Namulot ng tae ng hayop upang gawing pataba

namulot din ako ng tae ng hayop sa labas
upang gawing pataba sa tanim na nagpuprutas
di ba't wasto itong gawin, mabaho man ang etsas
pataba na sa lupa, may problema pang nalutas

kaya ang mga tulad ko'y wala nang diri-diri
hakutin ang tae upang tinanim ang magwagi
ako'y simpleng masa lamang, di naman ako hari
na sinilang nang may kutsarang pilak, nandidiri

sa kalaunan ay lalago na rin ang pananim
na kung namumulaklak ito'y tiyak masisimsim
na pag namunga ito'y kaysarap kahit maasim
na mawawala rin naman ang anumang panimdim

kaya sige lang, tae'y hakutin, gawing pataba
nakatulong ka pa sa kalikasang namumutla
wala nang diri-diri upang tumaba ng lupa
basta't mamunga ang puno ng sangkaterbang suha

- gregbituinjr.

World Environment Day sa panahon ng COVID-19

World Environment Day sa panahon ng COVID-19

dahil sa maraming lockdown dulot ng COVID-19
kayraming tigil sa trabaho't naging matiisin
nasa bahay lang habang pamilya'y nagugutom din
kaytinding kalagayang di mo sukat akalain

subalit kailangang umangkop sa kalagayan
anong gagawin upang maibsan ang kagutuman
hanggang mapagnilayang bumalik sa kalikasan
pagkat ang buhay ay di lang hinggil sa kalakalan

nasa lungsod ka man, maaari ka ring magsaka
magtanim ng gulay sa mga walang lamang lata
bakasakaling pag may lockdown pa'y makasuporta
pagkat may gulay na pang-ulam ang buong pamilya

ika nga, sa kalikasan dapat tayong bumalik
ngayong World Environment Day, huwag patumpik-tumpik
pagpapakatao't mabubuting binhi'y ihasik
habang naipong plastik ay isiksik sa ekobrik

kalusugan ng pamilya'y laging asikasuhin
ang maruming kapaligiran ay ating linisin
huwag hayaang pagtapunan lang ang dagat natin
at tiyakin ding malinis ang ating kakainin

ngayong World Environment Day ay isiping mabuti
ang kalagayang "bagong normal" nilang sinasabi
pagharap sa "bagong búkas" ay huwag isantabi
patuloy na magsuri nang di lamunin ng gabi

- gregbituinjr.
06.05.2020

Samutsaring saknong sa kapaligiran

umuulan-ulan, umaambon-ambon kahapon
subalit kayganda ng pagsikat ng araw ngayon
at nawa'y ulanin ang maalinsangang maghapon
nang madiligan din ang mga tinanim na iyon

kaysarap ulamin ng pinatubong alugbati
laga man o ginisa'y makadarama ng ngiti
upang mukhang marami, sanga'y pinaghati-hati
ngunit paumanhin kung sa lasa'y napapangiwi

patuloy pa rin ako sa paggawa ng ekobrik
sapagkat nakapagtipon ng isang linggong plastik
paggugupit-gupiting maliit at isisiksik
sa di pa sintigas ng batong boteng inekobrik

habang may coronavirus pa sa sandaigdigan
at mga tao'y nasa kani-kanilang tahanan
isang tula para sa araw ng kapaligiran
ang kakathain ko, ngayon nga'y pinagninilayan

- gregbituinjr.
06.04.2020

Ang inahin at ang kanyang labing-isang sisiw

unang araw ng Hunyo nang makitang napisa na
ang labing-isang itlog na nilimliman ng ina
halos apat na linggo ring sinubaybayan siya
buti't nagawa agad ang bagong tahanan nila

ah, nakakatuwang may bagong mga alagain
na sa panahong lockdown ay pagtutuunang pansin
kaya agad silang ibinili ng makakain
at nilagyan ng tubig upang di sila gutumin

ito ang ikalawang pagkakataong nangitlog,
nilimliman at napisa ng inahin ang itlog
ibang anak niya'y malalaki na't malulusog
ngayon, may labing-isang sisiw siyang iniirog

nawa'y magsilaki silang malakas at mataba
subalit mag-ingat sila sa mga pusang gala
magkaisa sila't huwag ring basta magpabaya
nang sa bayan ay may madulot din silang ginhawa

- gregbituinjr.
06.02.2020

Ang mabuhay bilang vegetarian at badyetaryan

paano bang mabuhay bilang isang vegetarian
na pulos gulay ang laging nasa hapag-kainan
bagamat nais ko ring mag-isda paminsan-minsan
natuto ako sa kilusang makakalikasan

di naman ako tumatanggi pag may mga karne
maliban kung pista, di ako basta bumibili
ng karne, sa manok nga'y nagkakasakit na dine
paborito kong pork chop lang minsan, di makatanggi

sa hirap ng buhay, di lang ako nag-vegetarian
kaytagal kong nabuhay bilang isang badyetaryan
depende sa badyet ang agahan at tanghalian
minsan ay altanghap, badyetaryan hanggang hapunan

bata pa lang ako'y natuto kina ama't ina
kumain lagi ng gulay, talbos, kamatis, okra
kangkong, kibal, kalabasang pampatalas ng mata
kaya natuto na ring magtanim nito tuwina

kamatis, bawang, sibuyas, ay kinakaing hilaw
pag-iinit ng luya o salabat na pangsabaw
mga pampalakas ko bukod sa sikat ng araw
sa mahabang lakaran ay nakakatagal nga raw

almusal, tanghalian, hapunan, altanghap ito
kaya kung vegetarian ako, pasensya na kayo
gayunman, isda't lamangdagat ay kinakain ko
basta iwas lagi sa karne upang sigurado

- gregbituinjr.
06.02.2020

Ang tubig ay buhay

Ang tubig ay buhay

"Even a drop can bring life. Save water" ang paalala
sa bago kong kwadernong pangkalikasan talaga
isang patak man ng tubig ay makasasagip na
kaya ang tubig sa bayan ay ganyan kahalaga

ang tubig nga'y batayang serbisyo sa bawat tao
at karapatan itong di dapat ninenegosyo
ngunit nagmahal ang tubig, tila ginto ang presyo
galing kasi ito sa negosyo't tubong may metro

mabuti'y may tubig ulan na aming sinasahod
sa mga malalaking timba mula sa alulod
ang tubig-ulan na walang presyo't nakalulugod
tubig galing sa tubo'y may presyong nakalulunod

kaya maganda ang kwardernong may ganitong bilin
na sa bawat mag-aaral ay mabuting gamitin
kaya sa anak mo, ganitong kwaderno ang bilhin
di kwadernong may artistang sa ganda'y sasambahin

- gregbituinjr.
06.01.2020

Magtanim ka na lang ng kamote

may kasabihang "magtanim ka na lang ng kamote"
simpleng kawikaan ngunit kayraming sinasabi
lalo't nasa kwarantina, ito pala'y may silbi
upang may matatalbos ka rin, di pa naman huli

magtanim ka na lang ng kamote'y tukso sa tamad
biro sa mga batugang tila walang pag-unlad
tukso sa taong ang isip ay laging lumilipad
biro sa sinumang wala raw namang abilidad

ngunit ngayong may lockdown, malaki ang pakinabang
sa pagtatanim ng kamote pag wala kang ulam
ilaga mo ang talbos o ihalo sa sinigang
iluto ang bunga't tiyak gutom mo'y mapaparam

halina't magtanim ng kamote, kumilos tayo
para sa kinabukasan, di lang dahil sa tukso
ito nga'y isang kasabihang nagkakatotoo
nang may makain at di magutom ang pamilya mo

- gregbituinjr.

Ang naglipanang upos

wala ka bang pakialam sa nagkalat na upos?
maglakad kang nakatungo't makikita mong lubos
na ang kapaligiran natin ay kalunos-lunos
tambak ang basura't mga upos nga'y di maubos

upos na'y pangatlo sa basura sa karagatan
kaya di lang pulos plastik ang dito'y naglutangan
may gwantes pa't facemask, dagat na'y naging basurahan
balewala ba sa iyo ang ganyang kalagayan?

mapapakiusapan mo naman ang nagyoyosi
sa isang lalagyan lang ang upos nila'y itabi
kung may batas sanang upos ay maipagbibili
o gagawing ekobrik o magyo-yosibrik kami

di ko mapapakialaman ang kanilang bisyo
kung sa kanila'y nakakatulong itong totoo
sa akin lang, upos ay huwag itapon doon, dito
may tamang lagayan upang di maglipana ito

kung isdang may upos sa tiyan ay ating makain?
o upos sa sisiw ay ipakain ng inahin?
iyang isda't manok ba sa anak ipakakain?
naisip bang upos sa tiyan nila'y pumunta rin?

halina't gawin natin anumang makabubuti
gawin anumang wasto lalo sa upos ng yosi
protektahan ang kalikasan, ito ang mensahe
para sa daigdig, bayan, pamilya, at sarili

- gregbituinjr.

Paggawa ng yosibrik

Paggawa ng yosibrik

isa ako sa baliw na ginagawa'y yosibrik
na upos ng iba'y pinupulot ko't sinisiksik
sa boteng plastik at gawing matigas na ekobrik
baliw na kung baliw, minsan nga utak ko'y tiwarik

tapat mo, linis mo, nakasaad sa karatula
basura mo, itapon mo, isa pang paalala
bawal manigarilyo, limang daang piso'y multa
kung di kayang maglinis, huwag magdumi, sabi pa

mula sa ekobrik, yosibrik na'y isang proyekto
at nasa antas pa lang ng pag-eeksperimento
mangongolekta muna ng upos ng ibang tao
pagkat ako naman ay di na naninigarilyo

kadiri, upos ng iba, iipunin, ang sabi
baka raw ako magkasakit, tulad daw ng tibi
subalit naglipana na itong upos ng yosi
ito'y tipunin, nang mawala sa laot o kalye

paggawa ng yosibrik ay ambag sa kalinisan
upang sa laot, ang upos ay di na maglutangan
di makain ng isda't balyena sa karagatan
tayo ba'y kakain ng isdang may upos sa tiyan?

masaya nang makatulong gaano man kaliit
sa kapaligiran, sa daigdig, sa munting paslit
halina't iugit ang bagong mundong walang sakit
tayo nang magyosibrik, huwag ka sanang magalit

- gregbituinjr.
05.24.2020

Ekobrik ang libingan ng mga plastik

Ekobrik ang libingan ng mga plastik

sa lahat ng mga plastik, libingan n'yo'y ekobrik
panawagang sa boteng plastik na kayo isiksik
ito ang maaaring gawin sa lahat ng plastik
lalo't naglipana na sila, anong iyong hibik?

mamangka ka sa dagat, ang plastik nga'y naglutangan
malapit sa amin ang Manila Bay, iyong tingnan
hinampas ng alon ang plastik sa dalampasigan
akala ito'y pagkain ng isdang nagbundatan

may dapat tayong gawin upang ilibing ang plastik
huwag sa laot pagkat mata ng isda'y titirik
mayroon din daw microplastics na kahindik-hindik
na di na malaman kung saan-saan nakasiksik

ilibing ang mga plastik ng pinagkainan mo
kung nais mo'y isama ang mga plastik na trapo
i-ekobrik lalo't mga plastik ang mga ito
nang di na lumutang sa dagat at makaperwisyo

- gregbituinjr.

Nakarami na rin ako ng nagawang ekobrik

nakarami na rin ako ng nagawang ekobrik
sa boteng plastik ay pinagsikapan kong isiksik
ekobrik ay libingan na ng laksa-laksang plastik
ekobrik ay libangan ko na ring nakasasabik

kayraming naipong plastik habang may kwarantina
pinatitigas na parang bato, pindutin mo pa
pag binato ng plastik ni misis, masakit pala
parang haloblak ang ginawang ekobrik, ano ba?

isang tulong na rin ito sa ating kalikasan
upang basura'y mabawasan sa kapaligiran
isang ekstrang gawain man ito'y pinagsikapan
upang makatulong din sa kapwa't sa sambayanan

ang naipong plastik sa malaking bag na'y naubos
ang basura'y di napunta sa laot, nakamenos
pakiramdam mo'y masaya't nakatulong kang lubos
ginawa sa panahong kwarantina kahit kapos

- gregbituinjr.

Patuloy sa page-ekobrik

Patuloy sa page-ekobrik

nagpapatuloy pa rin ako sa page-ekobrik
anuman ang tawag basta't ginugupit ang plastik
ginagawa habang lockdown kaysa mata'y tumirik
nagbibigay ng siglang tila sa akin nagbalik

habang kwarantina pa'y marami ring nagagawa
maging malikhain lang at maraming malilikha
nag-iisip, naggugupit, ang diwa'y kumakatha
maya-maya, sa katabing kwaderno'y itatala

mga nagupit na'y ipapasok sa boteng plastik
bawat nagupit ay isisiksik nang isisiksik
hanggang tumigas na animo'y batong itinirik
na magiging upuan o mesa ng katalik

ituring mong ito'y ehersisyo sa iyong lungga
pag nangalay ang kamay, saka ka lang tumunganga
sa puting ulap at bughaw na langit tumingala
baka musa ng panitik ay dumalaw sa diwa

- gregbituinjr.

Tula sa Earth Day 2020

Tula sa Earth Day 2020

Earth Day, ating ipagbunyi ang Araw ng Daigdig
Alagaan ang kalikasan at magkapitbisig
Ritmo ng kalupaan ay iyo bang naririnig?
Tao raw ang sumira't tao rin ang nayayanig
Halina't dinggin ang kalikasang bahaw ang tinig.

Dumi sa paligid, basura sa laot at tuktok
Ang upos, plastik at polusyong nakasusulasok
Yinari ng taong siya ring lulutas, lalahok.

- gregbituinjr.
04.22.2020

Kainin mo na lang kaya ang basura mo

KAININ MO NA LANG KAYA ANG BASURA MO

"kainin mo na lang kaya ang basura mo
kung pagtatapon ay di mo kayang iwasto"
ito ang sabi ng isang galit na tao
na minsan pakinggan mo rin ang hibik nito

itapon mo kasi sa tamang basurahan
imbes ikalat ang basura mo kung saan
kumain ng mais sa loob ng sasakyan
itatapon mo ba saan ang busal niyan?

kaya mo bang kainin ang iyong basura
tulad ng kinain nitong isda sa sapa
na ating ikinalat kaya naglipana
sa kanal, sa dagat, sa ilog, kung saan pa

isdang kumain ng basura'y huhulihin
ibebenta, bibilhin, ating lulutuin
mga anak ay masayang ito'y kainin
ulam itong makabubusog din sa atin

sa ganyan natin kinakain ang basura
kaya yaong galit na tao'y tama pala
mauulit muli kung walang disiplina
kung wala kang sakit, baka magkasakit na

- gregbituinjr.

Basurang tinapon mo'y babalik sa iyo

Basurang tinapon mo'y babalik sa iyo

sa laot, tila ang mga isda'y nagpipiyesta
sa dami ng kinalat ng tao't ibinasura
upos ng sigarilyo, plastik, walang lamang lata
huhulihin ang isda't kakainin natin sila

paano na ang iyong kalusugan pag kinain
ang mga isdang kumain din ng basura natin
nagkatotoo ang kasabihang atin nang dinggin
basurang tinapon natin ay babalik sa atin

kinakain ng mga isda'y sangkaterbang plastik
na sa buong katawan nila'y talagang sumiksik
tama ba ang nangyaring ito, ngayon ka umimik
disiplina sa basura ngayon ang ating hibik

huwag nang magkalat, disiplinahin ang sarili
sa pagbukod ng basura'y huwag mag-atubili
gawin kung anong wasto, sabihin din sa katabi
para sa kalusugan mo at ng nakararami

- gregbituinjr.
04.20.2020

Preskong umaga

Preskong umaga

sa umaga'y kay-agang gumising
mula sa masarap na paghimbing
lalo't sa iyo'y may naglalambing
na tila bituing nagniningning

salubungin natin ang umaga
na sa puso'y may bagong pag-asa
na sa kabila ng kwarantina
ay di pa rin tayo nagdurusa

lasapin mo ang hanging amihan
damhin sa puso't nakagagaan
kayganda pa nito sa katawan
at nakalilinaw ng isipan

gigising na bandang alas-sais
at sa paligid na'y magwawalis
mag-eehersisyo, maglilinis
at kung may kalat ay mag-iimis

magsasaing na ri't magluluto
ng gulay, itlog, hawot na tuyo
at matapos nito'y maliligo
preskong umaga, walang siphayo

- gregbituinjr.

Magtanim sa latang walang laman

Magtanim sa latang walang laman

halina't kita'y magtanim sa latang walang laman
upang binhi'y di malunod, atin munang butasan
ang ilalim ng lata, nang tubig ay may labasan
saka lagyan ng lupa ang latang ating tatamnan

kaygandang gamitin ang latang di na binasura
kundi ginawang paso, pinagtaniman ng okra
petsay, talong, sitaw, alugbati, munggo, mustasa
magandang ilipat sa malaki kung lumago na

minsan, maging magsasaka tayo kahit sa lungsod
habang simpleng pamumuhay ang itinataguyod
kung kailangan, may mapipitas ka't makakayod
masarap ang may sariling tanim, nakalulugod

- gregbituinjr.

Munting payo para sa kapaligiran

Munting payo para sa kapaligiran

paghiwalayin mo ang basura
sa di mabulok, nabubulok na
bote, plastik at lata sa isa
ang di nabubulok, mabebenta

dahong tuyo at pagkaing panis
ibaon sa lupa't di magtiis
sa amoy, paligid na malinis
ay kayganda, di na maiinis

disiplinahin din ang sarili
pamilya, kaibigan, kaklase
itapon lang ang balat ng kendi
sa basurahan at di sa kalye

ito'y munting payo, kababayan
bansa'y ituring nating tahanan
nang luminis ang kapaligiran
huwag itong gawing basurahan

- gregbituinjr.

Kung may disiplina

Kung may disiplina

kung may disiplina

kalat sa kalsada

na mga basura

ay pulutin muna

ang balat ng kendi

ang plastik sa kalye

nagkalat na bote

huwag lang ang tae

gawin ang marapat

pulutin ang kalat

ngunit mas marapat

huwag kang magkalat

ang masasabi ko

kung nagawa ito

salamat sa iyo

sa munting tulong mo

- gregbituinjr.

Mga boteng walang laman

Mga boteng walang laman

kayraming boteng wala nang laman, ito'y ipunin
pagkat di nabubulok, mabuting ibenta na rin
at mapaglagyan ng anumang produktong naisin
tulad ng sariling gawang toyo, patis, kakanin

di ito recycle kundi reuse, paggamit muli
gamitin din ang gamit na't di ka magkakamali
kalinisan ng paligid pa'y mapapanatili
baka magkapera pa't kumita ka rin sakali

- gregbituinjr.

Itapon ng wasto ang basura mo!

Itapon ng wasto ang basura mo!

O, kaygandang masdan ng malinis na basurahan
lalo na kung kapaligiran ay ating tahanan
paano pa kung ang bansa ang ating dinumihan
para mo na ring dinumihan ang iyong tirahan

ituring natin ang buong bansa'y tahanan natin
pag bahay mo'y marumi, di ba't naiinis ka rin
kaya ang agad mong gagawin, ito'y lilinisin
lalo ang maruming paligid, nakakadiri din

kung bansa ay tahanan, di mo dudumihan ito
kung itatapon ko ang basura ko sa bahay mo
di ba't magagalit ka, dahil ito na'y insulto
kaya basura'y itapon sa basurahang wasto

huwag sa kalsada itapon ang busal ng mais
balat ng kendi'y ibulsa, huwag basta ihagis
pinagkainan mo'y dapat malinis na maimis
at huwag hayaan sa langaw ang mga napanis

ang nabubulok at di nabubulok na basura
ay dapat alam mong paghiwalayin sa tuwina
lalo na sa panahong tayo'y nasa kwarantina
may naghahakot ng basura, tulungan na sila

- gregbituinjr.

Nagbabadya ang unos sa dulo ng bahaghari

Nagbabadya ang unos sa dulo ng bahaghari

nagbabadya ang unos sa dulo ng bahaghari

animo'y nagpapatuloy pa ang pagkukunwari

"papatayin ko kayo!" sabi ng baliw na hari

karapatang pantao'y balewala't ginagapi

anila, sa dulo ng bahaghari'y may ginto raw

ngunit pinag-interesan ng mga trapo't bugaw

bilyong ginto para sa nasalanta'y inaagaw

tila ito sa likod ng taumbaya'y balaraw

lumitaw ang bahaghari nang matapos ang unos

may bagong unos sa nagprotestang gutom at kapos

nais silang patayin ng hari, ito ang utos

sa kanyang mga asong handang mangagat, umulos

bilyon-bilyong barang ginto'y para sa sambayanan

na sa dulo ng bahaghari'y kukunin na lamang

subalit pilit pinupuslit ng trapong gahaman

gayong nangangamatay na ang mga mamamayan

sa mga tampalasang iyon ay sinong uusig

dapat masa'y kumilos, isyung ito'y isatinig

kaya manggagawa't dukha'y dapat magkapitbisig

upang mga lilo't sukab ay tuluyang malupig

- gregbituinjr.

Huwag plastik

Huwag plastik

basahin mo naman ang karatula: Huwag Plastik!

sa tamang lagayan, basura'y ilagay, isiksik

gawin ito anuman ang aktibidad mo't gimik

upang di ka masita ng malambing o mabagsik

halaman ay di tapunan ng upos o basura

di rin tapunan ng busal ng mais ang kalsada

kung walang basurahan, isilid muna sa bulsa

huwag simpleng magtapon dahil walang nakakita

magresiklo agad, sa madla'y ating ipatampok

ihiwalay ang nabubulok sa di nabubulok

ibang tapunan ng upos na nakasusulasok

at iba rin ang basurang medikal at panturok

abisong ito'y kaydaling unawain at gawin

na sana naman ay huwag ninyong balewalain

- gregbituinjr.

Halina't magresiklo

Halina't magresiklo

sa pagtatapon pa lang ng basura'y magresiklo

pagbukud-bukurin mo na agad ang basura mo

simpleng payo, madali lang, di mo ba kaya ito

gayong nag-aral ka naman at napakatalino

ang karton at papel ay sa asul na basurahan

lata, aluminum o metal sa pulang lagayan

itapon mo naman ang mga plastik sa dilawan

residwal o latak ay sa basurahang luntian

tayo'y magtulungan sa paglilinis sa paligid

napakasimpleng bagay na alam kong iyong batid

ang bansang tahanan ay di dapat nanlilimahid

salamin ng pagkatao, mensaheng ito'y hatid

halina't magresiklo, basura'y ibukod-bukod

ang kalinisan sa bayan ay ating itaguyod

- gregbituinjr.

Makiisa sa Earth Hour

Makiisa sa Earth Hour

Makiisa tayo sa Earth Hour, kababayan ko

At kumilos para sa nag-iiisa nating mundo

Kalikasang matagal nang sinisira ng tao

Itong Earth Hour ay pagmulat sa katotohanan

Isang aktibidad upang kumilos bawat bayan

Sa halaga ng pangangalaga sa kalikasan

Ating gawin ang Earth Hour bilang partisipasyon

Sabado, huling linggo ng Marso, sa bawat taon

At isara ang ilaw ng isang oras ang layon

Earth Hour, kung sa buong mundo'y sabay na gagawin

Ay pagtaguyod sa pag-alaga ng mundo natin

Ramdam agad na bawat isa'y kumikilos na rin

Tahimik man nating gawin ang pagpatay ng ilaw

Habang iniisip ang buhay sa mundong ibabaw

Humayo't ibahagi ang aral na mahahalaw 

Organisahin na ang Earth Hour sa ating bansa

Upang magpartisipa ang marami, kahit dukha

Resulta'y tiyak na may bungang maganda sa madla

- gregbituinjr. 

03.28.2020

* Sa March 28, 2020, araw ng Sabado, ay EARTH HOUR. Halina't makiisa sa pamamagitan ng pagpatay ng ilaw mula 8:30 pm hanggang 9:30 pm.

* Ang Earth Hour na sinimulan sa Sydney noong 2007 ang isa na sa pinakamalaking pagkilos ng mamamayan sa buong mundo na layuning mamulat ang bawat mamamayan sa pangangalaga ng nag-iisa nating daigdig.

Mula sa: https://www.earthhour.org/

Hibik sa World Water Day

Hibik sa World Water Day

Hibik sa World Water Day nitong manggagawa't dukha:
Ibaba ang presyo ng tubig! Ibaba! Ibaba!
Bakit pinagtubuan ang likas-yaman ng bansa?
Ito'y serbisyo, di negosyo ng tuso't kuhila!
Karapatan ito ng tao, ng lahat, ng madla!
Subalit inaangkin ito ng ilang maykaya
Ang tubig na'y ninenegosyo ng kapitalista
Waring ito'y likas-yamang inari ng burgesya
Oo, pag-aaring nagpapayaman sa kanila
Raket ng mga kuhila't dusa naman sa masa!
Lahat may karapatan sa tubig. Inyo bang dinig?
Dapat sinumang umangkin nito'y ating mausig!
Winaglit na ba ang ating karapatan sa tubig?
At dahil ito sa kapitalismong bumibikig?
Teka muna, ang bayan ay sa tubig nakasandig!
Espesyal ang tubig sa ating bawat mamamayan
Ramdam nilang pag nagmahal ito'y dagok sa tanan
Di ito dapat magmahal, tao'y pahihirapan!
Ang tubig ay para sa lahat, sa dukha't mayaman
Yamang tubig na di dapat inaari ninuman!

- gregbituinjr.
03.22.2020

Tula sa World Forestry Day

TULA SA WORLD FORESTRY DAY

World Forestry Day ang bunying araw ng kagubatan
Oo, ang pangangalaga nito'y pananagutan
Ramdam mo ba bakit mga puno'y sinusugatan?
Lalo't kaylaki ng silbi nito sa sambayanan...
Dahil pagkasira nito'y may epekto sa atin
Forest o gubat, ito'y pagnilayan nang masinsin
O suriin bakit ito'y dapat mahalagahin
Rinig mo ba ang tibok ng gubat sa bayan natin?
Estado nito'y nakakalbo, ano bang nangyari?
Sakim ay ginawang troso ang puno't pinagbili
Tinagpas ang puno nang magkapera ang salbahe
Rinagasa ang pagputol, di ako mapakali.
Yumayanig sa puso pag gubat na'y winawarat
Dahil karugtong ng buhay ang ating mga gubat
Ah, gubat na'y alagaan ng buong pag-iingat
Yamang ito'y yaman ng bayang protektahan dapat.
- gregbituinjr.
03.21.2020

Kamayan Forum, Tatlong Dekada

KAMAYAN FORUM, TATLONG DEKADA

Kamayan para sa Kalikasan Forum, pagbati

At kayo'y nakatatlong dekadang nananatili

Mahusay ang pamumuno't sadyang pagpupunyagi

At di tumigil sa inyong pagkilos na masidhi

Yumabong pa sana kayo't nawa'y naritong lagi

Ako'y taospusong nagpupugay sa inyong lahat

Na kung wala kayo, ako'y wala rin ditong sukat

Forum na maraming kamaliang isiniwalat

O tinalakay kung saan problema'y siniyasat

Rinig at dama ang kalikasang inuurirat

Upang bakasakaling malutas na ang problema

Masa'y mamulat, kalikasa'y alagaan nila

Tatlong dekada na ang Kamayan Forum, tatlo na

At patuloy pang iiral ang forum sa tuwina

Tunay ngang inambag ng forum sa bansa'y pamana

Lagumin ang kasaysayan ninyo'y kaysarap damhin

Oo, pagkat tatlong dekada'y kaygandang limiin

Na pati pintig ng kalikasan ay ating dinggin

Green Convergence, SALIKA, CLEAR, sa iba'y salamat din

Dedikasyon ninyo sa forum ay dapat purihin

Edukasyon ang alay ng forum sa sambayanan

Kabataan, manggagawa, masa, kababaihan

Ah, Kamayan Forum, dapat ka lang pasalamatan

Dahil inspirasyon ka't ambag mo'y makasaysayan

Ang pasalamat nami'y tagos sa puso't isipan

- gregbituinjr.

03.20.20

* Pagpupugay sa buwanang Kamayan para sa Kalikasan Forum sa kanyang ikatatlumpung (30) taon ngayong Marso 2020. Isinilang ang kauna-unahang Kamayan para sa Kalikasan Forum noong Marso 1990 sa Kamayan Restaurant EDSA. Pagpupugay din sa Triple V Restaurant sa patuloy ninyong pagsuporta sa buwanang talakayang ito. Mabuhay kayo!

Atake sa Senado: Sina Ka Eddie Guazon at Fr. Pete Montallana

Atake sa Senado

SINA KA EDDIE GUAZON AT FR. PETE MONTALLANA

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Kapwa kilalang lider sila ng kani-kanilang panahon. Kapwa sila may kaugnayan sa maralita. Pareho silang prinsipyado, determinado, palaban, kagalang-galang, magiting. Subalit pareho rin silang inatake habang nagsesesyon sa Senado habang ipinaglalaban ang mga maliliit at api sa lipunan. Ang isa'y tuluyang namatay at ang isa'y pinalad na nabuhay.

Si Ka Eddie Guazon ang unang pangulo ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) na naitayo tatlo't kalahating dekada na ang nakararaan. Namatay siya habang nasa pagdinig ng Senado kaugnay sa mga nagaganap na demolisyon. Doon sa Senado ay inatake siya ng cardiac arrest habang pinabubulaanan ang testimonya ng isang pulis. Dinala siya sa Philippine General Hospital subalit hindi na siya umabot ng buhay.

Si Fr. Pete Montallana ay aktibo sa Save Sierra Madre Network Alliance, Inc. (SSMNAI) at sa Stop Kaliwa Dam (SKD) campaign. Nitong nakaraan lang, nabalitaan kong dinala siya sa ospital habang nasa pagdinig sa Senado kaugnay sa proyektong Kaliwa Dam na mahigpit din niyang tinututulan. Dinala siya sa klinik at sa kalaunan ay sa ospital, at siya'y inoperahan. Sa ngayon, siya'y nagpapagaling.

Hindi ko na naabutan pang buhay si Ka Eddie Guazon pagkat 1989 siya namatay. Subalit inipon ko ang mga kasaysayan ng KPML na inilagay ko sa blog na aking binuo. Pati ang kanyang mga larawang nalathala sa isang magasin ng pagpupugay sa kanya at ang nag-iisang kwadro ng kanyang litratong nasa tanggapan ng KPML ay aking nilitratuhan upang mailagay sa blog. Kaya pag kailangan ng kasaysayan ng KPML, datos, pahayag, sa blog ng KPML ito makikita. Ako naman ay napunta sa KPML bilang staff noong 2001 hanggang Mayo 2008. At muling nagbalik sa KPML bilang halal na sekretaryo heneral nito noong muling maglunsad ito ng kanyang pambansang kongreso noong Setyembre 16, 2018.

Una ko namang nakadaupang palad si Fr. Pete noong 2009 nang makasama ako sa 148-kilometrong aktibidad na tinaguriang "Lakad Laban sa Laiban Dam". Nagsimula ito sa bayan ng Gen. Nakar sa lalawigan ng Quezon, hanggang sa Maynila mula Nobyembre 4 hanggang 12, 2009. Alam din ni Fr. Pete na ginawa ko ang Filipino translation ng Laudato Si mula Hunyo 24, 2015 hanggang sa ito'y matapos noong Setyembre 16, 2015. Isinalin ko ito sa kahilingan ng mga nakasama ko sa Climate Walk mula Luneta hanggang Tacloban na sina Yeb Saño at Rodney Galicha.

Kilala ni Fr. Pete ang KPML kung saan ako ang kasalukuyang sekretaryo heneral. Nang malaman niyang KPML ako ay agad niya akong tinanong kung saang KPML ba ako. Isa kasi si Fr. Pete sa nagbuo ng grupong SILAI o Sikap-Laya, Inc., isang grupo ng maralita kung saan dito napunta ang ilang pamunuan ng KPML-National Capital Region and Rizal chapter (NCRR), nang ang mga lider nito'y nawala sa KPML-NCRR noong Setyembre 2012. Nasa Thailand ako noon nang mawala sila, at pagbalik ko sa Maynila'y nabalitaan ko na lang ang paghihiwalay. Nakita ko roon sa SSMNAI ang ilang dating lider ng KPML at Zone One Tondo Organization (ZOTO) na ngayon ay nasa SILAI.

Si Fr. Pete ay nakadaupang palad din ng aking asawang aktibo rin sa kilusang makakalikasan sa ilang pagtitipon. Kaya nabahala kami nang malaman namin ang nangyari sa kanya. Kung may pagkakataon ay dadalawin namin siya.

Sina Ka Eddie Guazon at Fr. Pete Montallana ay mga batikang lider. Maka-maralita. Makamasa. Ipinaglalaban ang karapatan ng maliliit. Ayaw nilang naaapi, ayaw nilang napagsasamantalahan ang mga maralita, at ang mga katutubo. Kapwa sila nasa Senado nang maganap ang mga insidenteng ikinamatay ng isa, at halos ikamatay ng isa pa.

Ito ang nakasaad sa talambuhay ni Ka Eddie Guazon sa artikulong may pamagat na Touched by his life: "On May 19, 1989, the urban poor lost a courageous and committed leader, Eduardo Guazon, Jr., who was then the national chairman of the Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), the largest urban poor aggrupation, died during a Senate Committee hearing on a spate of violent demolition operations. The urban poor leader suffered a cardiac arrest while vehemently objecting to the distorted testimony of a policeman and was proclaimed dead on arrival at the Philippine General Hospital. Even until death, Tatay (father) Eddie, as he was fondly called by his fellow urban poor, fought for the interest and the rights of the poor and would not let anyone trifle with truth and justice."

Ito naman ang nakasaad sa isang email na pinadala ng isang kasama sa pakikibaka: "Last Monday, Feb. 17, 2020, Fr. Pete was rushed to the hospital, after his blood pressure shot up to 180.  He was attending a Senate hearing on the Kaliwa Dam project, when he felt ill and was taken to the clinic and eventually rushed to the hospital.  He suffered a rupture in his blood vessel, and underwent emergency brain surgery yesterday, Feb. 18, 2020, at around 3:30 AM, at Our Lady of Lourdes Hospital in Sta. Mesa, Manila."

Dagdag pa: "Fr. Pete is still at the ICU and recovering.  He is conscious and responsive.  He is able to have short conversations, and is accepting visitors between 11:00 AM – 1:00 PM and 5:00 – 8:00 PM.  His blood pressure is still erratic, as of today Feb. 19, 2020, and he has been advised to stay at the ICU between 3-5 days, after which he can be transferred to a regular room.  From thereon, his situation will be evaluated on a daily basis."

Nawa'y lumakas at gumaling na si Fr. Pete sa kanyang karamdaman, at patuloy pa namin siyang makasama sa pakikibaka para sa maayos na kalikasan at upang hindi matuloy ang proyektong Kaliwa Dam na talaga namang malaki ang epekto sa kalikasan, sa kapaligiran, sa mga katutubo, sa lupaing ninuno, at sa ating bansa. Magpagaling po kayo, Fr. Pete, at marami pa tayong laban na dapat ipagwagi!

02.22.2020

Mga pinaghalawan:

http://kpml-org.blogspot.com/2009/05/touched-by-his-life-ka-eddie-guazon.html

email from Mr. Jaybee Garganera of Alyansa Tigil Mina (ATM) na pinadala sa e-group ng Green Thumb Coalition

Nais kong magtanim ng puno upang may mapitas

Nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
(taludturang 2-3-4-3-2)

nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
nang sa gayon ang pamilya'y may makakaing prutas

simulan nating bungkalin ang lupang pagtatamnan
ng iwing pag-ibig sa ating lupang tinubuan
nang magbunga ito ng mabubuting mamamayan

ang lupang tinubuang dinilig ng luha't dugo
kaya dapat ibunga'y namumunong matitino
at itanim ang binhing may ginhawang mabubuo
na ibubunga'y kapayapaa't pagkakasundo

itanim ang punong may prinsipyong makatutulong
na di kayang tibagin ng sinumang tuso't buhong
nang asam na makataong lipunan ay yumabong

itanim ang magbubunga ng masarap na prutas
upang mga kakain ay lumusog at lumakas

- gregbituinjr.

Tila mga halimaw na ang naglipanang plastik

tila mga halimaw na ang naglipanang plastik
na saan mang panig ng mundo'y naglipanang lintik
na kinakain ng mga isdang di makahibik
ibon at ibang hayop man sa plastik natitinik

tinatapon ng mga taong akala mo'y tanga
kung saan-saan, sa sasakyan, sa dagat, kalsada
mabuti't may ibang ibinobote ang basura
upang di malunod sa plastik ang kanyang pamilya

isisiksik ang mga plastik sa boteng plastik din
bakasakaling solusyon itong kayang likhain
ngunit iilan lang ang may ganitong adhikain
upang kahit paano? kahit paano'y may gawin!

wala pa silang sanlibo, plastik ay bilyun-bilyon
kaunti lang sila kumpara sa laksang polusyon
ano nang gagawin sa plastik na naglilimayon
kung plastik sa bote'y temporaryo lang na solusyon

- gregbituinjr.

Ang aklat na "Green Hopes: The Future of Political Ecology"

ANG AKLAT NA "GREEN HOPES: THE FUTURE OF POLITICAL ECOLOGY"

Maikling sanaysay ni Gregorio Bituin Jr.

Nabili ko ang aklat na "Green Hopes: The Future of Political Ecology" sa Book Ends Bookshop sa Lungsod ng Baguio noong Hunyo 5, 2019, sa mismong paggunita ng World Environment Day. May turo si misis hinggil sa ecobrick na nakaiskedyul doon kaya nabili ko ang 169-pahinang libro sa araw na iyon, sa halagang P150.00.

Paliwanag sa likod na pabalat ng aklat: "This book is a clear and vigorous manifesto for political ecology - a 'green' alternative to traditional political movements and doctrines. It examines the core values and principles which underlie political ecology, as well as the key problems it must address if it is to become a force of hope for the future."

Ang aklat ay salin mula sa wikang Pranses, at isinulat ng Pranses na si Alain Lipietz. Isinalin naman ito sa Ingles ni Malcolm Slater. Inilathala ito ng Polity Press noong 1995.

May tatlo itong bahagi, at labingtatlong kabanata. Narito ang tatlong bahagi:

Part 1: Old Imperatives, New Hopes

Part 2: International and Worldwide Perspectives

Part 3: A New Political Force

Hindi ko pa talaga nababasa ito ng buo, subalit magandang basahin, kahit na 1995 pa ito sinulat, tatlong taon matapos ang unang Earth Conference sa Rio de Janeiro noong 1992. 

Aktibo ako sa ilang mga grupong pangkalikasan, na nagdala sa akin sa iba't ibang lugar, tulad ng Thailand at France. Paglalakad mula Luneta hanggang Tacloban. At marami pang lugar. Nais ko pang mag-ambag ng marami pa sa usaping kalikasan at hustiyang panlipunan. At nawa'y may maiambag sa akin ang nasabing aklat.

Bakasakaling marami rin akong matutunan at maidagdag sa mga isusulat ko pang sanaysay, kwento at tula. At ito nga, nagsulat ako ng munting tula na sarili kong pagtingin sa pamagat ng aklat.

LUNTIANG PAG-ASA 

ano nga ba itong aklat na "Luntiang Pag-asa"?

ano ba itong pampulitikang ekolohiya?

bagong konsepto ba itong dapat nating mabasa?

na dapat matutunan ng nakararaming masa?

para sa kalikasan, para sa kapaligiran

bakit plastik na ang nabibingwit sa karagatan

imbes isda'y basura sa lambat pagpipilian

habang pulos polusyon na dulot ng mga coal plant

ang pag-asa ba'y luntian kung magtulungan tayo?

itong pampulitikang ekolohiya ba'y ano?

inaatake rin ba nito ang kapitalismo?

na siyang sistemang sumira sa buhay ng tao?

upang masagot ang mga tanong, ito'y basahin

baka may pabula ritong kaysarap kung namnamin

tulad ng kuwagong animo'y palaisip man din

o tulad ng unggoy na minsan kayhirap ungguyin

Wala na silang nabibingwit na isda, wala na

wala na silang nabibingwit na isda, wala na
at di na isda ang nabibingwit nila, plastik na
bakit ganito, ang mga isda'y naging basura
inaasam na pagkain ay wala na, wala na

wala nang isda silang nabibingwit kundi plastik
tinatanggal nila sa lambat ay plastik at putik
sa mga basura ang lawa na'y namumutiktik
sinong maysala, kanino mangingisda'y hihibik?

tila baga ito sa mangingisda'y isang sumpa
plastik na ba ang kapalit ng gutom nila't luha
tila sa buhay nila'y may matinding nagbabadya
mapalad silang makabingwit kahit konting isda

ano nang dapat gawin sa ganitong kaganapan
aba'y dapat malutas ito ng pamahalaan
kung hindi naman ay magkaisa ang mamamayan
nang isda't di plastik ang mabingwit sa katubigan

- gregbituinjr.

Alagaan ang mundo

Alagaan natin itong mundong tanging tahanan
Lalo't klima'y pabagu-bago na sa daigdigan
Ating labanan ang mapanira ng kalikasan
Gawaing pagprotesta'y tuloy laban sa minahan
At sa mga nakasusulasok na coal powerplant.
Ang kalikasan din ay may karapatang mabuhay
Ngunit patuloy na winawasak, tayo'y magnilay
Agad na pag-usapan ang bawat nating palagay
Na makabubuti sa lahat, uri, sektor, hanay
Gibain ang sistemang sadyang mapamuksang tunay.
Mundong ito'y alagaan, tanganan ang prinsipyo
Usigin ang walang budhi't mapanirang totoo
Nawa para sa kagalinga'y magkaisa tayo
Dapat patuloy nating pangalagaan ang mundo
O hayaan ito sa kapitalistang barbaro?
- gregbituinjr.

Sabik na akong makita ang mga kalapati

sabik na akong makita ang mga kalapati
na dapat lumaya sa hawlang lungkot ang sakbibi
dapat ilipad ang pakpak sa araw man o gabi
pagkat sila'y di dapat sa hawla na'y nabibigti

kalapati'y sagisag ng isang malayang ibon
tulad din ng taong di dapat alipin sa mansyon
malayang gumawa't makahanap ng malalamon
malayang mag-isip, sa hawla'y di nagpapakahon

kalapati nawa'y makalipad sa himpapawid
at mga tali sa paa'y tuluyan nang mapatid
dapat ay malalaya na silang magkakapatid
pagkat sa kapayapaan sila ang tagahatid

o, mga kalapati, patuloy kayong lumipad
kung may natatanaw kayong sa digmaan sumadsad
dalhin sa tao ang kapayapaang hinahangad
at kasakiman sa puso'y durugin at ilantad

- gregbituinjr.

Ang ulan at araw sa awitin ng Bee Gees at Asin

ANG ULAN AT ARAW SA AWITIN NG BEE GEES AT ASIN

Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Matalinghaga pag ginagamit sa awitin ang ulan at araw. Tulad ng pagtukoy sa ulan at araw sa awiting "How can you mend a broken heart" ng Bee Gees at sa awiting "Sayang ka" ng Asin. Hindi pangkalikasan ang paksa ng kanilang awitin, subalit ginamit nila ito upang magbigay ng kahulugan sa ating buhay. 

Ang nasabing awitin ng Bee Gees ay tumutukoy kung paano mo nga ba bubuuin ang isang pag-ibig na nalamatan na. May magagawa pa ba upang mabuo muli ang nadurog na damdamin? May pag-asa pa, lalo na't matapos ang matinding ulan ay sumisikat ang araw na nagbibigay ng panibagong buhay. Subalit nabanggit ng ulan at araw sa ilang bahagi ng awit.

Tinukoy naman sa awitin ng Asin na sayang tayo kung hindi natin ginagamit ang ating mga natutunan para sa ikabubuti ng ating sarili, ng ating kapwa, at ng sambayanan. Huwag nating sayangin ang mga talino nating angkin kundi gamitin natin ito upang makatulong at makapagbigay ng ngiti sa ating kapwa.

Kaya ang pagkakagamit ng ulat at araw sa kanilang mga awit ay nagpaganda lalo sa kanilang awit, at mapapaisip ka talaga. Kasama natin ang ulat at araw sa ating buhay, subalit hindi natin napapansin dahil marahil ang mga ito'y pangkaraniwan na lang nating nararanasan. Subalit nasa talinghaga ng ulan at araw natin mas lalong mauunawaan ang awit.

Halina't tingnan natin ang bahagi ng liriko ng dalawang awitin:

Bee Gees - How Can You Mend A Broken Heart 

And how can you mend a broken heart? 

How can you stop the rain from falling down? 

How can you stop the sun from shining? 

What makes the world go round?

Asin - Sayang ka 

Sayang ka kung wala kang nakita sa ulan

Kundi ang basa sa 'yong katawan

Sayang ka kung wala kang nakita sa araw

Kundi ang sunog sa 'yong balat

Maitatanong natin sa ating sarili: Ano ba ang kaugnayan ng ulan at araw sa ating buhay? Paano ba nila ginagamit na talinghaga ang ulan at araw?

Kung ating susuriin, ang ulan ay nagdudulot ng bagyo at pagbaha, na masasabi nating katulad din ng mga problemang ating nararanasan sa araw-araw. Kahirapan, kalungkutan, kawalan ng sapat na salapi upang ipambili ng pangangailangan, kamatayan, pagkabigo sa pag-ibig, nasalanta nang pumutok ang bulkan, at marami pang iba.

Matapos ang matinding kalamidad na dulot ng ulan ay sisikat ang araw sa silangan bilang tanda ng pagbibigay ng pag-asa, na sa kabila ng samutsaring problema, ito'y may kaakibat ding solusyon. Kung may problema sa salapi ay baka magkaroon ka ng trabahong magbibigay ng sapat na sahod upang buhayin ang pamilya. Bihira ang tumatama sa lotto subalit baka pag tumaya ka ay manalo ka ng isang milyong piso. Nabigo ka sa pag-ibig subalit may iba pa palang pag-ibig na nakalaan sa iyo. Namatayan ka subalit siya'y namahinga na at natapos na rin ang kirot ng karamdaman, at natanggap mo na ang kanyang pagkawala sa paglipas ng ilang panahon. Nakatapos ka rin ng pag-aaral at nakatanggap ng diploma.

Ang ulan at araw na mula sa kalikasan ay bahagi na rin ng ating buhay, kaya ang paggamit ng mga ito bilang talinghaga sa mga awitin ay mahalagang unawain. Sabi nga ng bandang Asin, sayang tayo kung wala tayong nakita sa ulan kundi ang basa sa ating katawan, at sayang din tayo kung ang nakita lang natin sa araw ay ang sunog sa ating balat.

Halina't namnamin natin ang kabuuan ng dalawang kanta:

Bee Gees - How Can You Mend A Broken Heart 

I can think of younger days when living for my life

Was everything a man could want to do

I could never see tomorrow, but I was never told about the sorrow

And how can you mend a broken heart?

How can you stop the rain from falling down?

How can you stop the sun from shining?

What makes the world go round?

How can you mend a this broken man?

How can a loser ever win?

Please help me mend my broken heart and let me live again

I can still feel the breeze that rustles through the trees

And misty memories of days gone by

We could never see tomorrow, no one said a word about the sorrow

And how can you mend a broken heart?

How can you stop the rain from falling down?

How can you stop the sun from shining?

What makes the world go round?

How can you mend this broken man?

How can a loser ever win?

Please help me mend my broken heart and let me live again

Source: LyricFind

Songwriters: Barry Gibb / Robin Gibb

Asin - Sayang ka 

Sayang ka, pare ko

Kung 'di mo ginagamit ang 'yong talino

Sayang ka, aking kaibigan

Kung 'di mo ginagamit ang 'yong isipan

Ang pag-aaral ay 'di nga masama

Ngunit ang lahat ng pinag-aralan mo'y matagal mo nang alam

Ang buto ay kailangan diligin lamang

Upang maging isang tunay na halaman

Pare ko, sayang ka

Kung ika'y musikerong walang magawang kanta

Sayang ka, kung ikaw...

Ay taong walang ginawa kundi ang gumaya

Ang lahat ng bagay ay may kaalaman

Sa lahat ng bagay sa kanyang kapaligiran

Idilat mo ang 'yong mata, ihakbang ang mga paa

Hanapin ang landas ng patutunguhan

'Pagkat ang taong mulat ang mata

Lahat ng bagay, napapansin n'ya

Bawat kilos niya'y may dahilan

Bawat hakbang may patutunguhan

Kilos na, sayang ka

Sayang ka, aking kaibigan

Kung 'di mo makita ang gamit ng kalikasan

Ang araw at ulan

Sila ay narito, iisa ang dahilan

Sayang ka kung wala kang nakita sa ulan

Kundi ang basa sa 'yong katawan

Sayang ka kung wala kang nakita sa araw

Kundi ang sunog sa 'yong balat

'Pagkat ang taong mulat ang mata

Lahat ng bagay, napapansin n'ya

Bawat kilos niya'y may dahilan

Bawat hakbang may patutunguhan

Kilos na, sayang ka

Ang Bee Gees ay kilalang grupo ng mang-aawit na nabuo ng magkakapatid na Barry, Robin, at Maurice Gibb noong 1958. Naging matagumpay sila at hinangaan sa kanilang awit noong huling bahagi ng 1960 at unang bahagi ng 1970s. Ang Asin naman ay bandang mula sa Pilipinas. Nagsimula sila bilang isang trio sa huling bahagi ng 1970s bago naging quartet, at orihinal na kilala bilang Salt of the Earth. Kilalang mang-aawit ng Asin ay sina Mike Pillora Jr., Lolita Carbon, Pendong Aban Jr., at ang pinaslang na si Cesar "Saro" Bañares Jr.

Klasiko na ang kanilang mga awitin at tiyak na makikipagtagalan pa sa panahon. Namnamin din natin ang iba pa nilang awitin na talaga namang magugustuhan ng iba pang henerasyon.

Dapat climate resilient ang On-Site, In-City or Near-City Resettlement Bill

DAPAT CLIMATE RESILIENT ANG ON-SITE, IN-CITY OR NEAR-CITY RESETTLEMENT BILL
Maikling sanaysay at saliksik ni Greg Bituin Jr.

May mga nakasalang na panukalang batas sa Senado at Kongreso hinggil sa relokasyon ng mga maralita na on-site (ang relokasyon ay sa mismong kinatitirikan ng kanilang tahanan), in-city (ang relokasyon ay sa loob lang ng lungsod kung saan sila naroon) or near-city (sa pook na katabi ng kinapapaloobang lungsod). May Senate Bill si Senadora Grace Poe (SBN 582) at Senadora Risa Hontiveros (SBN 167).

Mayroong katumbas na panukalang batas sa Kongreso sina Rep. Kiko Benitez (HB00042), Kit Belmonte (HB00156), Alfred Vargas (HB00236), Yul Servo (HB03227), Francis Abaya (HB04245), at Rufus Rodriguez (HB02564).

Sa ating Saligang Batas ay nakasaad sa Seksyon 9 at 10 ng Artikulo XIII ang karapatan sa pabahay. Dahil dito'y naisabatas ang Republic Act 7279 o Urban Development and Housing Act (UDHA). Subalit makalipas ang halos tatlong dekada, hindi pa rin ganap na naisasakatuparan ang disente at abotkayang pabahay sa maralita. Tinatayang nasa 6.8 milyon ang backlog sa housing sa taon 2022.

Dahil dito, nangangailangan pa rin ng pabahay ang maraming maralita. Kaya nagsulputan ang mga planong on-site, in-city at near-city na resettlement o relokasyon ng pabahay. Subalit sa kanilang mga panukala, kailangan itong pag-aralan pang mabuti dahil hindi sapat ang on-site, in-cty at near-city na pabahay kung binabaha ang lugar tulad sa Malabon at Navotas.

Dapat kahit ang mga panukalang batas sa pabahay ay maging climate resilient, batay sa adaptation at mitigasyon, na dahil may mga senaryo nang lulubog ang maraming lugar sa taon 2030 pag hindi naagapan ang climate change na nagaganap. Ayon sa mga siyentipiko, dapat na masawata ang lalo pang pag-iinit ng mundo, na huwag itong umabot sa 1.5 degri Centigrade, dahil kung hindi maraming lugar ang lulubog sa tubig. Basahin nyo at pag-aralan ang ulat ng UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change), at ng IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), na noong Oktubre 2018 ay nagsabing may labingdalawang taon na lang tayo upang masawata ang 1.5 degri C. Dahil kung hindi, lulubog ang maraming lugar. Ibig sabihin, sa taon 2030 ay baka lumubog na ang maraming bansa sa tubig.

At pag nangyari ito, na lumubog halimbawa nang halos anim na talampakan ang mga lugar dulot ng 1.5 degri C na lalo pang pag-iinit ng mundo, ano pang esensya ng on-site at in-city relocation? Titira ka pa ba sa on-site relocation na ibinigay sa iyo kung alam mo namang lulubog ito?

Ang dapat pag-aralan, pagdebatihan, at isabatas ay ang isang Public Housing Act, kung saan ang pabahay ay hindi pribadong pag-aari kundi babayaran lang ang gamit nito, hindi upa.

Ang mga pag-aaral na ito hinggil sa klima at pabahay ay mula sa pakikipagtalakayan ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) sa mga grupo tulad ng Philippine Movement for Climate Justice (PMCJ). May mga mapa pang ipinakita kung ano ang mga lugar na lulubog sa ganitong taon pag hindi binago ng mga mayayamang bansa ang kanilang paggamit ng enerhiya. Pag patuloy pa sila sa paggamit ng coal-fired power plants at mga enerhiyang mula sa fossil, lalong mag-iinit ang mundo, at pag lumampas na tayo sa limit na 1.5 degri Centigrade, hindi na tayo makakabalik pa sa panahong mababa sa 1.5.

Kaya dapat maipasok din sa mga panukalang batas sa pabahay na mabago na rin ang ating sistema ng enerhiya, at huwag nang umasa pa sa fossil fuel kundi sa renewable energy.

Kailangang maging aktibo rin tayong maralita sa usapin ng klima, climate change at climate justice, at manawagan tayo sa mga mayayamang bansa na bawasan na ang paggamit ng coal plants at gumamit na tayo ng renewable energy.

Sa madaling salita, dapat nakabatay din sa usaping pangklima ang on-site, in-city, at near-city resettlement bill. Para kung sakaling lumubog na ang mga bahaing lugar, may opsyon ang mga maralita. Hindi na uubra ang on-site relocation sa lulubog na mga lugar. Baka hindi na rin umubra ang in-city at near-city relocation sa kalaunan. Dapat ay climate resilient na batas para sa pabahay ang dapat pagtuunan ng pansin ng mga mambabatas.

* Unang nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Enero 16-31, 2020, pahina 8-9

Katanungan sa Kamayan Forum

Paano ba alagaan si Inang Kalikasan?

Dito sa Kamayan Forum ay aking katanungan

Nang daigdig ay di maging malaking basurahan

Nang di masira ang ating nag-iisang tahanan.

Nag-iba na ang panahon, nagbabago ang klima

Kinakalbo ang bundok, patuloy ang pagmimina

Kinakain ng isda ang plastik na naglipana

Nagtampisaw ka na rin ba sa dagat ng basura.

Di mo ba alam na puso ng mundo'y pumipintig

Tinapunan na ng plastik at upos ang daigdig

Hahayaan bang plastik ang sa bayan na'y lumupig

At wasak na kalikasan ang sa budhi'y umusig.

Sa problema ng kalikasan, anong dapat gawin?

Ugaling mapag-aksaya'y kailan babaguhin?

Si Inang Kalikasan ba'y paano mamahalin

Nang kinabukasan ng mundo'y tuluyang sagipin.

- gregbituinjr.

* nilikha at binigkas ng makata ang tula sa Kamayan para sa Kalikasan Forum, Enero 17, 2019, Kamayan Restaurant, West Avenue, Lungsod Quezon