipestong sa manggagawa'y huwaran

bilang propagandista'y aking itinataguyod
ang kagalingan ng uring obrero bilang lingkod
inaalam anumang isyu't problemang matisod
upang malaman ng madla'y susulating may lugod

katha ng katha habang pinagtatanggol ang dukha
magsulat lang ng magsulat doon sa aking lungga
mag-aakda ng kwento, sanaysay, tula't balita
buhay na'y inalay sa pagkatha para sa madla

- gregbituinjr.

Patuloy na pageekobrik

tanong sa akin, hindi pa ba matatapos iyan?
hinggil sa ekobrik na gawa ko paminsan-minsan
sabi ko lang, gawaing ito'y walang katapusan
hangga'y kayrami pang plastik sa ating basurahan

oo, wala pang katapusan ang gawaing ito
hangga't wala pang makitang ibang solusyon dito
hangga' may bumabarang plastik sa mga estero
hangga't wala pa ring disiplina ang mga tao

pumumpuno ng plastik ang ilog at karagatan
mabingwit mo, kung di isda'y plastik ang karamihan
tapon dito, tapon doon, mundo na'y basurahan
ekobrik ay pagsagip din sa ating kalikasan

patuloy akong mageekobrik hangga't may plastik
gugupitin itong maliliit at isisiksik
sa boteng plastik, na patitigasin ngang tila brick
hangga'y may plastik, gagawa't gagawa ng ekobrik

- gregbituinjr.

Pagluluto ng kampanilyang sili

namimigay ng libreng bell pepper sa nadaanan
kaya nang aming makita'y nanghingi ng iilan
namigay na iyon ay aming pinasalamatan
at pagdating ng bahay ay agad kong hinugasan

ang kampanilyang sili'y ginayat ko ng pahaba
at doon sa kawali'y ginisa ko sa mantika
pinalutong, aba'y anong sarap ng naihanda
sa tanghalian, linamnam nito'y nakamamangha

marahil sa kalusugan, ito'y makaganda rin
may bitamina't mineral din itong makakain
marahil, gawing pulutan sa inyong totomain
at mga buto nito'y mabuting iyong itanim

tikman mo rin itong ginisang kampanilyang sili
tiyak sa sarap nito'y di ka mag-aatubili
baka mapatula ka pa't maraming masasabi
ingat, baka sa busog mo'y makatulog sa tabi

- gregbituinjr.

Sinigang na bangus at adobong sitaw

sinigang na bangus at adobong sitaw ang ulam
karne'y iniwasan na ng sikmurang kumakalam
lalo't malusog na pangangatawan itong asam
kumain daw lagi ng pampalakas, anang paham

kaya pagkain ng laman ay iniwasan ko na
bagay na marahil sa iba'y nakapagtataka
kumain ng paborito kong porkchop na'y bihira
ang pag-iwas sa karne'y mas lalong nakakagana

pagiging vegetarian nga'y naging panuntunan ko
maggulay lagi, sitaw, talong, okra, talbos, upo
sa pagiging budgetarian ay matagal na ako
di bibilhin ang mahal, laging mura ang hanap ko

pag nagkita tayo, huwag nang maghanda ng karne
kamatis at bagoong lang, ayos na ako dine
kung may gulay mang ihahanda, aba'y mas maigi
salamat, inunawa mo ang aking sinasabi

- gregbituinjr.

Ang musa ng ekobrik

Ang musa ng ekobrik

paano ba gugupitin ang magandang larawan
upang isama sa ekobrik ang imaheng iyan
imbes sambahin ang mutyang inspirasyon din naman
ay gupitin ang larawan sa plastik, kainaman

anong katuturan kung larawang ito'y itago
baka pag tinago mo'y may iba pang manibugho
mabuti pang gupitin siyang di mo masusuyo
at isiksik sa ekobrik upang siya'y maglaho

inspirasyon din ang larawang ang mukha'y kayganda
lalo na ang ngiting tunay na nakakahalina
kahit di nito malutas ang kalam ng sikmura
na pag tinitigan, nakabubusog din sa mata

kunwari, siya si Maganda, ako si Malakas
mula alamat ng bayan ay ginawang palabas
siya'y ipagtatanggol ko laban sa mararahas
siya ang kagandahang sasambahin mo ng wagas

gugupitin ko ba ito o hindi? gugupitin!
tiyak na marami pang ganitong may gandang angkin
isasama ko siya sa ekobrik kong gagawin
siya ang musa ng ekobrik sa mga titingin

- gregbituinjr.

Pamumulot ng nagkalat na plastik

mamumulot akong muli ng nagkalat na plastik
tapon dito, tapon doon, minsan di makaimik
di na inisip kung saan plastik ay sumisiksik
kawalang disiplina sa basura'y hinahasik

ayokong pagmasdan ang maruming kapaligiran
kaya pupulutin ang basura sa kadawagan
bakit ang mga lupa'y ginagawang  basurahan
imbes na tamnan ito ng mapapakinabangan

walang magawa kundi pulutin ang mga plastik
labhan, banlawan, patuyuin, gagawing ekobrik
pag tuyo na ito'y gugupitin at isisiksik
sa boteng plastik, patitigasing katulad ng brick

plastik na'y naglipana sa lupa, gubat, at laot
sa nangyayaring ito'y sino ang dapat managot
kundi tayo ring sa gawang ito'y nagpahintulot
anong gagawin upang ito'y tuluyang malagot?

- gregbituinjr.

Disenyo ko ng tshirt

ako'y nagdisenyo ng tshirt na magandang masdan
ang sulat: "I'm a vegetarian and a budgetarian"
na susuutin ko sa mga piging o handaan
upang ang sarili na rin ay paalalahanan

lalo't pinipigilan ko nang kumain ng laman
o karne ng manok, baboy, kambing, o anupaman
bagamat paminsan-minsan ay di rin mapigilan
ang kumain ng paboritong pork chop sa restawran

maging vegetarian, pulos gulay ang kakainin
bagamat para sa protina'y mag-iisda pa rin
upang lumusog ang pamilya'y ginawang tungkulin
kalusugan ng bawat isa'y laging iisipin

maging budgetarian, di lang dahil sa kwarantina
magtipid-tipid na rin lalo't mahirap kumita
sa ngayon tanging sa sariling diskarte aasa
ang tatak sa tshirt na ito'y laging paalala

- gregbituinjr.

Paggupit ng naipong plastik

muli na namang maggugupit ng naipong plastik
upang sa mga boteng plastik ay agad isiksik
patitigasing parang hollow block, ie-ekobrik
maggugupit-gupit pa ring walang patumpik-tumpik

sino bang mag-aakalang ako'y makakarami
na ito'y ginawa nang walang pag-aatubili
naggugupit habang nagninilay, di mapakali
gayunpaman, ang gawaing ito'y nakawiwili

basta maraming naipong plastik, gagawin agad
habang sariling ekonomya'y di pa umuusad
habang sa isip, kung anu-anong ginagalugad
habang naninilay na mundo'y nagiging baligtad

naggugupit, nagninilay, pagkat walang magawa
mahirap namang sa lockdown ay walang ginagawa
naggugupit, nagninilay, huwag lang matulala
gupit ng gupit, nilay ng nilay, tula ng tula

- gregbituinjr.

Pangunguha ng panggatong

mag-isa akong nanguha ng panggatong sa gubat
nang magamit sa pagluluto kung gasul na'y salat
animo'y puno ng elena ang kahoy sa bigat
sinibak ang mahahaba ng buong pag-iingat

pagsisibak ng kahoy ang nakita kong gagawin
nang hinawan ang gilid ng natatabingang saging
kung hahawanin ang gubat sa dawag nitong angkin
lalagyan ko ng dampa't paligid ay tatamnan din

habang nasa lockdown, may bagong mapaglilibangan
maghahawan at tatamnan ang munting kagubatan
isa pa itong hakbang para sa kinabukasan
at magsusulat sa gagawing dampang pahingahan

magsibak at magtanim sa panahong kwarantina
habang binabasa ang kaunting aklat na dala
tila paraisong malayo sa mga problema
na animo ako'y matagal nang namamahinga

- gregbituinjr.

Pagtatanim ng alugbati

sa munting plastik na basong itinapon na lamang
ay napiling iyon ang sa alugbati'y pagtamnan
upang basong plastik ay di maging basura't sayang
pag alugbati'y lumago, may pang-ulam na naman

sarili'y abalahin upang buryong ay maparam
upang sa lockdown na ito'y di laging nagdaramdam
kahit sa pagtatanim, dapat mayroon kang alam
magsisipag pa rin, inspirasyon ang mga langgam

ilaga mo ang alugbati't ito'y pampalusog
gagaan ang pakiramdam ng katawang nabugbog
dahil sa trabaho't alalahaning makadurog
ng puso't ng kalamnang tila nagkalasug-lasog

lalago ring magaganda ang mga alugbati
ilaga ito't pampatibay ng tuhod at binti
kaya sasalubungin tayo ng magandang ngiti
pag alugbati'y nagsirami, maligayang bati

- gregbituinjr.

Sa unang buwan ng labing-isang sisiw

sa labing-isang sisiw, maligayang isang buwan
buo pa ring kayong labing-isa, mabuti naman
nawa'y manatiling malusog ang inyong katawan
at magsama-sama pa rin kayo, walang iwanan

unang araw ng Hunyo nang sa mundo'y bumulaga
isang buwang nilimliman hanggang kayo'y napisa
kaya kaming narito sa inyo'y mag-aalaga
at magbibigay sa tuwina ng mga patuka

pinalalabas na sa kulungan tuwing umaga
upang salubungin ang bagong araw na kayganda
kasama'y inahin, sa gabi kayo'y uuwi na
pagkat ligtas sa kulungang tahanan magpahinga

muli, sa inyong isang buwan, ako'y bumabati
di man kayo tao, kayo'y nakapagpapangiti
habang kami'y napagninilay ng tuwa't lunggati
upang pabula'y maakda ko kahit ito'y munti

- gregbituinjr.
07.01.2020